گزارش میدانی از بازار رمضان در قم ؛ وقتی افطاری دادن سخت می‌شود

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها ـ هیفاء پردل: ماه مبارک رمضان، ماه ضیافت الهی و موسم همدلی و مواسات، از راه رسیده است، ماهی که در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، بیش از هر نماد دیگری با «افطاری دادن» و گره‌گشایی از نیازمندان شناخته می‌شود.

رسمی دیرینه که نه‌تنها جلوه‌ای از دینداری و کرامت انسانی است، بلکه بهانه‌ای برای صله‌رحم، تحکیم پیوندهای خانوادگی و تقویت سرمایه اجتماعی به شمار می‌رود.

با این حال، رمضان امسال در حالی آغاز شده که طعم گرانی و افزایش قیمت کالاهای اساسی، کام بسیاری از خانواده‌ها را تلخ کرده است، شرایطی که به‌نظر می‌رسد سفره‌های افطاری مردم را بیش از گذشته در معرض فشارهای پیش‌بینی‌نشده اقتصادی قرار داده است.

بررسی‌های میدانی خبرنگار مهر از بازار قم نشان می‌دهد بسیاری از اقلام پرمصرف ماه رمضان با افزایش قابل توجه قیمت مواجه شده‌اند، کالاهایی که حضورشان در سفره افطار تقریباً اجتناب‌ناپذیر است.

انواع خرما، زولبیا و بامیه، آش و حلیم، برنج، لبنیات و حتی نان، همگی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته رشد قیمت را تجربه کرده‌اند و به‌عنوان نمونه، قیمت برنج که یکی از اصلی‌ترین اقلام غذایی سفره‌های رمضانی است، سال گذشته حدود ۹۰ هزار تومان بود، اما امسال بسته به نوع و کیفیت در پایین ترین قیمت ، بین ۱۱۰ تا ۲۵۰ هزار تومان و حتی بیشتر عرضه می‌شود.

گوشت قرمز که سال گذشته در حدود ۵۰۰ هزار تومان قیمت داشت، اکنون به مرز یک میلیون تومان رسیده و مرغ مصرفی نیز افزایش چندبرابری را تجربه کرده است و این روند افزایشی در سایر اقلام نیز مشهود است.

خرما به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اقلام مصرفی روزه‌داران، جایگاه ثابتی در سفره افطار دارد و این محصول سال گذشته حدود ۵۸ هزار تومان قیمت داشت، اما امسال در بازه ۱۳۰ تا ۲۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسد.

زولبیا و بامیه، شیرینی سنتی و پرطرفدار ماه رمضان نیز از این افزایش قیمت بی‌نصیب نمانده‌اند، این محصول که سال گذشته با نرخ حدود ۱۷۰ هزار تومان عرضه می‌شد، امسال با رشد ۸۵ هزار تومانی به حدود ۲۵۵ هزار تومان رسیده است.

حتی اگر سفره افطار به ساده‌ترین شکل ممکن و با نان و پنیر و اقلام حداقلی چیده شود، باز هم هزینه آن در مقایسه با سال گذشته به‌طور محسوسی افزایش یافته و برخی اقلام نسبت به سال قبل تا دو برابر رشد قیمت داشته‌اند.

افزایش قابل توجه هزینه تأمین سفره افطار

تحلیل داده‌های میدانی از بازار قم نشان می‌دهد شکاف قیمتی میان سال گذشته و امسال، تصویری روشن از فشار معیشتی موجود ارائه می‌دهد، سال گذشته تأمین یک سفره افطار ساده برای یک خانواده چهار تا پنج نفره در حدود ۱۵۰ هزار تومان برآورد می‌شد و مجموع هزینه‌های یک ماه رمضان برای چنین خانواده‌ای بین ۴ تا ۹ میلیون تومان تخمین زده می‌شد.

اما امسال، با توجه به افزایش قیمت‌ها، تأمین یک سفره افطار ساده به‌صورت ماهانه حداقل بین یک تا سه میلیون تومان هزینه در بر دارد و برآورد کلی هزینه‌های یک ماه روزه‌داری برای یک خانواده، رقمی بین ۳۰ تا ۹۰ میلیون تومان را نشان می‌دهد، ارقامی که به‌گفته شهروندان، نگرانی‌های جدی در خصوص مدیریت هزینه‌های خانوار ایجاد کرده است.

مطالبه عمومی برای نظارت مؤثرتر

هرچند مسئولان تنظیم بازار، بازرسی و نظارت استان قم در جلسات متعدد بر لزوم ساماندهی بازار و تشدید نظارت‌ها در ایام ماه مبارک رمضان تأکید کرده‌اند، اما مشاهدات میدانی و گفت‌وگو با شهروندان حاکی از آن است که همچنان نگرانی‌هایی نسبت به قیمت کالاهای اساسی وجود دارد.

شهروندان قمی در گفت‌وگوهای میدانی، خواستار نظارت جدی‌تر و کنترل مؤثرتر بازار از سوی دستگاه‌های مسئول هستند تا فشار اقتصادی بر سفره‌های افطار کاهش یابد و امکان بهره‌مندی از برکات این ماه برای اقشار مختلف جامعه فراهم شود.

در کنار این اقدامات نظارتی، بررسی‌های میدانی خبرنگار مهر از بازار قم و گفت‌وگو با شهروندان نشان می‌دهد افزایش قیمت کالاهای اساسی، شرایط تأمین مایحتاج ماه رمضان را برای برخی خانواده‌ها دشوارتر کرده است.

یکی از شهروندان قمی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر بیان کرد: سال گذشته با همین میزان حقوق، هزینه‌های یک ماه رمضان را یکجا تأمین می‌کردیم، اما امسال با افزایش قابل توجه قیمت‌ها ناچار شدیم خرید خود را به اقلام حداقلی مانند برنج و حبوبات محدود کنیم.

محدثه انصاری افزود: قیمت خرما و لبنیات نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است و با این سطح از قیمت‌ها برپایی یک سفره ساده افطاری نیز برای برخی خانواده‌ها دشوار شده است.

یکی دیگر از شهروندان که از بازنشستگان قم است، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: انتظار داریم دست‌کم در این ماه، ثبات نسبی در قیمت‌ها برقرار باشد و نظارت‌ها افزایش یابد، در حالی که از تریبون‌های رسمی بر وفور کالا تأکید می‌شود، برای دهک‌های پایین جامعه که توان

تأمین حداقل‌های سفره افطار را ندارند، فراوانی کالا به‌تنهایی راهگشا نیست بلکه باید قدرت خرید مردم افزایش یابد.

از سوی دیگر، یکی از فروشندگان و فعالان حوزه بنکداری نیز با اشاره به تغییر الگوی خرید مردم گفت: تمایل خریداران به سمت تهیه اقلام با حداقل میزان ممکن سوق پیدا کرده و بسیاری به خرید بسته‌های کوچک‌تر روی آورده‌اند و در مقایسه با سال گذشته، سطح تقاضا کاهش یافته است.

وی افزود: اصلی‌ترین اقلام مصرفی ماه رمضان افزایش قیمت قابل توجهی داشته‌اند و طرح کالابرگ می‌تواند مفید باشد، اما در شرایطی که قیمت‌ها به‌صورت مستمر تغییر می‌کند، اثرگذاری آن با محدودیت‌هایی مواجه می‌شود.

برآیند این اظهارات نشان می‌دهد همزمان با اجرای طرح‌های نظارتی، دغدغه معیشتی شهروندان همچنان از موضوعات اصلی بازار رمضان در قم است و مطالبه عمومی بر استمرار و اثربخشی نظارت‌ها برای صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان تأکید دارد.

اجرای رزمایش نظارتی سه‌شیفته همزمان با ماه مبارک رمضان

معاون بازرسی سازمان صنعت، معدن و تجارت قم در گفتگو با خبرنگار مهر، از اجرای رزمایش نظارتی سه‌شیفته همزمان با ماه مبارک رمضان و ایام پایانی سال خبر داد و بر تشدید کنترل بازار کالاهای اساسی و اقلام پرمصرف سفره‌های افطار تأکید کرد.

جعفری اظهار کرد: تقارن ماه مبارک رمضان با روزهای پایانی سال، ضرورت نظارت فراگیر و منسجم بر بازار را دوچندان کرده است و در همین راستا، طرح ویژه نظارتی با مشارکت تمامی دستگاه‌های مسئول در حال اجراست.

وی در ادامه با اشاره به جزئیات این طرح عنوان کرد: این برنامه به‌صورت رزمایش نظارتی سه‌شیفته طراحی شده تا فرآیند عرضه و توزیع کالاها به‌گونه‌ای مدیریت شود که حقوق مصرف‌کنندگان به هیچ عنوان تضییع نشود.

معاون بازرسی سازمان صمت قم افزود: در بخش اقلام خوراکی، کالاهایی نظیر نان، لبنیات، گوشت قرمز و مرغ، تخم‌مرغ، برنج، شکر، روغن، حبوبات و خرمای مورد نیاز سفره‌های افطار در اولویت رصد و بازرسی قرار دارند و نظارت بر اقلام تنظیم بازار شب عید همچون سیب، پرتقال، پوشاک، خشکبار و شیرینی‌جات نیز به‌طور ویژه در دستور کار است.

جعفری ادامه داد: دامنه نظارت‌ها صرفاً محدود به مواد غذایی نیست و کالاهایی همچون روغن موتور، تایر و لوازم یدکی خودرو نیز به دلیل احتمال افزایش تقاضا در این ایام، تحت پایش مستمر قرار دارند.

وی تصریح کرد: گرانفروشی، احتکار، عرضه خارج از شبکه کالاهای اساسی، کم‌فروشی، تقلب و فروش اجباری کالا خط قرمز دستگاه نظارتی است و در صورت احراز تخلف، پرونده‌ها بدون اغماض به مراجع قانونی ارجاع خواهد شد و همچنین نظارت بر نمایشگاه‌های بهاره و حراج‌های فصلی تشدید شده تا تخفیف‌ها واقعی و تبلیغات فاقد هرگونه اغواگری باشد.

به گفته معاون بازرسی سازمان صمت قم، بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند از محورهای اصلی مدیریت بازار است و پایش موجودی انبارها از طریق سامانه جامع انبارها و رصد فرآیند توزیع با استفاده از سامانه جامع تجارت انجام می‌شود تا امکان پیش‌بینی و کنترل نوسانات فراهم شود.

وی از شهروندان خواست در صورت مشاهده هرگونه تخلف، موضوع را از طریق سامانه پاسخگویی ۱۲۴ یا درگاه اینترنتی 124.ir ثبت و کد رهگیری دریافت کنند.

تدابیر جهاد کشاورزی قم برای تنظیم بازار رمضان

سجاد چهرگانی رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قم در گفتگو با خبرنگار مهر، در تشریح آخرین وضعیت بازار کالاهای اساسی در استان قم اظهار کرد: در حوزه نان با نوعی عدم توازن قیمتی مواجه هستیم که ریشه آن به تفاوت در شیوه تخصیص ارز و نحوه قیمت‌گذاری بازمی‌گردد.

وی با اشاره به آزادسازی نرخ برخی نهاده‌ها از جمله جو و ذرت افزود: در این بخش‌ها ارز ترجیحی حذف و مابه‌التفاوت آن به قدرت خرید مردم منتقل شد، اما در حوزه گندم همچنان فرآیند تأمین با ارز ترجیحی انجام می‌شود و همین تفاوت، زمینه بروز ناترازی در نظام قیمت‌گذاری را فراهم کرده است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قم ادامه داد: تداوم این شرایط می‌تواند در آینده آثار جدی‌تری بر چرخه تولید و عرضه نان داشته باشد، از این رو اتخاذ تدابیر اساسی و ریشه‌ای در این زمینه ضروری است و باید علت کاهش انگیزه برخی فعالان این بخش به‌صورت دقیق شناسایی و برای آن راهکار عملیاتی تعریف شود.

وی با بیان اینکه فرآیند پایش و نظارت بر نانوایی‌ها از سوی فرمانداری‌ها و بخشداری‌های شهرستان‌های استان انجام می‌شود، تصریح کرد: این نظارت‌ها به‌صورت مستمر در حال اجراست و نیازی به اعزام تیم‌های جداگانه از مرکز استان وجود ندارد.

چهرگانی در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت تولید تخم‌مرغ در قم اشاره کرد و گفت: در حال حاضر بیش از ۱۲ میلیون قطعه مرغ تخم‌گذار در استان فعال است که این میزان، توان تأمین کامل نیاز استان را فراهم کرده و حتی ظرفیت مازاد نیز وجود دارد.

وی با تأکید بر ضرورت پایداری تولید افزود: در مقاطعی به دلیل هیجانات بازار، نوساناتی در قیمت‌ها ایجاد شد، اما قیمت درب مرغداری حدود ۱۲۵ هزار تومان و نرخ متعارف بازار در محدوده ۱۵۰ هزار تومان است و هرگونه عرضه بالاتر از این ارقام، منصفانه نیست.

علت تفاوت برخی قیمت‌ها در سطح شهر قم

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قم با اشاره به تفاوت قیمت‌ها در سطح شهر بیان کرد: در برخی واحدهای صنفی ارقام متفاوتی مشاهده می‌شود که بخشی از آن به زمان خرید و تأمین کالا بازمی‌گردد، چرا که ممکن است واحدی محصول را با قیمت پایین‌تر در روزهای گذشته تهیه کرده باشد، با این حال وجود چند نرخ برای یک کالای مشخص در شهری با تمرکز جمعیتی بالا، قابل قبول نیست و نظارت‌ها برای ساماندهی این وضعیت تشدید شده است.

وی خاطرنشان کرد: توان تولید در استان نه‌تنها کاهش نیافته بلکه روندی رو به رشد دارد و در صورت تأمین به‌موقع نهاده‌ها و مدیریت دقیق زنجیره توزیع، امکان تثبیت قیمت‌ها در دامنه منطقی فراهم خواهد شد.

چهرگانی با اشاره به وضعیت بازار مرغ در روزهای اخیر اظهار کرد: با افزایش تولید، شرکت پشتیبانی امور دام وارد عمل شد و خرید مازاد از بازار را آغاز کرد که تاکنون حدود ۲۷۰ هزار تن خرید انجام شده است، اقدامی که نقش مؤثری در تعادل‌بخشی به بازار داشته است.

وی در ادامه از تشدید بازرسی‌ها در ماه مبارک رمضان خبر داد و افزود: گشت‌های نظارتی سازمان در کنار سایر دستگاه‌های مسئول فعال خواهند بود تا از بروز کمبود در کالاهای اساسی جلوگیری شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قم با اشاره به مصرف بالای خرما در ایام رمضان گفت: خریدهای تضمینی این محصول انجام شده و برنامه‌ریزی لازم برای توزیع آن با نرخ مناسب در سطح استان صورت گرفته است تا شهروندان بتوانند این کالای پرمصرف را با قیمت متعادل تهیه کنند.