اهدای عضو در کردستان؛تداوم حیات از دل اندوه و نیاز به گسترش فرهنگ‌سازی

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: با فعالیت مستمر دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان و همکاری مرکز فراهم‌آوری اعضا، روند شناسایی و معرفی بیماران مرگ مغزی برای اهدای عضو با نظم و سرعت بیشتری انجام می‌شود.

در بسیاری از موارد، تصمیم آگاهانه و انسان‌دوستانه خانواده‌ها باعث شده چندین بیمار نیازمند در نقاط مختلف کشور، بار دیگر فرصت زندگی پیدا کنند و نام کردستان در فهرست استان‌های پیشرو در این حوزه بدرخشد.

هرچند که امکانات بیمارستانی در کردستان هنوز به سطحی نرسیده که عمل پیوند در آن انجام شود، اما فرهنگ‌سازی درباره اهمیت اهدای عضو از طریق رسانه‌های محلی، معتمدین و روحانیون و کادر درمانی دنبال می‌شود و کارشناسان معتقدند افزایش آگاهی عمومی درباره مفهوم مرگ مغزی و تفاوت آن با کما، نقش مهمی در جلب رضایت خانواده‌ها دارد.

اهدای عضو احیای حیات انسانی است

امام جماعت مسجد جامع سنندج در این خصوص در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با تأکید بر جایگاه والای نجات جان انسان‌ها در آموزه‌های اسلامی، اهدای عضو را مصداق روشن احیای حیات انسانی دانست و اظهار کرد: هر جا که بتوان جان انسانی را نجات داد، باید قدردان این فرصت بود و از کسانی که در این مسیر گام برمی‌دارند تشکر کرد.

ماموستا مختار فرجی با بیان اینکه در فقه اسلامی اصل بر حفظ جان انسان است، افزود: اگر انسانی به هر نحوی بتواند در مسیر نجات جان دیگری نقش داشته باشد، این اقدام نه‌تنها جایز بلکه دارای ارزش و پاداش عظیم الهی است.

وی گفت: در شرایط عادی، استفاده از اعضای بدن در چارچوب احکام شرعی تعریف می‌شود، اما در موارد ضرورت و اضطرار، حفظ جان انسان بر بسیاری از ملاحظات دیگر مقدم است.

این عالم دینی اهل سنت کردستان ادامه داد: در متون دینی ما تأکید شده اگر کسی انسانی را از مرگ نجات دهد، گویا همه مردم را زنده کرده است و اگر کسی موجب مرگ عمدی انسانی شود، گناهی بس سنگین بر عهده او خواهد بود.

در شرایطی که فردی دچار مرگ مغزی شده و امکان بازگشت به حیات وجود ندارد، اهدای عضو می‌تواند سبب نجات جان چندین بیمار نیازمند شود و در چنین وضعیتی، با رعایت موازین شرعی و قانونی، این اقدام نه‌تنها اشکالی ندارد بلکه مصداق عمل صالح و باقیات صالحات به شمار می‌رود

وی با اشاره به آیه‌ای از قرآن کریم تصریح کرد: هر کس انسانی را احیا کند، چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است و این نشان‌دهنده عظمت جایگاه حیات انسان در نگاه اسلام است.

ماموستا فرجی خاطرنشان کرد: همان‌گونه که گرفتن جان یک انسان بی‌گناه، در حکم کشتن همه انسان‌ها دانسته شده و بار گناهی سنگین دارد، نجات جان یک نفر نیز ارزشی به اندازه‌ی احیای جامعه انسانی دارد، حتی در برخی روایات آمده که ارتکاب قتل ناحق، به منزله ایجاد فساد گسترده در زمین و بر هم زدن نظم الهی است.

امام جماعت مسجد جامع سنندج با اشاره به قواعد فقهی مرتبط با ضرورت و نفی ضرر گفت: بر اساس قاعده «لاضرر و لاضرار»، اسلام با هرگونه ضرر و زیان مخالف است؛ چه این ضرر متوجه خود فرد باشد و چه متوجه دیگران، بنابراین هر اقدامی که در راستای کاهش آسیب و نجات جان انسان‌ها انجام شود، مورد تأیید شرع است.

وی تأکید کرد: در شرایطی که فردی دچار مرگ مغزی شده و امکان بازگشت به حیات وجود ندارد، اهدای عضو می‌تواند سبب نجات جان چندین بیمار نیازمند شود و در چنین وضعیتی، با رعایت موازین شرعی و قانونی، این اقدام نه‌تنها اشکالی ندارد بلکه مصداق عمل صالح و باقیات صالحات به شمار می‌رود.

ماموستا فرجی با قدردانی از خانواده‌های اهداکننده اعضا اظهار کرد: تصمیم خانواده‌هایی که در سخت‌ترین لحظات زندگی، رضایت به اهدای عضو عزیزان خود می‌دهند، تصمیمی بزرگ و ارزشمند است که آثار آن در دنیا و آخرت باقی خواهد ماند.

وی افزود: فرهنگ‌سازی در زمینه اهدای عضو باید با تبیین صحیح مبانی شرعی همراه باشد تا مردم با اطمینان خاطر بیشتری در این مسیر انسانی گام بردارند.

وی گفت: هر آنچه در مسیر احیای انسان‌ها و کاهش آلام بیماران باشد، از منظر شرعی جایز و در موارد ضرورت حتی واجب است و این نگاه می‌تواند زمینه‌ساز گسترش فرهنگ نوع‌دوستی و همبستگی اجتماعی در جامعه باشد.

ثبت سه مورد اهدای عضو در کردستان

کارشناس فراهم‌آوری و اهدای عضو دانشگاه علوم پزشکی کردستان، هم در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون، طی ۱۱ ماه گذشته، سه مورد اهدای عضو در استان ثبت شده است که این آمار در مدت مشابه سال گذشته نیز سه مورد بوده است.

نهیه علی‌کرمی با اشاره به آمار ثبت‌نام در سامانه کارت اهدای عضو افزود: تعداد افرادی که در سامانه اهدای عضو ایرانیان ثبت‌نام کرده‌اند قابل توجه است، اما جمع‌بندی نهایی آمار مربوط به کارت‌های عضویت انجام نشده و با این حال، داشتن کارت اهدای عضو به‌تنهایی برای انجام فرآیند اهدا کافی نیست و رضایت خانواده فرد مرگ مغزی شرط اصلی و تعیین‌کننده در این زمینه به شمار می‌رود.

کارشناس فراهم‌آوری و اهدای عضو دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تأکید بر ضرورت فرهنگ‌سازی مستمر در این حوزه گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود، پایین بودن سطح آگاهی عمومی درباره تفاوت میان بیمار مرگ مغزی و بیمار در حالت کما است و بسیاری از مردم این دو وضعیت را یکسان می‌دانند، در حالی که مرگ مغزی بازگشت‌ناپذیر است اما کما می‌تواند با احتمال بهبودی همراه باشد.

علی‌کرمی تصریح کرد: آموزش‌های ارائه‌شده در زمینه اهدای عضو بسیار محدود است و عمدتاً به هفته اهدای عضو در رسانه ملی و برخی برنامه‌های مناسبتی خلاصه می‌شود و این در حالی است که برای نهادینه شدن فرهنگ اهدای عضو، باید برنامه‌ریزی منسجم و مستمر در طول سال انجام شود.

وی گفت: آموزش و آگاهی‌بخشی درباره اهدای عضو باید از سنین پایه و در مقاطع راهنمایی و دبیرستان به‌صورت پایلوت آغاز شود تا دانش‌آموزان با مفاهیم مرگ مغزی، اهمیت اهدای عضو و آثار نجات‌بخش آن آشنا شوند.

وی افزود: نهادینه شدن این فرهنگ از سنین پایین می‌تواند در آینده منجر به افزایش رضایت خانواده‌ها برای اهدای عضو شود.

آموزش‌های ارائه‌شده در زمینه اهدای عضو بسیار محدود است و عمدتاً به هفته اهدای عضو در رسانه ملی و برخی برنامه‌های مناسبتی خلاصه می‌شود و این در حالی است که برای نهادینه شدن فرهنگ اهدای عضو، باید برنامه‌ریزی منسجم و مستمر در طول سال انجام شود

وی ادامه داد: رسانه‌ها نیز نقش مهمی در ارتقای سطح آگاهی جامعه دارند و می‌توانند با پخش کلیپ‌های آموزشی، زیرنویس‌های مستمر و برنامه‌های تحلیلی، اطلاعات صحیح را به مردم منتقل کنند و اطلاع‌رسانی باید به‌گونه‌ای باشد که ابهامات ذهنی خانواده‌ها در شرایط بحرانی به حداقل برسد.

کارکنان دستگاه‌های اجرایی به عنوان سفیران آگاهی ایفای نقش کنند

وی همچنین بر نقش روحانیون، سازمان‌ها و ادارات در این زمینه تأکید کرد و گفت: لازم است از سوی دانشگاه علوم پزشکی، آموزش‌های لازم به کارکنان دستگاه‌های اجرایی ارائه شود تا آنان نیز به عنوان سفیران آگاهی در محیط کار و خانواده ایفای نقش کنند و تشکیل « تشکل سفیران اهدای عضو» در بدنه آموزشی و اداری می‌تواند گامی مؤثر در گسترش این فرهنگ انسانی باشد.

علی‌کرمی با اشاره به ظرفیت گسترده مجموعه آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: آموزش و پرورش، چه در بخش کادر درمان مدارس، چه کادر فرهنگی و چه دانش‌آموزان، یکی از بزرگ‌ترین و اثرگذارترین مجموعه‌ها برای ترویج فرهنگ اهدای عضو است و می‌تواند نقش مهمی در ارشاد و آگاهی‌سازی ایفا کند.

وی تأکید کرد: مردم باید بدانند که داشتن کارت اهدای عضو به معنای انجام قطعی اهدا نیست و در نهایت این خانواده فرد مرگ مغزی است که باید رضایت خود را اعلام کند و بنابراین افزایش آگاهی عمومی و گفت‌وگوی خانوادگی درباره این موضوع، می‌تواند زمینه‌ساز تصمیم‌گیری آگاهانه در شرایط حساس باشد.

بر اساس اعلام مسئولان حوزه پیوند، هر بیمار مرگ مغزی می‌تواند جان چند بیمار نیازمند را نجات دهد و کیفیت زندگی چندین نفر دیگر را بهبود بخشد.

در موارد متعددی، اعضای اهدایی بیماران کردستانی به مراکز تخصصی پیوند در سایر استان‌ها منتقل شده و زندگی دوباره‌ای به بیماران بخشیده است و این موضوع نشان‌دهنده هماهنگی مناسب میان مراکز درمانی استان و شبکه ملی پیوند اعضاست؛ شبکه‌ای که با هدف توزیع عادلانه اعضای اهدایی فعالیت می‌کند.

در کنار اقدامات درمانی، قدردانی از خانواده‌های اهداکننده نیز به عنوان یک اصل مهم مورد توجه قرار گرفته است.
مسئولان تأکید دارند که توسعه زیرساخت‌های درمانی، آموزش مستمر کادر پزشکی و تداوم برنامه‌های فرهنگی می‌تواند روند رو به رشد اهدای عضو در استان را تثبیت کند.

باید گفت اهدای عضو در کردستان تنها یک فرآیند پزشکی نیست، بلکه جلوه‌ای از همدلی و مسئولیت اجتماعی مردم این دیار است.

تصمیم بزرگ خانواده‌ها در سخت‌ترین لحظات زندگی، نشان می‌دهد فرهنگ بخشش و نوع‌دوستی همچنان در جامعه زنده است و می‌تواند از دل یک فقدان تلخ، آینده‌ای روشن برای چندین بیمار و خانواده‌های آنان رقم بزند و استمرار این مسیر، نیازمند همراهی مردم، حمایت مسئولان و گسترش آگاهی عمومی است تا چراغ امید در دل بیماران نیازمند پیوند همچنان روشن بماند.