قتل خاموش در خراسان جنوبی؛ کانون‌های گرمی که سرد شدند

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: در سرمای زمستان، خانه‌های گرم و فضاهای بسته، بستری مناسب برای فعالیت قاتلی خاموش فراهم می‌کنند. گاز بی‌رنگ و بی‌بو با عنوان مونوکسید که حاصل احتراق ناقص سوخت‌های فسیلی است، هر ساله جان بسیاری از هموطنانمان را می‌گیرد. علی‌رغم هشدارهای مکرر سالانه، خراسان جنوبی با پدیده تلخ مسمومیت و مرگ ناشی از گاز مونوکسید کربن دست و پنجه نرم می‌کند.

بر اساس آمارهای رسمی، تنها از ابتدای پاییز امسال تاکنون، پنج نفر از هموطنان در خراسان جنوبی قربانی این گاز سمی شده‌اند. این آمار، که اغلب ناشی از استفاده از وسایل گرمایشی غیراستاندارد، بخاری‌های بدون دودکش یا نقص در سیستم تهویه است، تأکیدی دوباره بر این واقعیت دارد که خطر قاتل خاموش در سرمای منطقه همچنان جدی است.

بررسی حوادث گازگرفتی طی چند سال گذشته نشان‌ می‌دهد که برخی از افراد با آگاهی از خطرات این گاز سمی، بی پروا دل به آغوش خطر می‌دهند که جلوگیری از این حوادث تنها و تنها با رعایت نکاتی از سوی خودشان حاصل می‌شود.

پرده اول

در یکی از روزهای سرد زمستانی، پیرمردی کشاورز برای آبیاری مزارع خود به باغ می‌رود. هیاهوی کلاغ‌ها و زوزه باد که آخرین برگ‌های پاییزی را به زمین می‌ریخت، نویدبخش سرمایی سخت بود.

پیرمرد برای فرار از سرما، در کنار موتور برق دراز می‌کشد و برای استفاده بیشتر از گرمای آن، سرش را به اگزوز نزدیک می‌کند. غافل از اینکه دود خروجی از اگزوز حاوی گاز مهلک مونوکسید کربن است، پیرمرد به خوابی عمیق فرو می‌رود و دیگر هرگز بیدار نمی‌شود. فضای بسته و کوچک اتاقک، مرگ دلخراش او را در زمانی کوتاه رقم می‌زند.

پرده دوم

در روستای رقه بشرویه، مادری پس از آماده کردن شام، دو کودک خردسال خود را برای استحمام آماده می‌کند. کودکان غرق در بازی و خنده، غافل از خطرات پیرامون، لحظات شادی را سپری می‌کنند.

اما در ساعت ۱۵:۱۹ دقیقه روز ۳۰ آبان ماه ۹۸، روشن کردن یک پکیج دیواری در حمام، فاجعه‌ای دیگر را رقم می‌زند. نشت گاز مونوکسید کربن حاصل از احتراق ناقص، جان دو کودک معصوم را می‌گیرد و مادر را راهی بیمارستان می‌کند. آن خنده و بازی کودکانه، آخرین یادگاری‌های تلخ آن‌ها شد.

پرده سوم

در شب سرد ۲۹ آذر ماه سال جاری، تلخ‌ترین حادثه گزارش‌شده در منطقه رقم می‌خورد. ساعت ۱۹ و ۵ دقیقه، مرکز فوریت‌های پزشکی خراسان جنوبی گزارشی مبنی بر مسمومیت دریافت می‌کند. با اعزام سریع آمبولانس، عوامل اورژانس با صحنه‌ای هولناک مواجه می‌شوند: چهار نفر از اعضای یک خانواده (دو مرد و دو زن) که همگی در محل فوت کرده بودند.

بررسی‌های اولیه اورژانس نشان داد که علائم قطعی مرگ در هر چهار نفر وجود داشته و متأسفانه امکان احیا وجود نداشته است. سن تقریبی جان‌باختگان حدود ۴۰ سال گزارش شده و یکی از متوفیان سن بالاتری داشته است. علت احتمالی این حادثه، استفاده از بخاری بدون دودکش عنوان شده است. این واقعه به وضوح نشان می‌دهد که غفلت از یک نکته ایمنی ساده (اتصال صحیح و کارکرد صحیح دودکش) می‌تواند یک خانواده را در یک شب از بین ببرد.

پرده پنجم

جوان دیگری، با چهره‌ای نگران از خانه خارج شده و به سمت گاراژ می‌رود. درب را از داخل می‌بندد و برای در امان ماندن از سرمای گزنده، خودرو را روشن می‌کند. چشمانش را می‌بندد تا برای لحظه‌ای خستگی را فراموش کند، اما این استراحت کوتاه، پایانی تلخ است.
دود اگزوز خودرو که به درون خودرو نفوذ کرده، او را در سکوت به دنیای دیگر می‌برد. نیروهای اورژانس پس از رسیدن به محل، با جسد بی‌جان جوان مواجه می‌شوند که دنیا و نگرانی‌هایش را برای همیشه رها کرده است.

هشدار جدی

این حوادث تلخ، تنها نمونه‌هایی از مرگ‌های ناشی از گازگرفتگی در خراسان جنوبی است. "قاتل خاموش" که در کمین شهروندان نشسته، به ویژه در فصل زمستان، طعمه‌های خود را با بی‌رحمی می‌بلعد. غفلت از نکات ایمنی و عدم توجه به علائم هشداردهنده، می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری به بار آورد.

بارها گفتیم و نوشتیم که مونوکسید کربن (CO) گازی سمی است که در اثر احتراق ناقص سوخت‌هایی مانند چوب، زغال‌سنگ، گاز طبیعی، نفت و بنزین در وسایلی مانند بخاری، آبگرمکن، اجاق گاز، موتور خودرو و موتورهای برق تولید می‌شود. این گاز به دلیل نداشتن رنگ، بو و طعم، به "قاتل خاموش" معروف است.

هنگامی که مونوکسید کربن وارد جریان خون می‌شود، به گلبول‌های قرمز متصل شده و مانع از رسیدن اکسیژن به بافت‌های بدن می‌گردد. این کمبود اکسیژن می‌تواند منجر به آسیب‌های جدی به مغز و قلب شده و در نهایت مرگ را در پی داشته باشد.

فوت ۵ نفر در سال جاری

معاون فنی و عملیات اورژانس خراسان جنوبی هم در این خصوص بیان کرد: از آغاز فصل پاییز، ۳۸ مورد مسمومیت با گاز منوکسید کربن به مراکز اورژانس استان گزارش شده است.

عباسی ادامه داد: از مجموع موارد گزارش شده، ۱۰ نفر در محل حادثه درمان شده و ۲۳ نفر جهت دریافت خدمات درمانی تخصصی به بیمارستان‌ها منتقل شده‌اند.

وی با بیان اینکه متأسفانه در این حوادث، ۵ نفر جان خود را از دست داده‌اند، افزود: مونوکسید کربن، گازی بی‌رنگ، بی‌بو و غیرمحرک است که در نتیجه احتراق ناقص سوخت‌های فسیلی از جمله نفت، گاز، بنزین و گازوئیل تولید می‌شود.

عباسی تاکید کرد: مسمومیت با این گاز به سادگی رخ می‌دهد و می‌تواند حتی در اثر دود خروجی از اگزوز خودرو در گاراژهای بسته و یا در اثر دود موتور برق در اتاقک‌های مستقر در اراضی کشاورزی حادثه بیافریند.

معاون فنی و عملیات اورژانس خراسان جنوبی همچنین به خطر استفاده از وسایل گرمایشی سنتی اشاره کرد و افزود: در مناطق روستایی و به ویژه عشایری، استفاده از وسایلی مانند چراغ علاءالدین و زغال برای گرمایش محیط، به سرعت زمینه‌ساز وقوع مسمومیت خواهد بود.

عباسی اظهار داشت: دقت مضاعف در راه اندازی اولیه وسایل گرمایشی با شروع فصل سرما و در صورت لزوم، استفاده از افراد با تجربه برای نصب و راه‌اندازی این تجهیزات، می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری از حوادث ناشی از این گاز مهلک ایفا کند.

گرم ماندن نباید به بهای خاموش شدن کانون خانواده تمام شود. ایمنی در استفاده از وسایل گرمایشی، تنها راه جلوگیری از تکرار این «قتل خاموش» در خراسان جنوبی است.