غدیر؛ حکمرانی دینی و امتداد یک حقیقت الهی در طول تاریخ

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- بهنام بهتری نژاد: در آستانه عید سعید غدیر خم و دهه امامت و ولایت، حجت‌الاسلام و المسلمین ابراهیم کلانتری، تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ (ع)، در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح ابعاد تاریخی، اعتقادی و تمدنی واقعه غدیر پرداخت.

وی با اشاره به جایگاه این رخداد در منظومه فکری اسلام تأکید کرد که غدیر صرفاً یک مناسبت آیینی یا تاریخی نیست، بلکه نقطه عطفی سرنوشت‌ساز در مسیر شکل‌گیری امت اسلامی و استمرار هدایت الهی به شمار می‌رود.

حجت الاسلام کلانتری با تبیین نسبت میان غدیر و مفهوم حکمرانی در اسلام، این واقعه را سنگ‌بنای نظام امامت و ولایت دانست و تصریح کرد: پیام غدیر، تضمین‌کننده تداوم مسیر دین اسلام پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) و شکل‌گیری الگوی حکمرانی دینی بر پایه اصل توحید و هدایت الهی است؛ الگویی که به باور وی تا پایان تاریخ امتداد خواهد داشت.

غدیر؛ اعلام رسمی استمرار هدایت الهی

حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری، تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ (ع) با تشریح ابعاد تاریخی، اعتقادی و تمدنی واقعه غدیر خم، این رخداد را «یکی از بزرگ‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین نقاط عطف تاریخ اسلام» دانست و گفت: غدیر نه یک مناسبت صرفاً آیینی، بلکه یک اصل بنیادین در منظومه فکری و اعتقادی اسلام است که استمرار حیات دین خاتم را تا پایان تاریخ تضمین کرده است.

وی با تبریک دهه امامت و ولایت و عید سعید غدیر خم به امت اسلامی،ادامه داد: غدیر در نگاه عمیق دینی، صرفاً یک جشن یا یادبود تاریخی نیست، بلکه واقعه‌ای است که در آن، مسیر آینده اسلام، ساختار امت اسلامی و نظام هدایت جامعه بشری تبیین شد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) با اشاره به شرایط تاریخی سال دهم هجری قمری گفت: پیامبر اکرم (ص) در بازگشت از حجةالوداع و در منطقه غدیر خم، به دستور الهی مأمور شدند مسئله امامت و ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) را به‌صورت رسمی و عمومی به مسلمانان اعلام کنند؛ رخدادی که در منابع معتبر شیعه و اهل سنت ثبت شده و از آن به عنوان یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام یاد می‌شود.

وی افزود: حدیث شریف «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» نه یک جمله گذرا، بلکه یک اعلان رسمی و جهانی درباره تداوم مسیر هدایت پس از پیامبر اکرم (ص) است. این حدیث به تصریح بسیاری از دانشمندان اسلامی، از احادیث متواتر است که در منابع متعدد تاریخی، تفسیری و حدیثی نقل شده و مورد پذیرش عموم مسلمانان قرار دارد.

حجت الاسلام کلانتری تصریح کرد: برخی از علمای اهل سنت نیز واقعه غدیر را یک حادثه بسیار مهم و غیرقابل انکار در تاریخ اسلام دانسته‌اند و آن را از رویدادهای تعیین‌کننده در شکل‌گیری آینده امت اسلامی معرفی کرده‌اند.

سه محور اساسی در اهمیت واقعه غدیر

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) در ادامه با تحلیل ابعاد محتوایی غدیر اظهار داشت: اهمیت این واقعه را می‌توان در سه محور اساسی تبیین کرد، که نخست، تضمین استمرار حیات اسلام؛ پیامبر اکرم (ص) با معرفی ولیّ پس از خود، نشان دادند که دین اسلام پس از رحلت ایشان متوقف نمی‌شود و مسیر هدایت الهی ادامه خواهد داشت.

وی ادامه داد: دومین محور، تبیین نظام حکمرانی در اسلام؛ غدیر ساختار سیاسی و اجتماعی اسلام را بر پایه امامت و ولایت تثبیت کرد و نشان داد که اداره جامعه اسلامی در چارچوب هدایت الهی و رهبری منصوب از سوی خداوند معنا پیدا می‌کند.

حجت الاسلام کلانتری افزود: سومین موضوع، ابطال نقشه‌های دشمنان اسلام؛ این واقعه امید دشمنان داخلی و خارجی اسلام را برای توقف یا انحراف مسیر دین از بین برد و نشان داد که اسلام دارای ساختاری مستحکم و مبتنی بر هدایت الهی است.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) تصریح کرد: دشمنان اسلام در آن دوره و حتی در تحلیل‌های تاریخی بعدی، همواره تصور می‌کردند با رحلت پیامبر اکرم (ص) مسیر اسلام دچار فروپاشی یا انحراف خواهد شد، اما غدیر این تصور را به‌طور کامل باطل کرد.

حکمرانی در اسلام بر پایه اصل توحید

حجت الاسلام کلانتری با اشاره به تحلیل‌های تاریخی از نگاه برخی پژوهشگران گفت: در طول تاریخ، همواره جریان‌هایی وجود داشته‌اند که تلاش کرده‌اند با پایان یافتن دوران پیامبر (ص)، مسیر اسلام را از درون تضعیف کنند. حتی در تحلیل‌های سیاسی معاصر نیز نمونه‌هایی از این نوع نگاه دیده می‌شود.

وی ادامه داد: همان‌گونه که در تاریخ معاصر، دشمنان انقلاب‌ها و حرکت‌های بزرگ، منتظر از بین رفتن رهبران اصلی هستند تا جریان را متوقف کنند، در صدر اسلام نیز چنین تصوری وجود داشت، اما واقعه غدیر تمام این محاسبات را بر هم زد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) در بخش دیگری از سخنان خود با ورود به بحث مبانی نظری حکمرانی در اسلام گفت: نظام سیاسی و اجتماعی اسلام بر پایه «اصل توحید» استوار است؛ بر اساس این اصل، مالکیت مطلق هستی از آن خداوند است و انسان‌ها در جهان، مملوک و تحت تدبیر الهی هستند.

حجت الاسلام کلانتری افزود: در چنین نگاهی، قانون‌گذاری، حکمرانی و اداره جامعه نمی‌تواند مستقل از اراده الهی باشد؛ زیرا همه شئون هستی در ملکیت خداوند قرار دارد و هرگونه تصرف در جان، مال، حقوق و سرنوشت انسان‌ها باید مبتنی بر اذن الهی باشد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) تصریح کرد: بر همین اساس، هر نظام حکمرانی که بدون اتصال به این اصل شکل بگیرد، از منظر اسلامی فاقد مشروعیت خواهد بود.

جایگاه بنیادین ولایت در منظومه فکری اسلام

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) با بیان اینکه اسلام نظام حکمرانی خاص خود را دارد، اظهار داشت: نظام سیاسی مطلوب اسلام نه لیبرال دموکراسی است، نه دموکراسی مطلق، نه سلطنت و نه حتی تئوکراسی به معنای مصطلح غربی آن؛ بلکه «نظام امامت و ولایت» است.

وی ادامه داد: در این نظام، همه شئون حکمرانی اعم از سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، قضایی و تربیتی در ذیل ولایت الهی معنا پیدا می‌کند و هیچ بخشی از حاکمیت از این چارچوب خارج نیست.

حجت الاسلام کلانتری با تأکید بر اینکه ولایت پس از اصل توحید، مهم‌ترین رکن اعتقادی اسلام است، گفت: در منظومه فکری اسلام، ولایت نه یک مسئله فرعی، بلکه ستون اصلی نظام اجتماعی دین است و بدون آن، تحقق جامعه دینی امکان‌پذیر نیست.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) افزود: از نگاه دینی، اعتقاد به ولایت در کنار توحید قرار می‌گیرد و بدون آن، ساختار هدایت اجتماعی و سیاسی دین دچار گسست خواهد شد.

حجت الاسلام کلانتری در ادامه با تشریح جایگاه امام در جامعه اسلامی گفت: امام در تفکر شیعه صرفاً یک رهبر سیاسی یا یک شخصیت عبادی نیست، بلکه «قلب تپنده امت اسلامی» است که جهت حرکت جامعه را تعیین می‌کند.

وی ادامه داد: امام، محور انسجام، وحدت و حرکت امت است و جامعه اسلامی بدون امام، مانند پیکری بدون قلب خواهد بود که توان حرکت و حیات ندارد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) افزود: امام در جامعه اسلامی نقش هدایت‌گری مستمر دارد و مسیر امت را در برابر انحرافات فکری، سیاسی و اجتماعی حفظ می‌کند.

امامت؛ صرفاً اداره جامعه نیست

حجت الاسلام کلانتری با استناد به آیات قرآن کریم از جمله آیه شریفه «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ» گفت: قرآن کریم جایگاه امام را در کنار خداوند و پیامبر اکرم (ص) قرار داده و این نشان‌دهنده شأن الهی و ممتاز این جایگاه است.

وی ادامه داد: در نگاه شیعه، امام معصوم جامع همه فضائل انسانی از جمله علم، عدالت، شجاعت، تقوا و هدایت الهی است و از این جهت، بالاترین شایستگی را برای رهبری جامعه اسلامی دارد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) در ادامه با بیان اینکه امامت محدود به یک دوره تاریخی خاص نیست، گفت: امامت یک اصل ثابت، فرازمانی و فرامکانی است که از آغاز خلقت بشر تا پایان جهان استمرار دارد و زمین هیچ‌گاه از حجت الهی خالی نخواهد بود.

حجت الاسلام کلانتری افزود: بر اساس روایات متعدد، همواره در هر عصر، امامی از سوی خداوند در زمین حضور دارد تا هدایت الهی را در جامعه انسانی استمرار بخشد.

وی در پایان با تأکید بر اینکه امامت تنها به معنای مدیریت سیاسی جامعه نیست، ادامه داد: امامت علاوه بر اداره جامعه، دارای ابعاد عمیق معنوی، معرفتی و تکوینی است و امام واسطه فیض الهی، مفسر حقیقی قرآن و الگوی کامل انسانیت در همه اعصار محسوب می‌شود.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) تصریح کرد: در منظومه فکری اسلام، امامت یک نظام جامع هدایت است که هم بُعد اجتماعی و هم بُعد معنوی انسان را در بر می‌گیرد و تنها بخشی از آن به اداره حکومت مربوط می‌شود.