اغتشاشات اخیر پیامدهای جدی روان شناختی بر جا گذاشته است

به گزارش خبرنگار مهر، سید محسن اصغری نکاح صبح پنجشنبه در نشست «عوامل و پیامدهای اغتشاشات اخیر» با تأکید بر چندبعدی بودن پدیده اغتشاشات اخیر اظهار کرد: این وقایع علاوه بر آثار سیاسی و امنیتی، پیامدهای جدی روان‌شناختی، آموزشی، تربیتی و اجتماعی به‌ویژه در میان نوجوانان، خانواده‌ها و نهادهای آموزشی بر جای گذاشته است.

عضو هیئت علمی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به اینکه نباید افراد درگیر در اغتشاشات را به‌صورت تک‌بعدی تحلیل کرد، بیان کرد: پدیده اغتشاشات یک پدیده چندبعدی است و افراد حاضر در میدان از نظر انگیزه‌ها، ویژگی‌های روانی، جسمانی و اجتماعی بسیار متنوع‌اند؛ کسانی که در کنش‌های میدانی و خشن حضور داشتند، الزاماً با صرف تغییرات ادراکی یا تأثیرپذیری از فضای مجازی به این سطح از خشونت نرسیده‌اند، بلکه آمادگی‌های خاص جسمانی و روانی نیز در این مسئله نقش داشته است.

وی با تأکید بر نقش هیجان در فضاهای بحرانی و اعتراضی تصریح کرد: اغتشاشات ذاتاً با امواج شدید هیجانی همراه است و هرچه به نقطه اوج بحران نزدیک می‌شویم، هیجان‌ها تشدید می‌شوند. این هیجانات پس از فروکش کردن بحران نیز در جامعه باقی می‌ماند و از طریق فرآیند انتقال هیجان به خانواده‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها و سایر نهادهای اجتماعی سرایت می‌کند.

اصغری نکاح خشم را یکی از برجسته‌ترین پیامدهای هیجانی این حوادث دانست و افزود: خشم انباشته، عصبانیت، ناامیدی، بی‌اعتمادی و سوء‌ظن در لایه‌های مختلف جامعه قابل مشاهده است. بخشی از این خشم ریشه در مشکلات اقتصادی، بیکاری، تبعیض، ناکارآمدی و فشارهای معیشتی دارد که حتی اگر نوجوان مستقیماً با این مشکلات درگیر نباشد، از طریق خانواده به او منتقل می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به پیامدهای شناختی اغتشاشات گفت: یکی از آثار مهم این حوادث، ایجاد ناهماهنگی شناختی و ادراکی در میان افراد، به‌ویژه نوجوانان است. تعارض میان ادراک‌های گذشته از مفاهیمی مانند امنیت، اعتماد اجتماعی و کارآمدی نظام با تصاویر و تجربه‌های جدید، زمینه‌ساز تردید، بدبینی و بی‌اعتمادی نسبت به منابع قدرت، نهادهای تربیتی و حتی بزرگ‌ترها شده است.

وی ادامه داد: فضای مجازی و جنگ شناختی نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید این ناهماهنگی‌ها داشته است؛ به‌گونه‌ای که میدان تقابل از عرصه نظامی به عرصه ادراک و ذهن افراد منتقل شده است.

اصغری‌نکاح با اشاره به پیامدهای تربیتی و خانوادگی این وقایع بیان کرد: تعارضات خانوادگی، شکاف نسلی میان نوجوانان و والدین، تنش در روابط همسالان و فضای مدرسه و برچسب‌زنی‌های سیاسی و اجتماعی از جمله آسیب‌هایی است که در دوره پس از اغتشاشات تشدید خواهد شد.

عضو هیئت علمی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد همچنین نسبت به پیامدهای روانی بلندمدت هشدار داد و گفت: برخی افراد، از جمله کسانی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در صحنه‌ها حضور داشته‌اند، نیروهای امدادی، کادر درمان و حتی کودکانی که در معرض مداوم اخبار و تصاویر خشونت‌آمیز قرار گرفته‌اند، ممکن است دچار استرس، اضطراب و حتی اختلالات پس‌ازسانحه (PTSD) شوند.

وی این شرایط را واجد فرصت‌هایی نیز دانست و افزود: افزایش سواد رسانه‌ای، توجه جدی‌تر به تربیت سیاسی و باز شدن باب گفت‌وگو در خانواده‌ها و جامعه می‌تواند از فرصت‌های برآمده از این بحران باشد، مشروط بر آنکه با سیاست‌گذاری و مداخلات تربیتی و روان‌شناختی صحیح همراه شود.

اصغری نکاح تأکید کرد: پیامدهای هیجانی، شناختی و انگیزشی اغتشاشات نیازمند تحلیل عمیق و برنامه‌ریزی بلندمدت است و بدون مداخلات علمی و تربیتی، آثار آن در سال‌های آینده در جامعه، آموزش و خانواده‌ها نمایان خواهد شد.