حجت الاسلام قائمی: «فرهنگ» نباید قربانی سیاست‌های انقباظی بودجه شود

حجت‌الاسلام محمدجواد قائمی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به تلاش برخی جریان‌های سیاسی برای کاهش بودجه نهادهای فرهنگی در آستانه بررسی لایحه بودجه گفت: هدفمندی بودجه فرهنگی در اصل اقدامی ضروری و صحیح است، اما گاهی کلمه حقی بیان می‌شود که اراده‌ای باطل در پس آن قرار دارد و این دقیقاً همان هشدار امیرالمؤمنین علیه‌السلام است.

قائمی با اشاره به روند چند سال اخیر بیان کرد: مرور رفتار یک جریان خاص در آستانه تنظیم بودجه نشان می‌دهد این گروه همواره بر حذف و کاهش بودجه نهادهای فرهنگی متمرکز بوده‌اند، البته نه همه نهادهای فرهنگی که خودشان سهامدار و جیره خوار آن هستند، نهادهایی که چندان با مذاق آنان سازگاری ندارد.

وی افزود: نمونه اخیر این رویکرد در نامه ۱۸۰ نفر از فعالان اقتصادی و علوم اجتماعی دیده می‌شود؛ افرادی که با بررسی ساده سوابق آنان می‌توان نام برخی را در نامه‌های مربوط به درخواست تحریم ایران یا تغییر پارادایم‌های اساسی مشاهده کرد.

وی گفت: اصل هدفمندی بودجه، جلوگیری از اتلاف منابع و رعایت ضرورت‌ها در شرایط دشوار اقتصادی کشور سخنی درست است، اما مسئله در نیت و اراده کسانی است که این سخنان زیبا را مطرح می‌کنند و باید مراقب بود این کلمه حق به ابزاری برای اراده باطل تبدیل نشود.

حجت الاسلام قائمی با تأکید بر این‌که برای تعیین سهم هر بخش از بودجه باید جایگاه آن در ساختار قدرت و حکمرانی شناخته شود، توضیح داد که در عصر پست‌مدرنیته و جهانی‌سازی، قدرت نرم و سبک زندگی ابزار اصلی هژمونی قدرت‌هاست و شخصیت‌هایی مانند مرکل و کسینجر فرهنگ را مهم‌ترین عامل گسترش و تثبیت قدرت سیاسی معرفی کرده‌اند.

وی افزود: انقلاب اسلامی نیز یک انقلاب فرهنگی و معنوی است و طبیعی است که فرهنگ در دوران تثبیت انقلاب جایگاهی حیاتی داشته باشد.

حجت الاسلام قائمی یادآور شد: رهبر انقلاب فرهنگ را به هوایی تشبیه کرده‌اند که جامعه در آن تنفس می‌کند و با این نگاه نمی‌توان پذیرفت که برخی فرهنگ را نخستین قربانی سیاست‌های انقباضی بودجه بدانند.

جریان‌هایی که بودجه نهادهای فرهنگی را هدف گرفته‌اند، در مواجهه با پدیده‌های اجتماعی نسل زد و نسل نیت تنها به اقدامات ایجابی باور دارند

وی با اشاره به تناقض موجود در رفتار برخی جریان‌های منتقد گفت: همین جریان‌هایی که بودجه نهادهای فرهنگی را هدف گرفته‌اند، در مواجهه با پدیده‌های اجتماعی نسل زد و نسل نیت تنها به اقدامات ایجابی باور دارند و هر نوع ورود سلبی دولت را تشنج‌زا معرفی می‌کنند.

به گفته قائمی همین افراد همه مسائل اجتماعی از حجاب و عفاف تا طلاق، فرزندآوری، اعتیاد، الگوی مصرف و کنشگری سیاسی را تنها با فعالیت فرهنگی قابل حل می‌دانند و این تناقض پرسش جدی ایجاد می‌کند که آیا واقعاً مراد آنان همان کلمه حق ادعایی است یا هدف دیگری دنبال می‌شود.

وی به یکی از بندهای نامه ۱۸۰ نفر اشاره کرد که در آن خواسته شده بود بودجه نهادهایی که فعالیت‌شان در راستای منافع ملی نیست کاهش یابد و اما باید پرسید: کدام نهاد فرهنگی فعالیتی ناسازگار با منافع ملی دارد و مستحق حذف بودجه است.

این استاد حوزه و دانشگاه توضیح داد: برای پاسخ باید میدان فرهنگی کشور را به‌درستی شناخت و امروز در همه عرصه‌های فرهنگی از رسانه‌های سنتی تا مدرن و از هیئات مذهبی تا سینما و تئاتر دو جریان عمده حضور دارند. جریان نخست مجموعه نهادهای ارزشی و انقلابی است که با تکیه بر آرمان‌های امامین انقلاب و شهدا در مسیر فرهنگ‌سازی از اربعین به عنوان نماد تمدنی دوران ظهور تا کمک‌های مؤمنانه در بحران‌های طبیعی و اجتماعی نقش‌آفرین بوده‌اند.

حجت الاسلام قائمی تصریح کرد: جریان دوم مجموعه‌ای است که پشت عنوان سلبریتی‌ها پنهان شده و با ورود غیرتخصصی به سیاست، اقتصاد و اجتماع موجب تغییرات ناهماهنگ در سبک زندگی بومی و ملی شده و حتی برخی گسل‌های امنیتی و اجتماعی را فعال کرده است.

وی افزود: این دسته در مواجهه با حوادث کشورهای غربی به سرعت مقابل سفارتخانه‌های آنان شمع روشن می‌کنند، اما نسبت به حوادث مشابه در ایران و نیز فجایع غزه، لبنان، عراق، یمن و دیگر نقاط جبهه مقاومت هیچ واکنشی از خود نشان نمی‌دهند.

حجت الاسلام قائمی گفت: همین واقعیت روشن می‌کند که پرسش اصلی این است که فعالیت کدام گروه در راستای منافع ملی نیست؛ گروهی که از دل طبقات پایین جامعه برخاسته و دل در گرو انقلاب دارند یا گروهی که در عین برخورداری، توجهی به دردها و مشکلات مردم ندارند و همه چیز را در حد یک اخم فرزند خود می‌بینند.

وی با این پرسش که بودجه کدام گروه باید محدود و هدفمند شود، بیان کرد: هرگز منکر برخی موازی‌کاری‌ها و ضرورت استفاده بهتر از ظرفیت‌های فرهنگی نیستیم.

حجت الاسلام قائمی با اشاره به شرایط امروز جامعه و بویژه دوران گذار اجتماعی نسل‌های جدید تأکید کرد: این دوره نیازمند هوشیاری، تدبر و بصیرت بیشتر در سیاستگذاری فرهنگی است و لازم است دلسوزان فرهنگ و هنر و تمام کسانی که خود را سرباز عرصه فرهنگی انقلاب می‌دانند، ضمن پذیرش اصل هدفمندی بودجه، مراقب باشند این اصل به ابزاری برای تضعیف فرهنگ و حذف مهم‌ترین پشتوانه ماندگاری انقلاب تبدیل نشود.

وی در پایان خواستار آن شد که با توجه به هشدار تاریخی امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره کلمه الحق یراد بها الباطل، مراقبت و کنشگری فعال در عرصه سیاستگذاری فرهنگی افزایش یابد تا مبادا در سایه غفلت و سکوت، فرهنگ که تنها عامل ماندگاری انقلاب است آسیب ببیند.