تفسیر آیه‌ای که امروز در کتیبه حسینیه امام خمینی نقش بسته بود

به گزارش خبرنگار مهر، رهبر انقلاب اسلامی صبح امروز در دیدار هزاران نفر از مردم تبریز و آذربایجان شرقی، در سخنانی به مسائل مربوط به اتفاقات دی ماه ۱۴۰۴ و حضور مردم در راهپیمایی های ۲۲ دی و ۲۲ بهمن اشاره کرده و پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا نکات مهمی بیان کردند.

در دیدار امروز، کتیبه ای در حسینیه امام خمینی نصب شده بود که به آیه ۱۹۴ سوره بقره اشاره داشت.

الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ ۚ فَمَنِ اعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ

ماه حرام در برابر ماه حرام است [اگر دشمن حرمت آن را رعایت نکرد و با شما در آن جنگید، شما هم برای حفظ کیان خود در همان ماه با او بجنگید.] و همه حرمت ها دارای قصاص اند. پس هر که بر شما تعدّی کرد، شما هم به مثل آن بر او تعدّی کنید، و از خدا پروا نمایید، و بدانید که خدا با پروا پیشگان است.

«شیخ طوسی» گوید: حسن بصری گوید: مشرکین به رسول خدا صلی الله علیه و آله گفته بودند، آیا نبرد و جنگ با ما را در ماه‌های حرام نهی نموده ای؟ پیامبر فرمود: بلی، سپس مشرکین در صدد برآمدند که با مسلمین به نبرد پردازند و این آیه نازل گردید، مجاهد گوید: قریش افتخار می‌کردند که مانع از ورود رسول خدا صلی الله علیه و آله به مکه گردیدند ولی خداوند در ماه ذی القعده سال بعد رسول خدا را برای انجام عمره به مکه فرستاد چنان که ضحاک و قتادة و ربیع و ابن زید نقل نمایند و از امام محمدباقر علیه‌السلام و ابن عباس نیز چنین روایت گردیده است.

در تفسیر نمونه پیرامون این آیه شریفه آمده است: مشرکان مکه می‌دانستند که جنگ در ماههای حرام (ذی القعده و ذی الحجه و محرم و رجب) از نظر اسلام جایز نیست به همین دلیل در نظر داشتند مسلمانان را غافلگیر ساخته و در ماههای حرام به آنها حمله‌ور شوند و شاید گمانشان این بود، که اگر آنها احترام ماههای حرام را نادیده بگیرند مسلمانان به مقابله برنمی‌خیزند، آیه مورد بحث به این پندارها پایان داد و نقشه‌های احتمالی آنها را نقش بر آب کرد، و دستور داد اگر آنها در ماههای حرام دست به اسلحه ببرند، مسلمانان در مقابل آنها بایستند، می‌فرماید: «ماه حرام در برابر ماه حرام است» (الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ).

یعنی اگر دشمنان احترام آن را شکستند و در آن با شما پیکار کردند، شما نیز حق دارید مقابله به مثل کنید زیرا: «حرمات، قصاص دارد» (وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ).این در واقع یک نوع قصاص است تا هرگز مشرکان به فکر سوء استفاده از احترام ماه حرام یا سرزمین محترم مکه نیفتند.

سپس به یک دستور کلی و عمومی اشاره کرده می‌گوید: «هر کس به شما تجاوز کند، به مانند آن بر او تجاوز کنید ولی از خدا بپرهیزید (و زیاده روی نکنید) و بدانید خدا با پرهیزکاران است» (فَمَنِ اعْتَدی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدی عَلَیْکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ).

اسلام بر خلاف مسیحیت کنونی که می‌گوید: «... هر کس که به رخساره راست تو طپانچه زند رخساره دیگر را به سوی او بگردان» «۱» چنین دستوری نمی‌دهد، چرا که این دستور انحرافی باعث جرأت و جسارت ظالم و تجاوزگر است، حتی مسیحیان جهان امروز نیز هرگز به چنین دستوری عمل نمی‌کنند و کمترین تجاوزی را با پاسخی شدیدتر که آن هم بر خلاف دستور اسلام است جواب می‌گویند.

اسلام به هر کس حق می‌دهد که اگر به او تعدی شود، به همان مقدار مقابله کند، تسلیم در برابر متجاوز مساوی است با مرگ و مقاومت مساوی است با حیات، این است منطق اسلام.و این که می‌گوید خدا با پرهیزکاران است، اشاره به این است که آنها را در مشکلات تنها نمی‌گذارد و یاری می‌دهد.

(۱) انجیل متی باب پنجم، شماره ۳۹.

ج۱، ص۱۷۷