داستان ۲۱ ساله به پایان رسید؛ قصه تازه کمندان آغاز شد!

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: استان لرستان با قرارگیری در سومین منطقه پرباران کشور از مناطق مهم کشورمان در حوزه آب است، پتانسیلی که سال‌هاست بدون استفاده رها شده و مردم این استان منتظرند تا پروژه‌های سدسازی در این استان به بار بنشیند.

در این میان، هر بار که نامی از «ازنا» و «الیگودرز» به میان می‌آید، ناخودآگاه ذهن به سمت اراضی تشنه و رودخانه‌ای خروشان به نام «ماربره» می‌رود که سال‌هاست آب ارزشمندش از دست می رود.

درست در میانه این تضاد، «سد کمندان» مانند وعده‌ای بر زمین‌مانده، سال‌ها چشم انتظار روزی بود که آب را در پشت خود نگه دارد تا با بهره برداری از شبکه آبیاری هم تشنگی شهرها را برطرف کند و هم زمین‌های دیم پایین‌دست را به باغی سرسبز تبدیل کند.

حالا پس از سال‌ها، این وعده در آستانه تحقق است و شبکه‌های آبیاری این سد، خود را برای افتتاح در سفر پیش روی رئیس‌جمهور آماده می‌کنند.

از نخستین وعده تا آخرین مترهای پایانی

سرگذشت سد کمندان، روایت پروژه‌های عمرانی دهه هفتاد و هشتاد در ایران است؛ پروژه‌ای که در سال ۱۳۷۹ مطالعات آن آغاز و از سال ۱۳۸۳ با احداث تونل انحراف رودخانه، عملیات اجرایی آن کلید خورد.

قرار بود این سد ظرف چند سال به بهره‌برداری برسد تا امنیت آبی شرق استان را تضمین کند، اما وعده افتتاح نهایی آن در مقاطع مختلف به دلایل گوناگون از جمله مشکلات تأمین اعتبار و مسائل اجتماعی ناشی از تملک اراضی و جابه‌جایی روستاها، بارها به تعویق افتاد.

اما در آستانه سفر قریب‌الوقوع رئیس‌جمهور به لرستان، خبرهای خوشی از این پروژه به گوش می‌رسد.

امید امیدی شاه‌آباد، معاون استاندار لرستان با تأکید بر پیشرفت‌های یک سال اخیر پروژه های استان، به خبرنگار مهر گفت: برخی از این طرح‌ها از جمله سد «کمندان» و شبکه‌های آبیاری پایین‌دست سد بوده که با حضور رئیس‌جمهور برای بحث شرب و کشاورزی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.

این اظهارات، نوید بخش روزهای سرسبزی است که سال‌هاست مردم منطقه چشم انتظار آن هستند.

کمندان؛ پروژه‌ای استراتژیک با اهداف چندگانه

سد کمندان که از نوع سنگ‌ریزه‌ای با هسته رسی است، با ارتفاع ۶۴ متر و طول تاج ۷۰۵ متر، بدنه‌ای دارد که توانایی ذخیره‌سازی 28 میلیون مترمکعب آب را داراست.

اما عددی که این سد را به یکی از کلیدی‌ترین پروژه‌های غرب کشور تبدیل می‌کند، تنظیم ۷۲ میلیون مترمکعب آب در سال است.

داریوش حسن‌نژاد، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان در گفت‌وگو با مهر، اهداف این سد را تشریح کرد و گفت: اهداف این طرح تأمین آب شرب شهرهای ازنا و الیگودرز به میزان ۱۸ میلیون مترمکعب است.

وی با اشاره به اهمیت این سد برای کشاورزی منطقه، افزود: همچنین این طرح چهار هزار و ۳۰۰ هکتار اراضی پایین‌دست را آبیاری خواهد کرد.

این یعنی تبدیل هزاران هکتار زمین دیم و کم‌بازده به اراضی آبی و پربازده که می‌تواند معیشت خانوارها کشاورز را دگرگون کند.

حسن‌نژاد در ادامه به ابعاد اقتصادی و اجتماعی این پروژه اشاره و تأکید کرد: کنترل سیلاب، ایجاد فرصت‌های گردشگری و اشتغال برای حدود دو هزار و ۱۰۰ نفر را از اهداف دیگر ساخت سد برشمرد و افزود: با بهره‌برداری کامل از سد «کمندان»، فصل جدیدی از امنیت آبی و شکوفایی اقتصادی در شرق استان لرستان آغاز خواهد شد.

آنچه در سفر پیش‌رو قرار است افتتاح شود، صرفاً بدنه سد نیست؛ بلکه بخش مهمی از شبکه آبیاری پایین‌دست است که آب را به زمین‌های کشاورزی می‌رساند.

سید سعید شاهرخی، استاندار لرستان در آستانه سفر رئیس‌جمهور به این استان و در گفت و گو با مهر، به تشریح ابعاد پروژه عظیم سد کمندان پرداخت و آن را یکی از مهم‌ترین طرح‌های عمرانی شرق استان دانست که پس دو دهه انتظار، به مرحله بهره‌برداری رسیده است.

استاندار لرستان با اشاره به تاریخچه طولانی این پروژه، اظهار داشت: عملیات اجرایی سد کمندان در شهرستان ازنا از سال ۱۳۸۳ آغاز شد و اکنون پس از ۲۱ سال، با سرمایه‌گذاری بالغ بر یک هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان، شاهد افتتاح شبکه‌های آبیاری آن در سفر پیش‌روی رئیس‌جمهور هستیم. نکته قابل تأمل اینکه ارزش روز این سرمایه‌گذاری، با احتساب تورم و هزینه‌های اجرایی، بالغ بر ۵ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود که نشان‌دهنده عظمت کار انجام‌شده و توجه ویژه به توسعه زیرساخت‌های استان است.

وی در ادامه به ظرفیت‌های فنی و عملیاتی این سد اشاره کرد و گفت: سد کمندان با حجم مخزن ۲۸ میلیون مترمکعب، قادر است سالانه ۷۲ میلیون مترمکعب آب را در منطقه تنظیم کند. این حجم عظیم آب، نقش حیاتی در تأمین پایدار آب شرب و کشاورزی و همچنین مهار سیلاب‌های فصلی رودخانه ماربره ایفا خواهد کرد.

شاهرخی با تأکید بر تأثیرات چندوجهی این پروژه در توسعه منطقه، تصریح کرد: با بهره‌برداری از این سد، ۴ هزار و ۳۰۰ هکتار از اراضی دیم پایین‌دست شهرستان ازنا به شبکه آبیاری مدرن متصل شده و به اراضی پربازده کشاورزی تبدیل خواهند شد. این تحول عظیم در کنار تأمین پایدار آب شرب، کنترل سیلاب و ایجاد زیرساخت برای رونق صنعت گردشگری در حاشیه دریاچه سد، نویدبخش فصلی نوین در توسعه شرق استان است.

استاندار لرستان در بخش دیگری از سخنان خود به اشتغال‌زایی این پروژه عظیم اشاره کرد و افزود:«احداث این سد و شبکه‌های آبیاری آن، به‌طور مستقیم برای ۲ هزار و ۱۰۰ نفر از مردم منطقه اشتغال ایجاد کرده است. این آمار نشان می‌دهد که پروژه‌های عمرانی صرفاً زیرساخت‌های فیزیکی نیستند، بلکه در زمان ساخت و پس از بهره‌برداری، موتور محرکه‌ای برای اشتغال و رونق اقتصادی مناطق محروم به شمار می‌روند.

وی در پایان با قدردانی از صبر و همراهی مردم شهرستان‌های ازنا و الیگودرز در طول سال‌های اجرای این پروژه، خاطرنشان کرد: وعده‌ای که به مردم شریف لرستان داده بودیم، با بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری سد کمندان در سفر رئیس‌جمهور محترم، به مرحله عمل می‌رسد و این نوید را می‌دهیم که با تزریق اعتبارات لازم و پیگیری مستمر، شاهد تکمیل کامل تمامی فازهای این پروژه و بهره‌مندی حداکثری کشاورزان و ساکنان منطقه از برکات آن خواهیم بود.

گامی بلند برای توسعه شرق لرستان

با افتتاح شبکه‌های آبیاری سد کمندان، این اقدام را می‌توان سرآغاز تحولی در منطقه دانست. تأمین آب شرب پایدار برای دو شهر بزرگ ازنا و الیگودرز، کاهش وابستگی به منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از فرونشست زمین، مهار سیلاب‌های مخرب و در نهایت رونق کشاورزی و ایجاد اشتغال، مهمترین دستاوردهایی هستند که با تکمیل این پروژه حاصل خواهند شد..

حسن‌نژاد، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان در پایان گفت‌وگوی خود با تأکید بر اهمیت این پروژه، خاطرنشان کرد: این پروژه با تأمین پایدار آب شرب و کشاورزی، وابستگی به منابع آب زیرزمینی را کاهش داده و زمینه توسعه پایدار منطقه را فراهم می‌آورد.

اکنون همه نگاه‌ها به سفر رئیس‌جمهور و لحظه‌ای است که نماد عینی وفاق ملی برای به سرانجام رساندن یک پروژه ۲۰ ساله، با افتتاح شبکه‌های آبیاری کمندان، نویدبخش فردایی بهتر برای مردم شرق لرستان باشد.