کتاب«نقد و تاریخ داستان‌نویسی زنان بوشهر» رونمایی شد

به گزارش خبرنگار مهر، سید قاسم یاحسینی صبح پنجشنبه در آیین رونمایی کتاب نقد و تاریخ داستان‌نویسی زنان بوشهر نوشته بشیر علوی که شب گذشته در فرهنگسرای شهید شهریاری خورموج برگزار شد با اشاره بر ضرورت بازخوانی نقش زنان در تاریخ داستان‌نویسی بوشهر گفت: نقش زنان در شکل‌گیری و تداوم جریان داستان‌نویسی بوشهر نقشی تأثیرگذار، اما کمتر دیده‌شده است و لازم است در روایت های رسمی ادبیات معاصر نقش زنان بازنگری شود.

پژوهشگر، تاریخ‌نگار و نویسنده برجسته حوزه فرهنگ و تاریخ جنوب کشور با اشاره به این‌که تاریخ ادبیات ایران اغلب از منظر مردانه روایت شده است، اظهار کرد: حذف یا کم‌رنگ‌کردن حضور زنان نویسنده، نه یک خلأ ساده، بلکه نوعی نقصان جدی در فهم تاریخ فرهنگی و اجتماعی هر منطقه به شمار می‌رود.

وی با بیان این‌که بوشهر به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم ادبیات جنوب، همواره واجد صداهای متنوع و تجربه‌های زیسته متفاوت بوده است، افزود: زنان داستان‌نویس بوشهری، روایتگر بخش مهمی از زندگی اجتماعی، عاطفی و فرهنگی این اقلیم هستند؛ روایت‌هایی که بدون ثبت و تحلیل آن‌ها، تصویر ادبیات بوشهر ناقص خواهد ماند.

یاحسینی با اشاره به اهمیت رویکرد تاریخی ـ تحلیلی در این کتاب، تصریح کرد: اثر بشیر علوی تلاش کرده است فراتر از معرفی نام‌ها و آثار، به زمینه‌های شکل‌گیری داستان‌نویسی زنان، موانع اجتماعی، شرایط فرهنگی و مسیر تحول این جریان بپردازد؛ امری که آن را به اثری مرجع و قابل اتکا تبدیل می‌کند.

این تاریخ‌نگار با تأکید بر پیوند ادبیات و تاریخ اجتماعی، خاطرنشان کرد: داستان‌نویسی زنان، صرفاً یک جریان ادبی نیست، بلکه سندی اجتماعی از زیست، رنج‌ها، مقاومت‌ها و آرزوهای زنانی است که در بستر تاریخ محلی و ملی زیسته‌اند و صدای آن‌ها باید شنیده و ثبت شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش پژوهش‌های بومی را در تقویت هویت فرهنگی مناطق مهم ارزیابی کرد و گفت: شناخت ادبیات محلی، به‌ویژه از زاویه دید زنان، می‌تواند به بازتعریف جایگاه جنوب ایران در ادبیات معاصر کشور کمک کند و نگاه مرکزگرا به تاریخ ادبیات را به چالش بکشد.

یاحسینی با قدردانی از تلاش‌های بشیر علوی، نویسنده کتاب، افزود: پرداختن به تاریخ داستان‌نویسی زنان بوشهر، کاری دشوار و زمان‌بر است که نیازمند دقت پژوهشی، شناخت میدانی و تعهد فرهنگی است و انتشار چنین آثاری می‌تواند راه را برای پژوهش‌های تکمیلی و عمیق‌تر در این حوزه هموار کند.

وی تصریح کرد: کتاب «نقد و تاریخ داستان‌نویسی زنان بوشهر» به بررسی سیر تاریخی، ویژگی‌های محتوایی و سبکی آثار داستانی زنان نویسنده این استان پرداخته و می‌کوشد با نگاهی تحلیلی، سهم آنان را در شکل‌گیری و گسترش ادبیات داستانی بوشهر برجسته سازد.

نویسنده و محقق خورموجی نیز با تأکید بر اهمیت ثبت و تحلیل تجربه‌های ادبی زنان، کتاب «نقد و تاریخ داستان‌نویسی زنان بوشهر» را اثری جریان‌ساز در شناخت ادبیات معاصر جنوب و بازخوانی روایت‌های مغفول‌مانده دانست.

اصغر منصوری‌نسب با اشاره به خلأ پژوهش‌های منسجم درباره ادبیات زنان در جنوب کشور، اظهار کرد: بخش مهمی از تاریخ ادبیات معاصر، به‌ویژه در مناطق پیرامونی، هنوز به‌صورت پراکنده و نادیده باقی مانده و این اثر تلاشی جدی برای پر کردن بخشی از این خلأ است.

وی با بیان این‌که ادبیات زنان در بوشهر، صدایی آرام اما پیوسته و تأثیرگذار داشته است، افزود: این صدا نه خاموش بوده و نه حاشیه‌ای، بلکه به دلایل اجتماعی و تاریخی کمتر مجال دیده‌شدن یافته و اکنون پژوهش‌هایی از این دست می‌توانند آن را به متن گفت‌وگوی ادبی بازگردانند.

منصوری‌نسب با تأکید بر رویکرد تحلیلی کتاب، تصریح کرد: ارزش این اثر تنها در گردآوری نام‌ها و آثار خلاصه نمی‌شود، بلکه در نگاهی است که نویسنده به بستر فرهنگی، زبانی و زیست‌جهان زنان داستان‌نویس بوشهری دارد؛ نگاهی که ادبیات را در پیوند با تاریخ اجتماعی و تجربه زیسته بررسی می‌کند.

این فعال فرهنگی با اشاره به نقش زبان، اقلیم و سنت در داستان‌نویسی زنان جنوب، خاطرنشان کرد: بسیاری از این آثار، حامل روایت‌هایی از عشق، تقدیر، رنج و مقاومت هستند که بدون توجه به بافت بومی و فرهنگی، قابل فهم کامل نیستند و کتاب بشیر علوی توانسته این پیوند را به‌درستی نشان دهد.

وی در ادامه، انتشار چنین آثاری را زمینه‌ساز تقویت اعتمادبه‌نفس فرهنگی در میان نویسندگان زن دانست و گفت: وقتی تاریخ نوشته می‌شود و دیده می‌شود، مسیر برای ادامه راه هموارتر خواهد شد و نسل‌های بعدی با آگاهی بیشتری وارد میدان ادبیات می‌شوند.

منصوری‌نسب با قدردانی از نویسنده کتاب و برگزارکنندگان این آیین، تأکید کرد: توجه به ادبیات بومی و به‌ویژه ادبیات زنان، نه یک اقدام نمادین، بلکه ضرورتی فرهنگی است که می‌تواند به غنای ادبیات ملی کمک کند و نگاه مرکزگرای رایج را به چالش بکشد.

نویسنده کتاب نقد وتاریخ داستان‌نویسی زنان بوشهر نیز با تأکید بر ضرورت بازخوانی تاریخ ادبیات از زاویه‌ای فراگیرتر، گفت: داستان‌نویسی زنان بوشهر بخشی مهم اما کمتر دیده‌شده از حافظه ادبی و فرهنگی جنوب ایران است که بدون ثبت و تحلیل آن، روایت تاریخ ادبیات ناقص خواهد ماند.

بشیر علوی با اشاره به انگیزه تألیف این اثر اظهار کرد: این کتاب حاصل سال‌ها مطالعه، گفت‌وگو، بررسی آثار و دغدغه‌ای مستمر برای دیده‌شدن صدای زنانی است که در در شکل‌گیری ادبیات داستانی بوشهر نقش داشته‌اند.

وی با بیان اینکه تاریخ‌نگاری ادبی در ایران اغلب بر محور نام‌های شناخته‌شده و جریان‌های غالب شکل گرفته است، افزود: در این میان، بسیاری از نویسندگان زن، به‌ویژه در مناطق پیرامونی، یا نادیده گرفته شده‌اند یا صرفاً به‌صورت گذرا از آن‌ها یاد شده است؛ در حالی که آثارشان حامل تجربه‌های زیسته، زبان بومی، عشق، تقدیر و رنج‌های اجتماعی خاص اقلیم جنوب است.

علوی با تأکید بر این‌که این کتاب صرفاً یک فهرست‌نگاری نیست، تصریح کرد: تلاش شده است داستان‌نویسی زنان بوشهر در بستر تاریخی، اجتماعی و فرهنگی خود بررسی شود تا روشن شود این آثار چگونه متأثر از سنت، جغرافیا، زبان و مناسبات اجتماعی شکل گرفته‌اند و چه جایگاهی در ادبیات معاصر دارند.

این پژوهشگر ادبی افزود: زنان داستان‌نویس بوشهری، روایتگر لایه‌هایی از زندگی هستند که کمتر به متن ادبیات رسمی راه یافته و همین ویژگی، آثار آنان را به اسنادی ارزشمند از تاریخ اجتماعی جنوب تبدیل می‌کند.

وی با قدردانی از پژوهشگران، نویسندگان و فعالان فرهنگی که در مسیر تدوین این اثر همراهی داشته‌اند، گفت: امیدوارم این کتاب نه نقطه پایان، بلکه آغازی برای پژوهش‌های تکمیلی، نقدهای جدی‌تر و توجه بیشتر به ادبیات زنان در بوشهر و دیگر مناطق کشور باشد.