زندگی میان آلودگی هوای اراک؛ نفس های کوتاه در سایه صنایع و خودروها

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: هوای استان مرکزی و به‌ویژه شهر صنعتی اراک، این روزها بار دیگر در معرض تهدید آلاینده‌ها قرار گرفته است؛ وضعیتی که نه تنها سلامت شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد بلکه بر زندگی روزمره، محیط زیست و کیفیت زیستگاه شهری سایه می‌اندازد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که ۵۲ درصد آلودگی هوا ناشی از فعالیت‌های صنعتی و ۴۸ درصد از منابع متحرک، به‌ویژه خودروها است؛ تعادلی نگران‌کننده که نشان می‌دهد ریشه‌های آلودگی هم به صنایع و هم به سبک زندگی شهری گره خورده است.

آمار کیفیت هوا از ابتدای فروردین تا پایان مهرماه سال جاری نیز تصویر روشن‌تری ارائه می‌کند، جزئیات ماهانه نشان می‌دهد که اردیبهشت‌ماه ۲۶ روز سالم و پنج روز ناسالم، خردادماه ۲۹ روز سالم و ۲روز ناسالم و تیرماه ۱۸ روز سالم و ۱۲ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و یک روز ناسالم نیز برای تمامی گروه‌ها گزارش شده است. این ارقام، علاوه بر هشدار نسبت به روزهای ناسالم، نشان‌دهنده تغییرات فصلی و اثر عوامل جوی بر کیفیت هوا نیز هست.

از سوی دیگر، مقایسه وضعیت سال جاری با سال گذشته حاکی از کاهش نسبی آلاینده‌هاست که سال گذشته ۱۲۰ روز با غلظت نامطلوب ذرات معلق ریز PM2.5 ثبت شده بود اما امسال تا ابتدای آذرماه این رقم به ۷۸ روز کاهش یافته است، هرچند این روند مثبت است اما همچنان وضعیت هوا در بخش‌هایی از استان در شرایط هشداردهنده قرار دارد و ضرورت پایش مستمر، تقویت زیرساخت‌های نظارتی و اجرای برنامه‌های جامع کاهش آلاینده‌ها بیش از پیش احساس می‌شود.

صنایع و خودروها بیشترین سهم را در آلودگی هوای اراک دارند

استاندار مرکزی با اشاره به نتایج طرح جامع کاهش آلودگی هوای اراک در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: برآوردها نشان می‌دهد ۵۲ درصد آلودگی اراک از صنایع و ۴۸ درصد آن از منابع متحرک به‌ویژه خودروها ناشی می‌شود و برنامه‌ریزی‌ها بر همین اساس در هر دو بخش در حال اجرا است.

مهدی زندیه وکیلی گفت: شرکت آلومینیوم‌سازی، نیروگاه حرارتی شازند و کوره‌های آجرپزی بیشترین سهم را در انتشار آلاینده‌ها دارند.

وی افزود: تعطیلی تدریجی ۷۰۰ دیگ قدیمی آلومینیوم سازی با همکاری دستگاه قضائی انجام شد و با جایگزینی واحدهای جدید، آلایندگی به‌طور قابل توجهی کاهش یافت.

زندیه وکیلی تصریح کرد: نصب سیستم گوگردزدایی در پالایشگاه شازند موجب تولید بنزین و گازوئیل یور و۴ و توزیع آن در جایگاه‌های سوخت شد.

استاندار مرکزی ادامه داد: گازسوز شدن اتوبوس‌ها و خودروها نیز در کاهش آلودگی مؤثر بوده است.

وی تاکید کرد: احداث تقاطع‌های غیرهمسطح، علاوه بر بهبود ترافیک، به کاهش قابل توجه آلودگی هوای مرکز شهر اراک کمک کرده است.

زندیه‌وکیلی با اشاره به شاخص کیفیت هوا گفت: این شاخص بر اساس ترکیب آلاینده‌هایی مانند دی‌اکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق سنجیده می‌شود و در برخی مواقع به سطحی می‌رسد که برای همه گروه‌ها ناسالم ارزیابی می‌شود.

وی افزود: در حوزه منابع متحرک، خرید اتوبوس‌های مجهز به مخزن جذب آلایندگی و حذف گره‌های ترافیکی از جمله اقدامات صورت گرفته است.

ردیف بودجه جدید برای پایش محیط زیست مرکزی در سال ۱۴۰۵ پیش‌بینی شده است

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: ردیف بودجه جدید برای توسعه تجهیزات پایش محیط زیست استان مرکزی در سال ۱۴۰۵ پیش‌بینی شده تا کیفیت نظارت بر هوا، آب و خاک افزایش یابد.

امیر انصاری گفت: با وجود تلاش‌های مستمر اداره کل محیط زیست استان، تجهیزات موجود برای پایش هوا، آب و خاک بسیار محدود است و نمی‌تواند به‌طور کامل وضعیت محیط زیست را رصد کند.

وی افزود: در برنامه سال ۱۴۰۵، نیازهای پایش استان شناسایی شده و ردیف بودجه‌ای جدید نیز پیش‌بینی شده است اما بدون حمایت لازم این اهداف قابل تحقق نخواهد بود.

انصاری تصریح کرد: برای پایش صنایع مختلف، از جمله پتروشیمی و پالایشگاه‌ها، برنامه‌های خاصی تدوین شده و طی چند ماه گذشته چند دستگاه آنالایزر خریداری شده است تا کیفیت هوا و وضعیت محیط زیست به‌صورت دقیق‌تر اندازه‌گیری شود.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه گزارش‌های محیط زیست گاهی تنها در سطح شهر دیده می‌شود، رسانه‌ها نقش کلیدی در انتقال مشکلات محیط زیستی به مسئولین کشوری دارند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی تاکید کرد: کمبود تجهیزات و نیروهای متخصص در استان موجب شده است که تنها ۳۰ درصد پست‌های محیط زیست با تجهیزات کافی پوشش داده شود.

وی افزود: مدیریت محیط زیست استان مرکزی با ۱۲۰ نیروی انسانی یک چالش جدی است و برخی حوزه‌ها نیازمند تخصص‌های بالایی هستند.

انصاری گفت: پایش و نظارت بر خاک و آب و هوا به‌ویژه در صنایع آلاینده اهمیت بالایی دارد و باید به‌طور مستمر انجام شود.

وی تأکید کرد: صنایع باید از فناوری‌های نوین برای کاهش آلاینده‌ها استفاده کنند اما کم‌توجهی به این موضوع، بار نظارت بر محیط زیست را افزایش داده و تأمین تجهیزات تخصصی و حمایت مسئولین را ضروری کرده است.

۱۶۶ روز سالم و ۷۸ روز ناسالم در مرکزی ثبت شد

رئیس امور آزمایشگاه‌های اداره کل حفاظت محیط زیست استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: از ابتدای فروردین تا پایان آبان ماه سال جاری، ۲ روز پاک، ۱۶۵ روز با وضعیت سالم و ۷۵ روز با شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس و ۳ روز ناسالم برای تمامی گروه‌ها در استان مرکزی ثبت شده است.

علیرضا محرابیان گفت: پایش کیفیت هوای استان مرکزی بر پایه داده‌های سامانه ملی انجام می‌شود و آمار اداره‌کل، مرجع رسمی و معتبر وضعیت هوا در استان است.

وی افزود: برخی آمارهای منتشرشده در فضای مجازی مبنای کارشناسی ندارد و قابل استناد نیست.

محرابیان تصریح کرد: در فروردین‌ماه ۲ روز پاک، ۲۷ روز سالم و ۲ روز ناسالم برای گروه‌های حساس ثبت شده است.

وی ادامه داد: در اردیبهشت‌ماه ۲۶ روز سالم و پنج روز ناسالم، خردادماه ۲۹ روز سالم و ۲روز ناسالم و تیرماه ۱۸ روز سالم و ۱۲ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و یک روز ناسالم تمامی گروه‌ها ثبت شد.

رئیس امور آزمایشگاه‌های اداره کل حفاظت محیط زیست استان مرکزی تاکید کرد: در مردادماه ۱۷ روز سالم و ۱۴ روز ناسالم برای گروه‌های حساس، شهریورماه ۱۴ روز سالم و ۱۷ روز ناسالم و مهرماه ۱۶ روز سالم و ۱۰ روز ناسالم همچنین آبان‌ماه ۲۱ روز سالم و ۹ روز ناسالم برای گروه‌های حساس ثبت شد.

وی افزود: بیشترین آلودگی هوا در تابستان و عمدتاً ناشی از گرد و غبار ثبت شده، در حالی که وضعیت بهار مطلوب‌تر بوده است.

محرابیان گفت: نمودارها نشان می‌دهد روزهای متأثر از گرد و غبار نسبت به سال گذشته تقریباً نصف شده و وقوع گرد و غبار در سال گذشته ۲۹ درصد کاهش یافته است.

وی ادامه داد: سال گذشته ۱۲۰ روز آلاینده PM2.5 نامطلوب ثبت شد، اما امسال تا ابتدای آذرماه این رقم به ۷۸ روز کاهش یافته و در روزهای اخیر شاخص PM2.5 در حد مجاز بوده است.

محرابیان با اشاره به نتایج ارزیابی خروجی دودکش نیروگاه شازند در آبان سال جاری تصریح کرد: در ارزیابی خروجی نیروگاه شازند واحد نخست دارای NOx بالاتر از حد استاندارد و واحد دوم با غلظت‌های بیش از حد مجاز CO و NOx مواجه شد و برخی آلاینده‌ها در واحد سوم از حدود استاندارد فراتر رفت.

وی افزود: آلودگی محسوس در ۳۰ آبان و ۳ آذرماه ناشی از راه‌اندازی پالایشگاه شازند پس از تعمیرات اساسی بوده و اداره‌کل محیط زیست موضوع تهدید بهداشت عمومی را به مرجع قضائی گزارش کرد.

محرابیان تاکید کرد: پالایشگاه شازند موظف است طبق مصوبات سال جاری، ۳۷۰ میلیارد ریال برای پروژه‌های منابع طبیعی و طرح سبز تأمین و برنامه زمان‌بندی کاهش آلایندگی هوا، آب و خاک را ارائه کند.

۱,۶۰۰ میلیارد ریال جهت تقویت شبکه پایش آلودگی هوای اراک اختصاص یافت

معاون خدمات شهری شهرداری اراک در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: برای تقویت شبکه سنجش و کنترل آلایندگی، ۱,۶۰۰ میلیارد ریال به خرید و استقرار ایستگاه‌های پایش آلودگی هوای اراک اختصاص یافته و روند تأمین تجهیزات در مراحل نهایی قرار دارد.

حسین عبدالهی فر گفت: در بخش نوسازی ناوگان، خرید ۱۵ دستگاه اتوبوس برقی انجام شده و مجوز خرید ۲۰ دستگاه دیگر نیز اخذ شده است.

وی افزود: علاوه بر این ۴,۰۰۰ میلیارد ریال برای تأمین اتوبوس‌های برقی جدید در نظر گرفته شده است.

عبدالهی فر تصریح کرد: به‌منظور کاهش هزینه بلیت برای شهروندان، شهرداری برای هر بلیت اتوبوس ۱۰ هزار تومان یارانه پرداخت می‌کند؛ در حالی که قیمت تمام‌شده هر بلیت برای شهرداری ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان است.

وی ادامه داد: در حوزه محیط زیست تاکنون ۲۵۲.۵ میلیارد تومان هزینه قطعی انجام شده و ۵۸۰ میلیارد تومان دیگر نیز مراحل قانونی را طی کرده و در سامانه بارگذاری شده است.

عبدالهی فر با اشاره به اجرای طرح‌های نظارتی و سنجشی در حوزه آلودگی هوا ادامه داد: تمام تشریفات قانونی خرید تجهیزات پایش انجام شده و ۱,۶۰۰ میلیارد ریال برای تأمین ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا هزینه شده است.

معاون خدمات شهری شهرداری اراک تاکید کرد: این رقم با توجه به افزایش قیمت‌ها احتمال رشد دارد و تاکنون مراحل خرید چهار ایستگاه نهایی شده است که روند تأمین سایر تجهیزات نیز همچنان در دست اجرا است.

وی از اجرای پروژه‌های زیرساختی مرتبط با خودروهای برقی خبر داد و بیان کرد: ایجاد ۱۰ ایستگاه شارژ خودروهای برقی در سطح شهر آغاز شده و خرید تجهیزات مربوط به ترانس و شبکه برق مستقیم نیز انجام شده است.

عبدالهی فر افزود: تمامی این اقدامات با هدف ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و کاهش آلایندگی‌ها در کلان‌شهر اراک انجام می‌شود.

آلایندگی هنوز سه تا چهار برابر حد مجاز است

یک فعال محیط زیست در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: با وجود کاهش مصرف مازوت در نیروگاه شازند میزان آلایندگی هنوز سه تا چهار برابر حد مجاز است و ضرورت دارد اقدامات بلندمدت برای کنترل دقیق سوخت و کاهش آلودگی در دستور کار قرار گیرد.

حمید اخوان گفت: در حالت عادی، نیروگاه‌ها از سوخت دیفالت استفاده می‌کردند که در حال حاضر با جایگزینی کپسول‌ها میزان مصرف به حدود یک سوم کاهش یافته است.

وی افزود: با وجود کاهش مصرف مازوت از حدود ۱۰ به کمتر از ۳ دهم درصد، خروجی آلودگی تنها به یک سوم کاهش یافته که نشان می‌دهد بخشی از سوخت مجدداً مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اخوان تصریح کرد: استانداردهای مصرف سوخت نیروگاه‌ها در عمل با مقادیر قانونی تفاوت دارد؛ به‌عنوان نمونه در ماه اسفند میزان مصرف مازوت این نیروگاه‌ها از حد مجاز فراتر رفته و به حدود ۱۲۰۰ رسیده است.

فعال محیط زیست افزود: این امر نشان می‌دهد اگرچه اقدامات کوتاه‌مدتی برای کاهش آلایندگی انجام شده اما در بلندمدت نیروگاه‌ها همچنان سه تا چهار برابر حد مجاز تولید آلایندگی دارند و خروجی آن‌ها فراتر از استانداردهای تعیین‌شده است.

اخوان تأکید کرد: مدیریت مصرف سوخت و رعایت دقیق استانداردها برای کاهش آلودگی هوا ضروری است و راهکارهای بلندمدت باید در دستور کار مسئولان ملی و استانی قرار گیرد.

گفتنی است؛ آلودگی هوا علاوه بر تهدید سلامت جسمی، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی دارد و ضرورت مدیریت هوشمندانه منابع آلاینده توسعه حمل و نقل پاک و فناوری‌های سبز برای تأمین هوایی پاک و ارتقای کیفیت زندگی در استان مرکزی را برجسته می‌کند.