در چه مواردی زوجه مستحق دریافت نفقه نخواهد بود؟

علیرضا شعبانفر در گفت‌و‌گو با میزان، با اشاره به روند پرداخت نفقه از سوی زوج به زوجه بیان کرد: قانون مدنی مشروح در ماده ۱۱۰۷ به این قضیه پرداخته و در این ماده این طور بیان شده که نفقه عبارت است از منزل و تمام نیاز‌های متعارفی که باید برای زوجه توسط زوج فراهم شود. مسکن، البسه، غذا و وسایل منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم برای برخی افراد اگر عادت داشته باشند.

معاون قضایی رئیس محاکم اصفهان و سرپرست مجتمع قضایی شهید قدوسی (خانواده) اصفهان گفت: با توجه به اینکه ماده ۱۱۰۲ تاکید کرده که بعد از اینکه عقد واقع شد زوجین یک سری وظایفی که جزو تکالیف زوج، پرداخت نفقه برای زوجه است. زوج باید موارد یاد شده را برای همسر عقدی خود فراهم کند.

ملاک تعیین نفقه برای زوجه

معمولا محاکم بعد از اینکه درخواست نفقه توسط مقام ارجاع واصل شد، این درخواست به کارشناس رسمی دادگستری و کسیکه مسئول تعیین نفقه است ارجاع می‌شود و کارشناس بر اساس هزینه‌های زندگی و شرایطی که زوجین با هم زندگی می‌کردند، هزینه نفقه را تعیین می‌کند معمولا با مصاحبه‌ای که با زوجین صورت می‌گیرد، همچنین شیوه و سطح زندگی میزان نفقه را برای زوجه تعیین می‌کند.

میزان درآمد زوج در تعیین نفقه موثر است. خرج و برجی که همسران در محل زندگی خود دارند کارشناس رسمی تعیین می‌کند و بعد از تعیین به طرفین ابلاغ می‌شود و نظر کارشناس قابل اعتراض است و اگر اعتراض موجه باشد دادگاه مکلف است به کارشناسی ارجاع دهد.  بعد از اینکه نفقه تعیین شد و به زن یا زوجه پرداخت شدف ایشان مالک ان مال و یا نفقه‌ای است که به او تعلق گرفته است؛ بنابراین جزو اموال و دارایی‌های زوجه حساب می‌شود و به مالکیت زن درمی آید.

قانون مدنی در ماده ۱۱۰۲ اشاره کرده بعد از اینکه نکاح به صورت صحت یک سری حقوق و تکالیف به عهده زوجین است یکی از تکالیفی که به عهده زوج، تمکین است و اگر زوجهف بدون عذر موجه تمکین نکرد، مستحق دریافت نفقه نیست.

برخی از موارد زوجه بخاطر خوف جانی و مالی تمکین نمی‌کند و دادگاه نیز ایراد او را محرز می‌داند و در این صورت نفقه به او تعلق می‌گیرد، اما اگر دلیلی برای عدم تمکین خود ارائه نکرد در اینجا زوجه مستحق دریافت نفقه نخواهد بود.

عواقب عدم پرداخت نفقه

ماده ۱۱۱۱ قانون مدنی درباره عدم پرداخت نفقه اشعار داشته زن می‌تواند در صورت استنکاف همسرش از پرداخت نفقه به محکمه رجوع کرده و دادخواست ارائه کرده و طرح دعوی کند. اما اگر زوج علیرغم طرح دعوا نفقه زن را پرداخت نکرد، یکسری آثار برای او در بر خواهد داشت.

مانند اینکه زوجه می‌تواند تقاضای جلب از دادگاه داشته باشد و از طریق قوه قهریه پول خود را وصول کند. اما یک سری موارد همانند شروطی که در سند‌های ازدواج آمده است اگر زوجه رای دادگاه حقوقی را برای مطالبه مهریه گرفت و زوج به رای تمکین نکرد وکالت در طلاق طبق آن شروطی که در سند ازدواج آمده است برای زوجه محقق می‌شود و زوجه به استناد آن وکالت نامه‌ای که در سند ازدواج آمده می‌تواند خود را مطلقه کرده بعد از صدور رای محکومیت پرداخت نفقه و جلب به دادگاه خانواده مراجعه کند، قانونگذار این اختیار را به وی داده که برای طلاق اقدام کند.