حمله رژیم صهیونیستی به آنروا؛ آزمون امکان‌پذیری اقدام‌های بشردوستانه و حقوق بین‌الملل

اعلام کمیته فنی جدید فلسطین برای نظارت بر بازسازی غزه در ۱۴ ژانویه (۲۴ دی) در لحظه‌ای بحرانی صورت می‌گیرد؛ در حالی که کشور‌ها در حال بحث در مورد آینده و بازسازی غزه هستند، در عمل، بقای اساسی ۲.۱ میلیون نفر به مویی بند است؛ این لحظه، اقدام فوری برای لغو محدودیت‌های جاری و خفه‌کننده‌ای را می‌طلبد که به‌طور نظام‌مند تمام ابزار‌های زنده ماندن فلسطینی‌ها را از بین می‌برد.

شرایط قحطی در غزه تا حدودی تثبیت شده است، اما فاجعه انسانی همچنان در حال عمیق‌تر شدن است؛ خانواده‌ها بدون سرپناه مناسب آواره هستند؛ کودکان هنوز گرسنه می‌خوابند و مراقبت‌های بهداشتی اولیه برای صد‌ها هزار نفر غیرقابل دسترس است.

باران‌های زمستانی اردوگاه‌های آوارگان را به دریایی از گل‌ولای تبدیل کرده است که رنج را تشدید می‌کند و خطر شیوع بیماری را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

حمله‌های هوایی و بمباران‌های روزانه رژیم صهیونیستی ادامه دارد و از زمان اعلام توافق آتش‌بس در ماه اکتبر، بیش از ۴۸۰ فلسطینی شهید شده‌اند؛ فقط در این ماه، ۷ مجتمع مدرسه‌ای آژانس کاریابی و خدمات‌رسانی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی آنروا UNRWA در شرق غزه توسط نظامیان صهیونیست تخریب شده است.

آنروا همچنان بزرگ‌ترین و جامع‌ترین ارائه‌دهنده خدمات غزه است و عملا به‌عنوان بخش عمومی برای بیش از نیمی از جمعیت عمل می‌کند؛ ۱۱ هزار کارمند آنروا با وجود خطر‌های جدی، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند، همانطور که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) هر روز انجام داده‌اند.

آن‌ها هر هفته به تقریبا ۱۰۰ هزار نفر خدمات درمانی و به ۷۰ هزار کودک در محوطه‌های آسیب‌دیده مدرسه‌های سراسر غزه آموزش ارائه می‌دهند؛ این مدرسه‌ها همچنین ده‌ها هزار خانواده آواره را پناه می‌دهند.

تیم‌های آنروا اساسا مانند یک شهرداری محلی عمل می‌کنند؛ آب را توزیع و زباله‌های جامد را از کل جوامع جمع‌آوری می‌کنند و نیاز‌های بیش از نیمی از جمعیت را پوشش می‌دهد؛ ارائه خدمات توسط آنروا در چارچوب واکسیناسیون کودکان، برگزاری کلاس‌های درس که پسران و دختران آسیب‌دیده در آن‌ها مراقبت‌های جمعی دریافت می‌کنند و نقاط توزیع که در آن‌ها خانواده‌ها از مواد غذایی اولیه بهره‌مند می‌شوند، است.

با وجود این، موانع زیادی در مسیر این خدمات‌رسانی وجود دارند؛ از ورود کالا‌های آنروا به غزه جلوگیری می‌شود؛ این آژانس سازمان ملل به دلیل قانون «عدم تماس» مصوب اکتبر ۲۰۲۴ پارلمان رژیم صهیونیستی تصویب شد، قادر به برقراری ارتباط با مقام‌های صهیونیست به‌عنوان قدرت اشغالگری که تمام گذرگاه‌های زمینی، هوایی و دریایی غزه را کنترل می‌کند، نیست.

کارکنان بین‌المللی آنروا از ورود به غزه برای حمایت از کار تیم‌هایشان در محل منع شده‌اند.

غیرانسانی بودن این محدودیت‌ها در هیچ کجا به اندازه انکار حقوق اساسی کودکان آشکار نیست؛ حدود ۷۰۰ هزار کودک فلسطینی در غزه به‌طور نظام‌مند از حق تحصیل خود محروم می‌شوند؛ قبل از جنگ، آنروا به ۳۰۰ هزار نفر از این کودکان آموزش می‌داد که دو سوم کل مدارس ابتدایی را تشکیل می‌داد.

آنروا به تنهایی ظرفیت، تخصص و دسترسی لازم برای از سرگیری این کار در مقیاس بزرگ در سراسر غزه را دارد، اما همان محدودیت‌هایی که عملیات گسترده‌تر این آژانس را هدف قرار می‌دهند، مانع از انجام این کار می‌شوند.

راه‌اندازی کارزار «بازگشت به آموزش» توسط آنروا با هدف احیای امید و حالت عادی برای کودکانی که بیش از ۲ سال است فقط جنگ، آوارگی و فقدان را تجربه کرده‌اند، انجام شد، اما به جای حمایت از این تلاش، محدودیت‌هایی که وجود دارند به این معنی است که بیشتر کودکان در خیابان‌های پر از آوار باقی می‌مانند؛ این یک حمله مداوم و عمدی به آینده آن‌هاست.

آنروا تنها نهادی نیست که با چالش‌های غیرقابل قبولی رو‌به‌رو است که اساسی‌ترین تعهد‌های یک قدرت اشغالگر طبق قوانین بین‌المللی را نقض می‌کند؛ روند ثبت نام برای سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی به خودی خود به یک محاصره عملی تبدیل شده است و بیشتر سیستم کمک‌رسانی موجود اکنون در آستانه تعطیلی قرار دارد.

محدودیت‌های اعمال‌شده بر اقلام به‌اصطلاح دومنظوره، سرپناه و مصالح ساختمانی اولیه را در کنار دیگر لوازم ضروری، به کالای قاچاق تبدیل کرده و خانواده‌ها را در معرض عوامل جوی قرار داده و بازسازی را با ادامه هوای زمستانی غیرممکن ساخته است.

این محدودیت‌ها صرفا موانع اداری نیستند؛ به نظر می‌رسد که بخشی از تلاش‌های مداوم برای از بین بردن نظام‌مند ابزار‌های بقای فلسطینی‌ها هستند؛ هر محدودیت، هر مانع، هر گونه محرومیت از مواد اولیه، لایه دیگری از شواهد را به پرونده آفریقای جنوبی در دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) اضافه می‌کند.

حمله‌ها به تنها آژانس سازمان ملل که قادر به ارائه آموزش اولیه و مراقبت‌های بهداشتی در مقیاس بزرگ است، اما از انجام این کار منع می‌شود، نیز همین‌طور است.

آنروا توانایی اثبات‌شده‌ای در ارائه آموزش مداوم، مراقبت‌های بهداشتی، رفاه اجتماعی، بهداشت، کمک‌های بشردوستانه و دیگر حمایت‌ها دارد؛ این آژانس از اعتماد و اطمینان جمعیت غزه برخوردار است که جهانشان از اکتبر ۲۰۲۳ پاک شده است.

حفظ آنروا تا زمان برقراری صلح پایدار، یک راه‌حل عملی برای هر کسی است که در مورد آینده غزه جدی است؛ این امر برای رفاه و بهبودی بیش از دو میلیون نفر که فراتر از تصور رنج برده‌اند، ضروری است.

این موضوع بسیار فراتر از آینده یک آژانس سازمان ملل است؛ این موضوع مربوط به دفاع از نظم بین‌المللی مبتنی بر قوانین است؛ وقتی کشور‌ها به امدادگران بشردوستانه فشار می‌آورند، دسترسی بشردوستانه را محدود می‌کنند و احکام دیوان بین‌المللی دادگستری را نادیده می‌گیرند، فلسطینی‌ها را هدف قرار می‌دهند و در عین حال به مبانی حقوق بین‌الملل نیز حمله می‌کنند.

این موضوع از چارچوب فلسطین فراتر رفته و به آزمونی برای امکان‌پذیری اقدام‌های بشردوستانه و حقوق بین‌الملل در سراسر جهان تبدیل شده است.

زمان اقدام‌های نیمه‌کاره و ابهام دیپلماتیک به پایان رسیده است؛ بقای غزه ذاتا به ادامه فعالیت آنروا مرتبط است؛ دفاع از این موضوع، دفاع از انسانیت، حقوق بین‌الملل و این احتمال است که حتی در تاریک‌ترین شرایط، جهان همچنان از شفقت به جای ظلم حمایت کند.

بیشتر کشور‌ها در دسامبر ۲۰۲۵ در مجمع عمومی سازمان ملل به تمدید ماموریت آنروا رأی دادند، اما این تصمیم توسط عامل آنچه دیوان بین‌المللی دادگستری آن را اشغال غیرقانونی و آنچه کمیسیون تحقیق سازمان ملل آن را نسل‌کشی تشخیص داده است، با مانع مواجه می‌شود.