حقوق بشر و نحوه مواجهه قدرت‌های جهانی با این مفهوم بنیادین

امین انصاری، دبیرکل سازمان جوانان حقوق بشر طی یادداشتی برای میزان به حقوق بشر و نحوه مواجهه قدرت‌های جهانی با این مفهوم بنیادین پرداخته است.

متن این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

همزمان با برگزاری نشست جدید شورای حقوق بشر سازمان ملل، بار دیگر موضوع حقوق بشر و نحوه مواجهه قدرت‌های جهانی با این مفهوم بنیادین در کانون توجه افکار عمومی قرار گرفته است. در چنین فضایی، بازخوانی ابتکار راهبردی رهبر معطم انقلاب اسلامی مدظله العالی در نام‌گذاری «هفته حقوق بشر آمریکایی» اهمیتی دوچندان می‌یابد، ابتکاری که با هدف جلوگیری از مصادره یک مفهوم جهان شمول انسانی توسط قدرت‌های سلطه گر مطرح شد و تلاش دارد شکاف میان ادعا و عمل مدعیان را آشکار سازد. 

در سال‌های گذشته، آمریکا و برخی متحدان غربی آن کوشیده‌اند با بهره‌گیری از سازوکار‌های بین‌المللی، خود را در جایگاه مدعی و داور حقوق بشر بنشانند. صدور قطعنامه‌های تکراری و سیاسی علیه جمهوری اسلامی ایران، بیش از آن که بر گفت‌وگوی سازنده و همکاری فنی استوار باشد، در چارچوب راهبرد فشار سیاسی و اعمال استاندارد‌های دوگانه قابل تحلیل است، رویکردی که نه تنها به تقویت حقوق بشر نمی‌انجامد، بلکه این مفهوم را در معرض بی‌اعتباری قرار می‌دهد. پرسش اساسی آن است که آیا می‌توان با کارنامه‌ای همراه با تحریم‌های یک‌جانبه، مداخلات نظامی، تبعیض نژادی، اسلام‌هراسی، خشونت پلیس، وضعیت مهاجران، حمایت از برخی رژیم‌های ناقض حقوق بشر و سکوت در برابر فجایع انسانی، در جایگاه مدعی دفاع از کرامت انسان ایستاد؟ اما همزمان با برجسته‌سازی یک‌جانبه برخی مسائل در ایران، تلاش می‌کنند پرونده‌ای سیاسی علیه کشورمان شکل دهند.

این رویکرد دوگانه، اعتبار سازوکار‌های بین‌المللی حقوق بشر را تضعیف می‌کند.

چگونه می‌توان از عدالت جهانی سخن گفت، در حالی که تحریم‌های یک‌جانبه و ظالمانه که به‌طور مستقیم بر معیشت و سلامت مردم اثر می‌گذارد که خود مصداق نقض بنیادین حقوق بشر است، اما طراحان و مجریان آن در جایگاه مدعی می‌نشینند؟ با این حال، طراحان همین سیاست‌ها از تریبون‌های رسمی دیگر کشور‌ها را مورد بازخواست قرار می‌دهند، وضعیتی که بیش از هر چیز نشان‌دهنده سیاسی‌سازی یک مفهوم اخلاقی و حقوقی است.

نام‌گذاری «هفته حقوق بشر آمریکایی» تلاشی برای تفکیک میان «حقوق بشر اصیل» و «حقوق بشر ابزاری» است. این عنوان یادآور آن است که مفاهیم زیبا و جهان شمول می‌توانند در خدمت اهداف ژئوپلیتیک و رقابت‌های قدرت قرار گیرند، اگر نظارت انتقادی و روایت مستقل درباره آنها شکل نگیرد. در جهان معاصر که جنگ روایت‌ها به بخشی از معادلات قدرت تبدیل شده، نبود تحلیل مستند و منصفانه، میدان را برای روایت مسلط رسانه‌ای باز می‌گذارد.

نشست شورای حقوق بشر می‌تواند آزمونی برای این نهاد باشد: آیا این شورا به ماموریت خود در ارتقای بی‌طرفانه و غیرگزینشی حقوق بشر پایبند خواهد ماند یا همچنان تحت تاثیر فشار سیاسی برخی قدرت‌ها عمل خواهد کرد؟ اعتبار نهاد‌های بین‌المللی زمانی تقویت می‌شود که اصل عدم تبعیض، پرهیز از استاندارد‌های دوگانه و احترام به حاکمیت کشور‌ها در عمل رعایت شود.

در این میان، ایران نیز همانند هر جامعه دیگری با چالش‌هایی مواجه است؛ اما مسیر اصلاح و پیشرفت، از دل گفت‌وگوی ملی، تقویت سازوکار‌های حقوقی داخلی و همکاری واقعی و محترمانه بین‌المللی می‌گذرد، نه از رهگذر قطعنامه‌های جهت‌دار و رویکرد‌های تقابلی. دفاع از حقوق بشر مستلزم صداقت، عدالت و شجاعت در نقد خویشتن است، اصلی که باید برای همه کشورها، از جمله قدرت‌های غربی و آمریکا، به‌طور یکسان صادق باشد.

در نهایت، اگر ملت‌ها و نخبگان روایت خود را تولید نکنند، دیگران مفاهیم را به نام خود تعریف و مصادره خواهند کرد. وظیفه دانشگاهیان، اصحاب رسانه و اندیشمندان آن است که با رویکردی مستند، منطقی و تحلیلی، مرز میان دفاع حقیقی از کرامت انسان و بهره‌برداری سیاسی از آن را روشن سازند؛ تا حقوق بشر، به‌جای آن که ابزار فشار باشد، به معیاری مشترک برای عدالت و کرامت انسانی در شرق و غرب بدل شود.

امروز دیگر برای افکار عمومی جهان تردیدی باقی نمانده است که غرب و به‌ویژه آمریکا، پرچم حقوق بشر را به سپر تحریم و شمشیر فشار علیه ملت‌های مستقل تبدیل کرده است. قطعنامه‌های سیاسی و تکراری علیه ایران حلقه‌ای از زنجیره همان جنگ اراده‌هاست؛ جنگی که در آن کرامت انسان قربانی مطامع قدرت می‌شود. اما ملت ایران نشان داده است که زیر بار استاندارد‌های دوگانه و روایت‌های تحمیلی نخواهد رفت. حقوق بشر واقعی از دل مقاومت، عزت و استقلال ملت‌ها معنا می‌یابد، نه از پشت تریبون قدرت‌هایی که کارنامه‌شان آکنده از فشار، تحریم و مداخله است.

چنان که رهبر معظم انقلاب اسلامی مدظله‌العالی تصریح کرده‌اند: آن کسانی که خودشان بزرگ‌ترین ناقضان حقوق بشرند، نمی‌توانند مدعی دفاع از حقوق بشر باشند. 

این حقیقت، معیار روشنی برای سنجش صداقت مدعیان و راهنمای ملت‌هایی است که عزت و استقلال خود را معامله نخواهند کرد. ملت ایران در این آوردگاه، حقیقت را فدای قدرت نخواهد کرد و استقلال را با هیچ قطعنامه‌ای معامله نمی‌کند.