پزشکیان: قوانین چهار دهه گذشته در حوزه آب، وضعیت را بدتر کرده است/ همدلی ملی و اعتماد به نخبگان، شرط اصلاح حکمرانی آب است

مسعود پزشکیان بعد از ظهر امروز سه‌شنبه در نشست علنی مجلس شورای اسلامی در تشریح گزارش «راهبرد‌ها و شیوه‌های حکمرانی مطلوب آب و تعدیل مصرف بخش کشاورزی»، اظهار داشت: حدود ۸۰ نفر از اساتید و اعضای هیئت‌های علمی دانشگاه با تخصص‌های مختلف و مرتبط با موضوع آب، اطلاعات جامعی را تهیه، دسته‌بندی و در قالب گزارشی ارائه کرده‌اند که بنده خواستم علاوه بر طرح در دولت، به اطلاع نمایندگان محترم مجلس نیز برسد تا بتوانیم مسیر سامان دادن به این مشکل را با همراهی و همدلی هم طی کنیم.

رئیس جمهور با اشاره به اینکه امروز وضعیت آب در کشور جزو مسائل حیاتی و خیلی فوری است که اگر نتوانیم آن را مدیریت کنیم، مشکلاتی که می‌تواند به وجود آید، به این سادگی قابل درمان نیست، افزود: تابستان امسال مدام دلهره این را داشتیم که اگر طرح انتقال آب از طالقان تکمیل نشود، در مهر ماه نمی‌توانیم آب تهران را تامین کنیم. با فشار و سختی و هزینه زیاد آب را از طالقان به تهران منتقل کردیم، اما این به معنای آن است که وقتی آب را به تهران منتقل کردیم، آب مورد نیاز جای دیگری یا تامین نمی‌شود یا کمتر تامین می‌شود.

پزشکیان با بیان اینکه ما با این طرح انتقال مشکل یک جا را حل می‌کنیم، اما این مداخله ما ممکن است به چندین جای دیگر صدمه وارد کند، تصریح کرد: بنده در این زمینه نظر تخصصی اساتید را تبیین می‌کنم، اما آنچه به طور کلی برای من روشن است، امکان بارگذاری جمعیتی و توسعه بیش از این برای تهران، کرج، قزوین و اطراف آنها وجود ندارد.

رئیس جمهور آلودگی هوای تهران را از دیگر دلایل بارگذاری غیر اصولی جمعیت عنوان کرد و افزود: تهران به خاطر بارگذاری بیش از حد جمعیت مشکل آلودگی پیدا کرده است. اما با این وصف مشکل اورژانسی و اضطراری که امروز با آن مواجهیم، مشکل آب است.

پزشکیان ادامه داد: امروز جمعی از اساتید با تخصص‌های کشاورزی، آبیاری، جامعه‌شناسی، اقتصاد و مدیریت روی موضوع کار کرده و گزارشی را ارائه داده‌اند. این رویه دولت است که از اساتید و نخبگان برای بررسی مشکلات و ارائه راهکار کمک بگیریم. بر اساس گزارش ارائه شده، تمام قوانینی که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا به حال برای کنترل و بهبود وضعیت و مصرف آب تهیه و ارائه شده، فقط وضعیت را روز به روز بدتر کرده است.

رئیس جمهور خاطرنشان کرد: قانون نوشته‌ایم تا وضعیت را اصلاح کنیم، اما آمار‌ها نشان می‌دهد که وضعیت بدتر شده و این قوانین مشکل را حل که نکرده بلکه وضعیت را بدتر هم کرده است. بنابر این باید به عملکرد خودمان نگاه کنیم تا ببینیم چه تصمیمی گرفته‌ایم که باعث شده به جای اصلاح وضعیت، اوضاع بدتر شده و حداقل کاری که باید بکنیم این است که آن تصمیمات را ادامه ندهیم.

پزشکیان با اشاره به اینکه بر اساس مطالعات بین‌المللی و گزارش تهیه شده از سوی این اساتید و نیز دیگر تحقیقات صورت گرفته، روند کشور از نظر آب بحرانی است، اظهار داشت: امروز همه استان‌های ما با کم آبی مواجه‌اند و این مشکل، فقط با تقسیم آب درست نمی‌شود؛ اقتصاد، الگو و شیوه کشت، نوع آبیاری، شکل بارگذاری، صنعت و همه عرصه‌های مشکل دارد، چرا که اجازه دادیم غیرعلمی و غیرکارشناسی رشد کنند.

رئیس جمهور افزود: به این جمع که نگاه می‌کنم، می‌بینیم هیچ کدام از نمایندگان این نشست نیستند که در حوزه انتخابیه خود با مشکل آب مواجه نباشند. راه‌حل هم این است که از نظرات کارشناسی برای حل مشکل بهره بگیریم. یکی از نمایندگان به من گفت که ما برای حل مشکل طرح داریم، به او پیشنهاد کردم که من حاضرم یک استان را به شما واگذار کنم تا طرح خود را آنجا اجرا کنید تا اگر موفق بود بگوییم با این طرح می‌شود مشکل کل کشور را حل کرد.

رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از خرد جمعی و دانش کارشناسی در حل بحران آب کشور، گفت: هر فرد یا مجموعه‌ای که مدعی است توانایی حل مشکل آب را دارد، آماده‌ایم مسئولیت یک استان یا شهرستان را به او واگذار کنیم تا در عمل راهکار خود را اجرا کند.

پزشکیان در ادامه سخنان خود با اشاره به وضعیت کنونی منابع آبی کشور تصریح کرد: صرف بیان این واقعیت که کشور سالانه حدود ۴۰۰ میلیارد مترمکعب بارندگی دارد یا اینکه مدیریت مناسبی بر این منابع صورت نمی‌گیرد، به‌تنهایی راهگشا نیست؛ واقعیت آن است که در شرایط فعلی، تقریباً تمامی استان‌های کشور بدون استثنا با مشکل آب مواجه‌اند و این مسئله به بروز اختلافات جدی میان استان‌ها منجر شده است.

رئیس جمهور با اشاره به اختلافات آبی میان استان‌هایی نظیر اصفهان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان و یزد خاطرنشان کرد: مردمی که برای انقلاب اسلامی جان‌فشانی کرده و با ایثار و فداکاری پای آرمان‌های این نظام ایستاده‌اند، امروز بر سر مسئله آب با یکدیگر دچار تنش و اختلاف شده‌اند. هرچند مطالبات آنان بحق است، اما واقعیت آن است که بحران آب وجود دارد و این بحران نیز به سادگی قابل حل نیست.

پزشکیان با طرح این پرسش که «آیا باید این مسیر اختلاف و منازعه ادامه یابد؟» افزود: اگر آب به میزان کافی وجود دارد، چرا این حجم از نزاع و اختلاف شکل گرفته است؟ پاسخ به این پرسش، ما را به لزوم اصلاح شیوه تصمیم‌گیری و حکمرانی در این حوزه رهنمون می‌سازد.

رئیس جمهور با اشاره به اقدام دولت در بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاهیان و نخبگان اظهار داشت: از اساتید دانشگاه درخواست کردیم با تشکیل تیم‌های تخصصی، به بررسی عمیق مسئله بپردازند. این اساتید طی سه تا چهار ماه کار مستمر، چارچوب‌ها و دستورالعمل‌هایی را تدوین کرده‌اند که بر اساس آن، مقرر شده است در ۱۲ منطقه آبریز کشور، دانشگاهیان، کارشناسان و مدیران اجرایی در کنار یکدیگر بنشینند و برای هر منطقه نقشه راه علمی و عملیاتی تدوین کنند.

پزشکیان تأکید کرد: تصمیم‌گیری مبتنی بر نظر کارشناسی، این اطمینان را ایجاد می‌کند که مسیر انتخاب‌شده صحیح است. این گزارش‌ها صرفاً متکی بر داده‌های داخلی نیست، بلکه از مطالعات جهانی، مشورت‌های بین‌المللی، تجربیات علمی و یافته‌های معتبر نیز بهره گرفته شده است. دولت خود را موظف می‌داند برای پیشگیری از بروز مشکلات جدید، به توصیه‌ها و پیشنهاد‌های دانشگاهیان و نخبگان عمل کند.

رئیس‌جمهور خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی گفت: درخواست من این است که به نخبگان، دانشگاهیان و دلسوزان واقعی کشور اعتماد کنیم و بر اساس کار کارشناسی، با مدیریت همین اساتید، به حل مشکلات بپردازیم. حتی اگر در مرحله اجرا با چالش‌هایی مواجه شویم، کارشناسان قادر خواهند بود راه‌حل‌های اصلاحی ارائه دهند؛ اما اگر تصمیم‌گیری به دست افراد فاقد دانش و تخصص کافی سپرده شود، نتیجه آن همان خواهد شد که امروز شاهد آن هستیم.

پزشکیان با انتقاد از نتایج برخی قوانین و تصمیمات گذشته تصریح کرد: قوانینی نوشته شده و اجرا شده‌اند، اما آمار و ارقام نشان می‌دهد که نه‌تنها وضعیت بهبود نیافته، بلکه در مواردی بدتر نیز شده است. حداقل انتظار آن است که به عملکرد خود بازگردیم و صادقانه بپذیریم کدام تصمیمات نادرست بوده و از تکرار آنها پرهیز کنیم.

 رئیس جمهور با تأکید بر لزوم همفکری، همدلی، همیاری و وحدت ملی افزود: دولت در حوزه‌های مختلف از جمله آب، محیط زیست، مسائل اجتماعی، مدیریت و سیاست خارجی، به‌طور جدی از نظر کارشناسان و متخصصان بهره می‌گیرد؛ چرا که بدون نظر علمی و بدون حضور انسان‌های دلسوز، عبور از بحران‌های پیش‌رو ممکن نخواهد بود.

پزشکیان در پاسخ به برخی اظهارات مطرح شده مبنی بر نبود برنامه در دولت اظهار داشت: برنامه‌ها متناسب با توان مالی، ظرفیت کارشناسی و امکانات موجود در حال اجراست. اگر فرد یا گروهی معتقد است راه‌حل بهتری وجود دارد، از مشارکت عملی استقبال می‌کنیم. این کشور متعلق به همه ماست و اصلاح آن نیازمند مشارکت همگانی است.

رئیس جمهور تأکید کرد: مشکلات کشور گسترده و متنوع است و هر فردی که بتواند مسئولیتی بپذیرد و مشکلی را حل کند، مورد حمایت دولت خواهد بود. اگر استان به استان و شهرستان به شهرستان، مسئولیت‌پذیری شکل گیرد، می‌توان با قدرت از بحران‌ها عبور کرد. واقعیت این است که همه تحلیل‌ها، چه در داخل و چه در خارج از کشور، از تشدید بحران آب در آینده خبر می‌دهد و چاره‌ای جز اقدام جمعی و علمی وجود ندارد.

پزشکیان در پایان با قدردانی از اساتید دانشگاه، از جمله امید و اعضای تیم‌های علمی، همچنین رئیس مجلس شورای اسلامی و نمایندگان ملت، ابراز امیدواری کرد با همراهی کمیسیون‌های تخصصی و هم‌افزایی میان قوا، بتوان مسیر درست را شناسایی و با قدرت در آن گام برداشت.

رئیس‌جمهور تأکید کرد: همکاری، همدلی و هم‌زبانی، رمز عبور از مشکلات است و هیچ گروهی به‌تنهایی قادر به حل مسائل پیچیده کشور نخواهد بود. با توکل به خداوند متعال و اتکای به عقل جمعی، این مسیر با قدرت ادامه خواهد یافت.