جنایت جنگی چیست و چگونه یک اقدام نظامی می‌تواند در این طبقه‌بندی قرار بگیرد؟

طبق گزارش منابع معتبر بین‌المللی مانند دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) و کنوانسیون‌های ژنو، جنایت جنگی به معنای نقض جدی حقوق بین‌الملل بشردوستانه (IHL) در جریان درگیری‌های مسلحانه است. این جنایات مسئولیت کیفری فردی برای مرتکبان ایجاد می‌کنند.

تعریف جنایت جنگی

ماده ۸ اساسنامه رم دیوان کیفری بین‌المللی جنایات جنگی را شامل موارد زیر می‌داند:

• حمله عمدی به غیرنظامیان یا اهداف غیرنظامی؛
• کشتار عمدی؛
• شکنجه یا رفتار غیرانسانی؛
• تخریب گسترده و غیرضروری اموال بدون ضرورت نظامی؛
• حمله به اماکن محافظت‌شده مانند مدارس، بیمارستان‌ها و اماکن فرهنگی.

کنوانسیون‌های ژنو ۱۹۴۹، به‌ویژه نقض‌های جدی و پروتکل‌های اضافی آن، این اصول را پایه‌گذاری کرده‌اند: تمایز بین افراد و اموال نظامی و غیرنظامی (اصل تمایز)، تناسب و ضرورت نظامی.

یک اقدام نظامی زمانی جنایت جنگی محسوب می‌شود که، به‌طور عمدی یا با بی‌احتیاطی فاحش غیرنظامیان را هدف قرار دهد، خسارت غیرنظامی نسبت به سود نظامی مورد انتظار نامتناسب باشد و به زیرساخت‌های ضروری غیرنظامی (مانند آب، برق، مدارس) بدون توجیه نظامی حمله کند.

جنایت‌های جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی در تجاوز نظامی اخیر

آمریکا و رژیم صهیونیستی در تجاوز نظامی علیه ایران که از ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴)، آغاز کردند به گزارش منابع متعدد، موارد مشکوک به جنایت جنگی را انجام دادند.

به گزارش دیده‌بان حقوق بشر، حمله به مدرسه دخترانه شجره طیبه در میناب (در ۹ اسفند) به شهادت بیش از ۱۶۰ غیرنظامی، از جمله بسیاری از کودکان منجر شد. این مدرسه سال‌ها به عنوان مرکز آموزشی شناخته می‌شد و شواهد ماهواره‌ای و اطلاعات عمومی در دسترس، آن را به عنوان هدف غیرنظامی تایید می‌کرد. دیده‌بان حقوق بشر این حمله را نیازمند تحقیق به‌عنوان جنایت جنگی احتمالی دانسته است، به ویژه اگر ناشی از اطلاعات نادرست یا بی‌احتیاطی باشد.

همچنین به گزارش بیش از ۱۰۰ کارشناس حقوق بین‌الملل، این حمله‌ها نقض احتمالی حقوق بشردوستانه بین‌المللی هستند و ممکن است به دلیل حمله به اهداف غیرنظامی و عدم تناسب، جنایت جنگی محسوب شوند.

به گزارش پایگاه داون و منابع دیگر، حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی شامل هدف قرار دادن مدارس، مراکز بهداشتی و زیرساخت‌های غیرنظامی بود که به شهادت صد‌ها غیرنظامی، از جمله کودکان، منجر شد. این اقدامات الگو‌هایی از نقض اصول تمایز و تناسب را نشان می‌دهد.

جنایت جنگی مستقل از طرف درگیر است و براساس شواهد و تحقیقات مستقل (مانند دیوان کیفری بین‌المللی یا کمیسیون‌های حقیقت‌یاب) تعیین می‌شود. همه طرف‌ها موظف به رعایت قوانین جنگ هستند و نقض آنها می‌تواند به پیگیری کیفری بین‌المللی منجر شود.