علائم و عوارض آنفلوانزا در کودکان/۳ اقدام مهم برای پیشگیری از ابتلا

یکی از مسائلی که در حال حاضر نگرانی‌های بسیاری را به وجود آورده است، شیوع ویروس آنفلوانزا به ویژه در کودکان است.

در همین رابطه علیرضا ناطقیان، فوق تخصص بیماری‌های عفونی کودکان در گفت‌وگو با میزان ضمن اشاره به اینکه طی ۲ ماه گذشته به‌شدت درگیر همه‌گیری آنفلوانزا بودیم که از نوع آنفلوانزای نوع H۳N۲ بود، گفت: این ویروس که مقداری دچار تغییر شکل جدید شده بود، پس از فرمولاسیون واکسن و در ابتدای سال جاری وارد چرخه شد و به همین دلیل توانست همه‌گیری نسبتاً وسیعی را در کودکان ایجاد کند. به نظر می‌رسد که بزرگسالان کمتر درگیر این مشکل شدند و علت آن می‌تواند ابتلای قبلی بسیاری از بزرگسالان در سال‌های گذشته به ویروس‌های مشابه باشد که به نوعی برایشان آنتی‌بادی یا پادتن نسبی ایجاد کرده است.

علائم آنفلوانزا در کودکان 

وی ادامه داد: کودکانی که واکسینه نشده بودند، به‌صورت بسیار گسترده در مدارس و مهدکودک‌ها مبتلا شدند و سپس خواهران و برادرانشان در خانه درگیر شدند. این بیماری با علائمی نظیر تب و لرز، درد شدید استخوانی، اسهال و استفراغ، علائم ریوی، سرفه، آبریزش بینی و تب‌های نسبتاً طولانی چند روزه بروز پیدا می‌کند و هنوز نیز با شدت کمتری ادامه دارد. در بسیاری از استان‌ها این موضوع موجب تعطیلی مدارس شد که اگر این تعطیلی اتفاق نمی‌افتاد، شیوع بیماری می‌توانست طولانی‌تر از این نیز بشود.

این فوق تخصص بیماری‌های عفونی کودکان با بیان اینکه بیماری آنفلوانزا بیماری بسیار ناگهانی است، افزود: همیشه علائم گوارشی این بیماری تا این حد واضح نیست، اما در اپیدمی اخیر آنفلوانزا با علائم گوارشی شدید، بسیاری از کودکان را به بیمارستان کشاند چراکه که کودک قادر به نوشیدن و خوردن نبود و تب بالا و اسهال شدید داشت و بسیاری از کودکان به همین دلیل مجبور به سرم‌تراپی و بستری در بیمارستان شدند. نکته‌ای که بسیار مهم است این است که در بیماری آنفلوانزا، برخی افراد به دلیل شرایط خاص بدنی خود مستعد عوارض شدیدتر هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به کودکانی که دچار سوءتغذیه هستند و کودکانی که بیماری‌های زمینه‌ای قلبی، ریوی، کلیوی، خونی و عصبی دارند یا داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند، اشاره کرد، این گروه از کودکان به محض ابتلا به آنفلوانزا حتماً باید مورد بررسی قرار بگیرند و دیگر برای آن‌ها درمان‌های خانگی توصیه نمی‌شود و بسیاری از آن‌ها ممکن است نیازمند بستری باشند.

این پزشک با اشاره به اینکه می‌توان به کودکانی که بتوانند حداقل مایعات را دریافت کنند و خانواده بتواند علائم آن‌ها را با درمان‌های حمایتی کنترل کند، فرصت داد، بیان کرد: از جمله علائم هشدار این بیماری برای کودکان ادامه تب بعد از سه روز یا تشدید آن و همچنین علائمی نظیر تنگی نفس، خس‌خس شدید سینه، افزایش تعداد تنفس، ادامه استفراغ‌ها، کاهش سطح هوشیاری و این‌که کودک واقعاً پس از دو تا سه روز قادر به تغذیه مناسب نباشد، اشاره کرد که این شرایط نیازمند بررسی، بستری و درمان‌های داخل بیمارستان است.

عوارض آنفلوانزا برای کودکان

ناطقیان ضمن بیان اینکه بیماری آنفلوانزا می‌تواند عوارض بسیاری را برای کودکان داشته باشد، توضیح داد: این عوارض از عفونت‌های ثانویه مانند عفونت گوش میانی، سینوس‌ها، برونش‌ها و ریه‌ها گرفته تا عوارضی که خود ویروس روی دستگاه‌های مختلف بدن ایجاد می‌کند؛ از جمله سیستم عصبی مرکزی، قلب و ریه و گاهی اوقات حتی روی کبد و لوزالمعده نیز می‌تواند عوارضی ایجاد کند و به طور کلی این بیماری می‌تواند عوارض متنوعی را به همراه داشته باشد.

بهترین کار برای پیشگیری از آنفلوانزا

وی گفت: بهترین کار برای پیشگیری از آنفلوانزا این است که سه اقدام را مدنظر قرار دهیم: اول، رعایت بهداشت دست‌ها است که همانند دوره کووید همچنان بر آن تأکید می‌شود و شست‌وشوی مکرر دست‌ها یا استفاده از الکل برای ضدعفونی کردن دست‌ها در محیط‌های جمعی باید مدنظر قرار گیرد. دوم، رعایت فاصله‌گذاری و این‌که فرد بیمار به‌سرعت به محل کار یا تحصیل بازنگردد و دوره سرایت‌پذیری را طی کند است و  سوم، تهویه مناسب کلاس‌ها و همچنین تا حد زیادی تغذیه مناسب، مصرف مایعات کافی، خواب کافی و دریافت ویتامین D که به‌صورت روتین توصیه می‌شود، است. همه این موارد می‌توانند کمک کنند که هم بیماری کمتر رخ دهد و هم عوارض کمتری داشته باشد.

این فوق تخصص بیماری‌های عفونی کودکان ضمن اشاره به اینکه راهکار مناسب‌تر برای پیشگیری، دریافت واکسن است گفت: افرادی که بیشتر در معرض خطر قرار دارند، حتماً باید واکسیناسیون سالانه را در هر زمانی از نیمه دوم سال انجام دهند، برای کودکان سالم، به‌ویژه کودکان زیر پنج سال که به مهدکودک می‌روند، بهتر است واکسیناسیون سالانه انجام گیرد. واکسن چه از نوع سه‌ظرفیتی و چه از نوع چهارظرفیتی، هر دو می‌توانند در کودکان مورد استفاده قرار گیرد. برای کودکان زیر هشت سال نیز واکسن در دو نوبت با فاصله یک ماه تجویز می‌شود و در سال‌های بعد فقط یک دوز کافی است. البته برای کودکانی که در گذشته حتی یک دوز واکسن دریافت کرده باشند، معمولاً فقط یک دوز واکسن تجویز می‌شود.

این پزشک در رابطه با عوارض واکسن آنفلوانزا بیان کرد: این واکسن بسیار بی‌خطر و مطمئن است و به‌جز افرادی که در گذشته حساسیت قابل توجهی به واکسن نشان داده‌اند یا عوارضی را پس از واکسن آنفلوانزا را تجربه کرده‌اند، برای بقیه افراد می‌توان با خیال راحت واکسن را تجویز کرد و هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند. باورهایی مانند این‌که واکسن بدن را ضعیف می‌کند، یا پس از تزریق واکسن افراد بیمار می‌شوند یا دچار عفونت‌های خاص و عوارض ویژه‌ای می‌شوند، همگی باورهای نادرستی هستند. متأسفانه به دلیل همین باورها، بسیاری از افراد از واکسیناسیون بازمانده‌اند و همین امسال نیز افراد زیادی مبتلا شدند، در حالی که شرایط تزریق واکسن را داشتند. مهم‌ترین کار ما این است که از گسترش شایعات در این زمینه اجتناب کنیم. وظیفه همه کادر درمان و پدر و مادرهای آگاه و دلسوز این است که در مورد واکسن‌ها از افراد مطلع و خبره آگاهی کسب کنند و اجازه ندهند که با پخش این شایعات، کودکانی که واقعاً نیازمند دریافت واکسن هستند از آن محروم شوند و کارشان به بیمارستان بکشد.