عدالت بدون صف؛ تسهیل صدور گواهی عدم سوءپیشینه در پرتو حکمرانی قضایی هوشمند

گواهی عدم سوء پیشینه به عنوان یکی از اسناد بنیادین در فرآیند‌های استخدام، ثبت شرکت، بهره‌مندی از حقوق اجتماعی و انجام فعالیت‌های اقتصادی، جایگاهی تعیین‌کننده در زندگی اداری و حرفه‌ای شهروندان دارد. سال‌ها این فرآیند نه تنها یک خدمت اداری، بلکه تجربه‌ای زمان‌بر بود؛ مراجعات حضوری مکرر، انگشت‌نگاری دستی، صف‌های طولانی و انتظار ۱۰ تا ۱۵ روزه برای دریافت نتیجه، آن را به یکی از مصادیق فرسایش اعتماد عمومی و مانعی جدی در مسیر تسهیل کسب‌وکار تبدیل کرده بود.

آغاز تحول دیجیتال در صدور گواهی عدم سوء پیشینه

قوه قضاییه با اتکا به سیاست‌های سند تحول و تعالی و در مسیر تحقق حکمرانی قضایی هوشمند، از فروردین‌ماه ۱۳۹۹ فصل تازه‌ای در ارائه این خدمت گشود. درخواست صدور گواهی عدم سوء پیشینه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی آغاز شد و با اتصال هوشمند به بانک‌های اطلاعاتی قوه قضاییه، فرآیند بررسی و تصمیم‌گیری قضایی به کارتابل ادارات سجل قضایی دادسرا‌ها منتقل شد.

گام راهبردی قوه قضاییه در تسهیل دسترسی مردم به عدالت

تحول بزرگ‌تر با توسعه مسیر «خودکاربری» رقم خورد؛ مسیری که شهروندان می‌توانند به صورت کاملاً غیرحضوری و بدون مراجعه به دفاتر خدمات قضایی، از منزل یا محل کار خود درخواست صدور گواهی عدم سوء پیشینه را ثبت کنند. این خدمت نه تنها تسهیل فرآیند را محقق ساخته، بلکه گامی راهبردی در جهت «تسهیل دسترسی مردم به عدالت» به شمار می‌آید که یکی از محور‌های مورد مطالبه رهبر معظم انقلاب اسلامی در حکم انتصاب ریاست قوه قضاییه بوده است.

کاهش معنادار زمان صدور گواهی عدم سوء پیشینه از ۱۰۹ ساعت به ۱۴ ساعت

ثمره این تحول دیجیتال، کاهش معنادار زمان پاسخ‌دهی است؛ به گونه‌ای که میانگین زمان صدور گواهی عدم سوء پیشینه از ۱۰۹ ساعت در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱۴ ساعت در سال ۱۴۰۳ رسیده. این کاهش چشمگیر، نمادی روشن از ارتقای زیرساخت‌های فنی، افزایش بهره‌وری اداری و ساده‌سازی فرآیند‌های قضایی در یکی از پرمراجعه‌ترین خدمات عمومی است.

صدور بیش از هشت میلیون گواهی عدم سوء پیشینه در پی توسعه هوشمندسازی

محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، با اشاره به دستاورد‌های تحول دیجیتال در حوزه خدمات قضایی اظهار کرد: در بازه زمانی سال‌های ۱۴۰۰ تا پایان ۱۴۰۳، بیش از هشت میلیون گواهی عدم سوء پیشینه صادر شده که از این تعداد، بیش از پنج میلیون و ۱۳۱ هزار مورد از طریق درگاه خودکاربری و بدون مراجعه حضوری انجام شده است. همچنین، سهم ثبت درخواست از مسیر خودکاربری در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۶۰ و در دی ماه سال جاری به حدود ۷۵ درصد رسیده که این آمار بیانگر اعتماد عمومی مردم به سامانه‌های هوشمند قضایی و کارآمدی مسیر‌های غیرحضوری در ارائه خدمات است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به ارتقای چشمگیر سرعت پاسخ‌دهی در برخی استان‌ها تصریح کرد: در حال حاضر در تعدادی از استان‌های کشور، صدور گواهی عدم سوء پیشینه ظرف کمتر از سه ساعت انجام می‌شود که این امر نشان‌دهنده بلوغ زیرساخت‌های فناورانه و کارآمدی نظام هوشمند پردازش داده‌های قضایی است.

توسعه الگوی هوشمندسازی به سایر خدمات قضایی

وی با تأکید بر اینکه تسهیل فرآیند صدور گواهی عدم سوء پیشینه یکی از مصادیق عینی توسعه «خودکاربری‌ها» در قوه قضاییه به شمار می‌رود، افزود: این الگو اکنون در سایر خدمات قضایی نیز در حال توسعه است تا اموراتی که مردم قادرند خودشان انجام دهند، با اتکا به فناوری و بدون درگیری با روند‌های اداری فرساینده پیش برود و فرآیند‌ها به ساده‌ترین، سریع‌ترین و شفاف‌ترین شکل ممکن سامان یابد.