سال ۲۰۲۵ و آنچه درباره غزه و نظم جهانی آشکار شد

سال ۲۰۲۶ آغاز شده و رویداد‌های سال گذشته نه تنها نیازمند یادآوری بوده، بلکه نیازمند حسابرسی هستند. در طول سال ۲۰۲۵، غزه نه تنها فصل دیگری از ویرانی را تحمل کرد، بلکه به آینه‌ای بی‌رحمانه برای نظم جهانی معاصر تبدیل شد. 

آنچه در آن ۱۲ ماه رخ داد، نه تنها خشونت مداوم بوده، بلکه افشای حقیقتی عمیق‌تر بود؛ شکنندگی سیستمی که ادعا می‌کند بر پایه قانون، اخلاق و هنجار‌های جهانی اداره می‌شود.

تا پایان سال ۲۰۲۵، غزه دیگر صرفا به‌عنوان یک فاجعه انسانی بحث نمی‌شد؛ این واقعیت فراتر از انکار بود. پرسش نگران‌کننده‌تر این بود که غزه درباره نحوه عملکرد واقعی قدرت جهانی چه چیزی آشکار کرد وقتی اصول قانونی با منافع استراتژیک برخورد می‌کنند. پاسخ به این پرسش روزبه‌روز اجتناب‌ناپذیرتر می‌شد. سیستم بین‌المللی دچار نقص نبود؛ دقیقا همان‌طور که طراحی تاریخی‌اش اجازه می‌داد، عمل می‌کرد.

غزه و خیال‌پردازی حقوق بین‌الملل

یکی از ویژگی‌های برجسته سال ۲۰۲۵، استناد مداوم به حقوق بین‌الملل در کنار خنثی‌سازی نظام‌مند آن بود. دادگاه‌ها اقدام‌های موقت صادر کردند، آژانس‌های سازمان ملل هشدار‌های فوری منتشر کردند، و زبان دیپلماتیک پر از ابراز نگرانی بود. با این حال، هیچ‌کدام از این سازوکار‌ها واقعیت زندگی فلسطینیان را در غزه تغییر نداد. قانون موجود، اما حفاظت غایب بود.

این تناقض تصادفی نیست. از زمان پیدایش حقوق بین‌الملل پس از جنگ جهانی دوم، این حقوق بر تنش ساختاری بین اصول جهانی و قدرت نابرابر استوار بوده است. درحالی که حقوق بین‌الملل وعده خویشتن‌داری می‌داد، هرگز به‌طور کامل از سلطه کسانی که قادر به اجرا یا نادیده گرفتن قوانین آن بودند، رهایی نیافت. غزه در سال ۲۰۲۵ این تنش را به واشح‌ترین شکل خود آشکار کرد.

میدل‌ایست مانیتور نوشت: نهاد‌های حقوقی بین‌المللی به این دلیل که نادیده گرفته شدند، شکست نخوردند؛ شکست خوردند، زیرا هرگز از پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک عایق نبودند. قانون کمتر به‌عنوان سپری برای آسیب‌پذیران عمل می‌کرد و بیشتر به‌عنوان یک آیین برای مشروعیت‌بخشی به قدرتمندان بوده است.

برای فلسطینیان، این امر تضادی ظالمانه ایجاد کرد. آنها به قربانیان خشونتی با بیشترین سند و مدرک در جهان تبدیل شدند، در حالی که همچنان از کمترین حفاظت برخوردار بودند. رنج آنها در مجامع جهانی تایید، آرشیو و بحث شد، اما به ندرت متوقف شد. تا پایان سال ۲۰۲۵، غزه به مثابه مثالی برجسته از قربانی‌سازی قانونی‌شده ایستاد؛ بی‌عدالتی شناخته‌شده، اما از نظر سیاسی دست‌نیافتنی.

فرسایش اعتبار حقوقی به‌طور جدایی‌ناپذیری با فروپاشی اقتدار اخلاقی غرب مرتبط بود. تضاد بین پاسخ‌های غربی به درگیری‌های مختلف دیگر ظریف نبود؛ آشکار بود. هنجار‌هایی که به‌عنوان جهانی ارائه می‌شدند، بار دیگر مشروط بودن خود را ثابت کردند. 

کشور‌های غربی ممکن است قدرت نظامی و اقتصادی خود را حفظ کنند، اما توانایی آنها در تعریف افق‌های اخلاقی جهانی تضعیف شده است. غزه این افول را آغاز نکرد، بلکه بر آن تاکید کرد.با آغاز سال ۲۰۲۶، غزه از نظر فیزیکی ویران باقی مانده است، اما اهمیت سیاسی آن بسیار فراتر از مرزهایش گسترش یافته است. 

غزه نظم بین‌المللی مبتنی بر قوانین را پایان نداده است، بلکه آشکار کرده که بین‌المللی مبتنی بر قوانین برای بسیاری، هرگز واقعا وجود نداشته است.