کاهش ۱۰ میلیون لیتری فلرسوزی در دولت چهاردهم

به گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، شینا انصاری، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست صبح امروز در کنفرانس بین‌المللی مدیریت آلودگی هوا که در سالن شهید امامی سازمان هواشناسی برگزار شد، اظهار داشت: بر اساس نظرسنجی‌هایی که در مجموعه دولت انجام گرفته است، موضوع آلودگی هوا یکی از مطالبات اصلی مردم است و تغییرات اقلیمی نیز در سال‌های اخیر بر شدت این معضل افزوده است.

وی افزود: آلودگی هوا در کلانشهر‌هایی مانند تهران معضل کوتاه مدت به حساب نمی‌آید و بالغ بر ۶ دهه است که این مساله وجود داشته و حل آن نیازمند برنامه‌ریزی است.

وی ادامه داد: در حال حاضر مهمترین سند بالادستی در حوزه آلودگی هوا قانون هوای پاک است که در سال ۱۳۹۶ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و بر اساس ماده ۲ قانون هوای پاک، سازمان حفاظت محیط زیست ناظر بر اجرای قانون است؛ بنابراین مسئولیت اجرای تکالیف قانونی بر عهده دستگاه‌های اجرایی مشخص شده و بالغ بر ۲۰ دستگاه به نوعی در اجرای این قانون دخیل و دارای تکالیف مشخصی هستند. برای این موضوع و بر این اساس قانون هوای پاک و بالغ بر ۱۴ آیین نامه اجرایی که این قانون دارد به عنوان مهم‌ترین اسناد بالادستی در زمینه اقدامات کاهش آلودگی هوا محسوب می‌شود.

انصاری گفت:، اما متاسفانه شاهد عدم اجرای قانون هوای بودیم، حداقل در این ۸ سالی که از تصویب آن می‌گذرد، می‌بینیم با انبوهی از ترک فعل‌ها و عدم اجرای قوانین از جمله اسقاط ناوگان خودور‌های فرسوده، معاینه فنی خودرو‌ها و گسترش حمل و نقل عمومی و سایر مواردی که در قانون هوای پاک تصویب شده مواجه بودیم.

وی افزود: آلودگی هوا به عنوان یک موضوع شاخص محیط زیستی، موضوعی غامض و پیچیده است، اما موضوع غیرقابل حلی نیست، کما اینکه در شهر‌ها و کشور‌های دیگر تجربیاتی را دیدیم که آلودگی هوا کنترل شده است، اما مشکلی که وجود دارد گریز از واقعیات موجود در تدوین برنامه‌های اقدام و تقلیل گرایی مساله است که موجب شده طی چند دهه به جای حل مساهل آلودگی هوا با افزایش مولفه‌های دخیل در تشدید آلودگی و گسترش روند فزاینده بارگذاری جمعیت، صنعت و خودرو در شهر‌های بزرگ و عدم اقدام جدی در خصوص محور‌هایی که در این قانون تصویب شده با انبوهی از برنامه‌هایی که به نوعی اجرایی نشدند مواجه باشیم.

معان رئیس جمهور ادامه داد: در حقیقت صورت مساله آلودگی هوا راهکار‌های معین دارد، اما نیازمند این است که در زمان منطقی و معقول جلو برود، اما کاری که می‌کنیم این است که معمولا در فصول سرد سال که با پدیده وارونگی دما مواجه هستیم صرفا به یکسری راهکار‌ها بسنده می‌کنیم که تسکینی هستند که صرفا در همان شرایط اضطرار کاربرد دارند مانند زوج و فرد کردن خودرو‌ها از در منزل یا تعطیلی مدارس، در حالیکه باید در تمام روز‌های سال اقداماتی را که انجام می‌دهیم بر پایه اسناد بالادستی و قوانین باشد.

وی اظهار کرد: با وجود همه این مسائل دولت چهاردهم آلودگی هوا را به عنوان یکی از مهمترین اولویت‌ها قرار داده است در مدت یک سال و اندی که از فعالیت دولت گذشته حدود ۱۴ جلسه کارگروه آلودگی هوا را به ریاست معاون اجرایی رئیس جمهور برگزار کردیم و اقداماتی انجام دادیم.

انصاری گفت: از آنجا که ناوگان خودرو‌های فرسوده از مهمترین عوامل انتشار آلاینده‌های هوا در کلانشهر‌های کشور است این موضوع در جلسات نخست کارگروه مد نظر قرار گرفت و منجر به این شد که با وجود اینکه از سال ۹۶ تصویب قانون هوای پاک را داشتیم در این مدت تمام خودرو‌های فرسوده‌ای که در کشور اسقاط شد چیزی حدود ۲۰۰ هزار خودرو بود، اما از سال گذشته تاکنون بیش از ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد.

وی افزود: البته با توجه به حجم بالای خودرو‌های فرسوده، نیاز کشور بیشتر از این است، نیاز است که این موضوع شتاب بیشتری بگیرد به همین دلیل هم با پیگیری‌های سازمان محیط زیست اصلاح آیین نامه اسقاط ذیل ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو در دستور کار قرار گرفت با هدف اینکه شاهد این باشیم که اسقاط خودرو‌های فرسوده تسریع شود و اگر شتاب بیشتری بگیرد می‌تواند به دو چالش عمده کشور یکی حل ناترازی انرژی و دیگری به کاهش انتشار آلاینده‌های هوا کمک کند.

معاون رئیس جمهور گفت: در کنار موضوع اسقاط ناوگان خودرو‌های فرسوده، طرح برقی سازی هم از موضوعات مهمی بوده که می‌تواند در کاهش الودگی هوا موثر باشد، در همین زمینه هم در طول این مدت در کنار ورود اتوبوس‌ها و تاکسی‌های برقی، طرح جایگزینی ۲۰ هزار موتورسیکلت فرسوده در شهر تهران با موتورسیکلت برقی شروع شده است که اجرای آن با اعطای تسهیلات از طریق گواهی‌های صرفه‌جویی سوخت در حال پیگیری است.

انصاری افزود: با توجه به اینکه این طرح برای اولین بار در کشور اجرا می‌شود، اجرای آن نیازمند ایجاد چارچوب اجرایی و عملیاتی است، موانع اجرایی بعضاً وجود دارد، اما پیگیر هستیم که حتماً موضوع جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده به موتورسیکلت‌های برقی در شهر تهران اجرایی شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: موضوع بعدی مربوط به سوخت نیروگاه‌ها بود، اگرچه در تهران و مشهد منابع متحرک به عنوان منابع اصلی آلودگی هوا شناخته می‌شود، اما در شهر‌هایی مثل اراک سهم منابع ساکن به میزان قابل توجهی است، در سال ۱۴۰۳ بر اساس مصوبه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، سوخت مازوت کم گوگرد به نیروگاه شازند اختصاص داده شد که همین اختصاص سوخت موجب شد تعداد روز‌های ناسالم با آلاینده دی اکسید گوگرد از ۲۷ روز در سال ۱۴۰۲ به ۵ روز در سال ۱۴۰۳ کاهش پیدا کند.

وی اضافه کرد: همین موضوع باعث شد که در سال جاری از وزارت نفت پیگیر باشیم که ۴۲۰ میلیون لیتر سوخت مازوت کم گوگرد در اختیار چهار نیروگاهی محاط در بافت مسکونی قرار بگیرد به خصوص در مواقعی که با تشدید آلودگی هوا مواجه هستیم، البته که این میزان بسیار ناچیز است، اما بحث امکان گوگرد زدایی از مازوت توسط شرکت‌های دانش‌بنیان از سوی سازمان محیط زیست با همکاری وزارت نفت در حال پیگیری است، طرح برگزیده آن انتخاب شده و در یکی از پالایشگاه‌های کشور در حال پیاده‌سازی موضوع تولید مازوت کم گوگرد است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به محدودیت‌های کمبود سوخت در کشور، افزود: به همین دلیل ناگزیر از سوخت مازوت استفاده می‌کنیم و پیگیری جدی دیگری که سازمان محیط زیست انجام داده این است که از سیستم‌های فیلتراسیون در نیروگاه‌های کشور هم استفاده شود.

وی ادامه داد: از موضوعات دیگری که لازم می‌دانم به آن تاکید کنم، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است؛ در همین مدت یک سال و نیم گذشته، اگر ما در ابتدای سال ۱۴۰۳ سهم کلی انرژی‌های تجدید پذیر در کشور چیزی حدود ۱۲۰۰ مگاوات بود، در حال حاضر این میزان چیزی بالغ بر ۴ هزار مگاوات انرژی تجدید پذیر افزایش یافته که سهم انرژی‌های خورشیدی بسیار بالا است. البته با توجه به ظرفیت‌هایی که در کشور به لحاظ تابش نور خورشید وجود دارد طبیعتاً این موضوع می‌بایست با سرعت بیشتری اتفاق بیفتد.

انصاری گفت: از دیگر اقدامات، موضوع مدیریت فلرسوزی‌ها و کاهش فلرسوزی‌ها است؛ برنامه‌ای که وزارت نفت در دستورکار دارد در همین مدت بیش از ۱۰ میلیون متر مکعب فلر سوزی کاهش پیدا کرده و ما در سازمان محیط زیست با همکاری وزارت نفت پیگیر هستیم که این میزان فلرسوزی‌ها بتواند کاملاً در استان‌هایی که نفتی هستند مانند خوزستان و بوشهر به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.

معاون رئیس جمهور تاکید کرد: سازمان محیط زیست بر اساس ماده ۲۴ آیین نامه فنی قانون هوای پاک که سیاهه انتشار آلاینده‌های هوا را مشخص کرده، نه تنها برای کلان شهر تهران که برای همه کلان شهر‌های کشور موضوع را در دستور کار دارد. در حال حاضر سیاهه انتشاری که مد نظر است، مربوط میشه به سال ۱۳۹۶ است، اما یکی از مهمترین اولویت‌هایی که در سازمان محیط زیست پیگیری می‌شود این است که بتوانیم این سیاهه انتشار را به‌روزرسانی کنیم، این موضوع تعریف شده و فرایند انجام آن بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۳ در حال انجام است.

انصاری افزود: موضوع تمرکززدایی از شهر‌های بزرگ نکته مهم دیگری است، سیاستی که موجب شده در کلان شهری مثل تهران با این حجم بارگذاری از جمعیت و صنعت و خدمات و خودرو مواجه باشیم، با وجود همه این اقدامات باز طوری شده که در فصول سرد سال با وقوع پدیده وارونگی دما، شاهد روز‌های ناسالم خواهیم بود، بنابراین این نکته که شهر تهران و شهر‌های بزرگی مثل اصفهان، تبریز و مشهد از ظرفیت اکولوژیکی گذر کردند به دلیل بارگذاری‌های بیش از حد توان اکولوژیک که منجر به این شد که در دولت چهاردهم با تاکیدات رئیس جمهور، موضوع سیاست‌های تمرکززدایی از شهر تهران و سایر کلان‌شهر‌های کشور را در دستور کار قرار دهیم.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: محدودیت استقرار صنایع و بارگذاری‌ها و سوق دادن بارگذاری‌ها در راستای سیاست‌های توسعه دریامحور در استان‌هایی که کمتر توسعه پیدا کردند از مواردی است که در دستورکار قرار دارد، به هر حال تهران از منظر جمعیتی امروز بیست و پنجمین شهر دنیا است، اما از نظر مساحت در رتبه ۱۲۰ جهانی قرار دارد، به عبارتی هیچ توازنی بین جمعیت و مساحت این کلانشهر وجود ندارد.

وی ادامه داد: به عنوان یکی از مستندات و مصوبه منع استقرار صنایع در شعاع ۱۲۰ کیلومتری را بالغ بر ۵ دهه گذشته داریم، اما با وجود این مصوبه طی سال‌های گذشته صنایع بسیاری با توجیهات مختلف در تهران و اطراف آن مستقر شدند.

انصاری افزود: ۴۶ منطقه صنعتی به صورت خودرو و غیرمجاز در شعاع کمتر ۶۰ کیلومتری تهران طی چهار دهه گذشته مستقر شدند و جهت‌گیری‌های اقتضایی که اتفاق افتاده برای ساخت و ساز‌های مسکونی و بارگذاری‌های رو به افزایش، همه اینها موجب شد که دیگر واقعاً شهر تهران و شهر‌های بزرگ کشور ما جایی برای تنفس نداشته باشند و آلودگی هوا، محدودیت منابع آب و فرونشست زمین تنها جنبه‌های محیط زیستی هستند که به دلیل بارگذاری‌های خارج از ظرفیت اتفاق افتاده است.

معاون رئیس جمهور تصریح کرد: قطعاً مساله آلودگی هوا یک مساله بین بخشی و نیازمند عزم جدی در دولت و حاکمیت است همچنین همکاری و مشارکت همه آحاد جامعه را می‌طلبد، مساله آلودگی هوا در کشور‌های بزرگ دنیا توانسته حل شود، اگرچه مساله‌ای پیچیده مزمن است، اما مساله‌ای قابل حل است؛ مشروط به اینکه همه متخصصان، اساتید و کنشگران حوزه آلودگی هوا آن عزم را داشته باشند و در کنار آن هم نیازمند عزم جدی دولت و حاکمیت هستیم؛ اینکه موضوع آلودگی هوا در اولویت همه دستگاه‌های ذی مدخل قرار بگیرد.