اجرای طرح‌های «قاضی مدرسه» و «اورژانس قضایی» برای مداخله زودهنگام در آسیب‌های اجتماعی و کاهش ورودی پرونده‌ها/برگزاری ۱۰ دوره آموزشی طرح هور برای نوجوانان کرمان

سید مهدی قویدل معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان در گفت‌وگو با میزان، درباره اینکه معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان چه مأموریت‌ها و اولویت‌هایی را در سال جاری دنبال کرده است، گفت: مأموریت اصلی معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم، اجرای سیاست‌های کلان و تحولی قوه قضاییه در حوزه پیشگیری، صیانت از حقوق عامه و ارتقای امنیت اجتماعی است که این مأموریت‌ها با رویکردی علمی، مسئله‌محور و متناسب با اقتضائات بومی استان کرمان دنبال می‌شود.

کنترل آسیب های اجتماعی در اولویت نخست

وی افزود: در سال جاری، کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی به‌عنوان یکی از اولویت‌های محوری این معاونت در دستور کار قرار داشته و تلاش شده است با بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، نهاد‌های حمایتی، تشکل‌های مردمی و مشارکت اجتماعی، زمینه‌های بروز آسیب‌هایی نظیر اعتیاد، بزهکاری، ترک تحصیل، ناهنجاری‌های اجتماعی و سایر عوامل تهدیدکننده نظم و امنیت اجتماعی کاهش یابد.

وی تصریح کرد: پیشگیری از وقوع جرم، به‌ویژه در حوزه جرایم اولویت‌دار استان، از دیگر محور‌های مهم فعالیت این معاونت بوده است. در این راستا، تمرکز ویژه‌ای بر پیشگیری اجتماعی، فرهنگی و وضعی و همچنین کاهش جرایمی نظیر سرقت، ضرب و جرح عمدی، توهین و کلاهبرداری صورت گرفته و برنامه‌ها و اقدامات مشترکی با دستگاه‌های مسئول اجرا شده است.

پیشگیری از نارضایتی های اجتماعی و پرونده های کثیرالشاکی 

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان ادامه داد: از سوی دیگر، پیشگیری از شکل‌گیری نارضایتی‌های عمومی و اجتماعی، رسیدگی پیشگیرانه به پرونده‌های کثیرالشاکی و تلاش برای حل‌وفصل ریشه‌ای مسائل قبل از ورود به فرآیند قضایی، از اولویت‌های جدی این معاونت محسوب می‌شود؛ چرا که صیانت از آرامش عمومی و اعتماد اجتماعی از ارکان تحقق عدالت قضایی است.

وی خاطرنشان کرد: توسعه همکاری‌های بین‌بخشی از طریق انعقاد تفاهم‌نامه‌های مشترک میان دادگستری استان کرمان و ادارات، سازمان‌ها و نهاد‌های اجرایی در دستور کار قرار گرفته تا با هم‌افزایی ظرفیت‌ها، تکالیف قانونی دستگاه‌ها در حوزه پیشگیری به‌صورت منسجم، هدفمند و اثربخش اجرا شود.

وی تأکید کرد: مجموعه این اقدامات با هدف کاهش ورودی پرونده‌ها به دستگاه قضایی، ارتقای احساس امنیت اجتماعی و تحقق عدالت اجتماعی و در چارچوب منویات مقام معظم رهبری و سیاست‌های ابلاغی قوه قضاییه با جدیت دنبال می‌شود.

رویکرد ترکیبی و پیشگیرانه در پیشگیری از وقوع جرم 

قویدل درباره اینکه رویکرد اصلی شما در حوزه پیشگیری از وقوع جرم بیشتر بر پیشگیری اجتماعی متمرکز بوده یا پیشگیری وضعی و قضایی گفت: رویکرد معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان، رویکردی ترکیبی و هوشمندانه است که متناسب با ماهیت هر جرم و آسیب اجتماعی اتخاذ می‌شود و از تمرکز صرف بر یک شیوه پرهیز شده است.

وی افزود: در حوزه جرایم اولویت‌دار استان، به‌ویژه جرایمی نظیر سرقت، رویکرد غالب، پیشگیری وضعی و قضایی است و اقداماتی نظیر ارتقای نظارت‌های میدانی، ساماندهی محیط‌های جرم‌خیز، تقویت پایش تصویری، برخورد قاطع و هدفمند با عوامل جرم‌زا و تسریع در رسیدگی‌های قضایی با هدف بازدارندگی مؤثر در دستور کار قرار گرفته است.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان ادامه داد: در مقابل، در حوزه آسیب‌های اجتماعی از جمله طلاق، اختلافات خانوادگی و سایر ناهنجاری‌های اجتماعی، رویکرد اصلی بر پیشگیری اجتماعی متمرکز بوده است و برگزاری دوره‌های آموزشی ارتقای مهارت‌های زندگی، تحکیم بنیان خانواده، افزایش تاب‌آوری اجتماعی و استقرار و تقویت گروه‌های سازشی و میانجی‌گری با مشارکت نهاد‌های تخصصی و مردمی دنبال شده است.

وی تصریح کرد: هدف از این رویکرد، پیشگیری ریشه‌ای از بروز آسیب‌ها، کاهش ورودی پرونده‌ها به دستگاه قضایی و حل‌وفصل اختلافات در مراحل اولیه است.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان درباره اینکه چه تغییر یا تحول مهمی نسبت به سال‌های گذشته در سیاست‌ها و برنامه‌های این معاونت ایجاد شده است، بیان کرد: یکی از مهم‌ترین تحولات ایجادشده، تقویت جایگاه معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم در سطح ملی و استانی و نگاه راهبردی‌تر به مقوله پیشگیری است.

وی افزود: در استان کرمان تلاش شده برنامه‌ها به‌صورت منسجم، هدفمند و یکپارچه اجرا شود و از اقدامات جزیره‌ای پرهیز شود.

قویدل تصریح کرد: سازوکار‌های نظارتی و هماهنگی میان حوزه‌های قضایی و دستگاه‌های اجرایی تقویت شده و تصمیم‌سازی‌ها مبتنی بر رصد مستمر جرایم و آسیب‌های اجتماعی انجام می‌شود.

وی تأکید کرد: هدف نهایی این تغییر رویکرد، ارتقای کارآمدی نظام پیشگیری و کاهش ورودی پرونده‌ها به دستگاه قضایی است.

قویدل درباره مهم‌ترین اقدامات و برنامه‌های اجرایی معاونت در سال جاری، گفت: برگزاری مستمر جلسات شورای پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان از مهم‌ترین اقدامات سال جاری بوده است.

وی افزود: در مقاطع حساس، ستاد پیشگیری از جرایم انتخاباتی با هدف صیانت از حقوق مردم و حفظ سلامت انتخابات تشکیل و فعال شده است.

اجرای طرح های ملی؛ از «قاضی مدرسه» تا «اورژانس قضایی»

 معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان تصریح کرد: اجرای طرح‌های ملی و اولویت‌دار از جمله طرح «نماد»، طرح «قاضی مدرسه»، طرح‌های پیشگیری از سرقت، ساماندهی کارگاه‌های ضایعاتی و پیگیری اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول در دستور کار قرار داشته است.

وی تأکید کرد: این اقدامات با هدف کاهش ورودی پرونده‌ها و ارتقای آگاهی حقوقی جامعه دنبال شده است.

قویدل درباره اینکه اگر بخواهید یک اقدام شاخص و اثرگذار را معرفی کنید، گفت: مجموعه‌ای از برنامه‌های مداخله زودهنگام از جمله «اورژانس قضایی»، طرح «قاضی مدرسه»، طرح «نماد» و اقدامات دفاتر حمایت از حقوق زنان و خانواده از اقدامات شاخص بوده است.

وی افزود: اورژانس قضایی امکان ورود به‌موقع به موارد حاد اجتماعی و خانوادگی را فراهم کرده است.

قویدل تصریح کرد: حضور قضات در قالب طرح «قاضی مدرسه» موجب ارتقای آگاهی حقوقی و اعتماد نسل نوجوان به دستگاه قضایی شده است.

وی ادامه داد: طرح «نماد» با شناسایی زودهنگام دانش‌آموزان در معرض آسیب، نقش مهمی در کاهش آسیب‌های اجتماعی داشته است. وجه مشترک این اقدامات، تمرکز بر پیشگیری زودهنگام و همکاری بین‌بخشی است.

مردمی سازی پیشگیری با مشارکت گسترده شهروندان 

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان درباره اینکه چه میزان از برنامه‌ها به‌صورت میدانی و با مشارکت مردم اجرا شده است، اظهار کرد: رویکرد مردمی‌سازی اقدامات پیشگیرانه از محور‌های اصلی معاونت است.

وی افزود: برنامه‌هایی مانند «اورژانس قضایی» و بهره‌گیری از «مصلحین و حکمین قرآنی» با مشارکت مستقیم مردم اجرا شده است. تقریباً اکثر برنامه‌های معاونت ماهیت مردم‌پایه دارند.این رویکرد موجب افزایش اعتماد عمومی و اثربخشی بیشتر اقدامات شده است.

فضای مجازی؛ چالش جدی پیش روی نسل جوان

وی درخصوص اینکه در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، کدام معضل اولویت‌دارتر است، گفت: فضای مجازی و آسیب‌های ناشی از استفاده ناصحیح از آن یکی از جدی‌ترین چالش‌هاست. گسترش محتوای مخرب و جرایم نوپدید، ضرورت ارتقای سواد رسانه‌ای را دوچندان کرده است.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان  تصریح کرد: عدم اجرای مستمر برنامه‌های رشدمدار برای نسل جوان نیز از دیگر چالش‌هاست. پیشگیری امری فرابخشی است و نیازمند عزم جدی همه دستگاه‌هاست.

قویدل در پاسخ به این سوال که چه برنامه‌هایی برای نوجوانان و جوانان اجرا شده است گفت: برگزاری دوره‌های آموزشی ارتقای آگاهی‌های حقوقی و مهارت‌های زندگی در فرهنگ‌سرا‌ها اجرا شده است.طرح «هور» با هدف شناسایی و حمایت از نوجوانان در معرض خطر اجرا شده و تاکنون ۱۰ دوره آموزشی آن در سال جاری برگزار شده است.

وی تصریح کرد: ارائه خدمات مشاوره تخصصی ویژه اطفال و نوجوانان از دیگر اقدامات بوده است.اجرای طرح «نماد» و «قاضی مدرسه» نقش مهمی در پیشگیری از جرایم نوجوانان داشته است. این برنامه‌ها با همکاری آموزش‌وپرورش ادامه خواهد داشت.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان درباره اینکه تعامل این معاونت با دستگاه‌های اجرایی چگونه بوده است گفت: تعامل با دستگاه‌های اجرایی، نیروی انتظامی و آموزش‌وپرورش بسیار سازنده بوده است. این همکاری‌ها از انعقاد تفاهم‌نامه‌ها تا اجرای طرح‌های مشترک ادامه داشته است.

وی تصریح کرد: حضور فعال در شورا‌ها و کارگروه‌های تخصصی موجب انسجام اقدامات شده است.این همکاری‌ها پایه تحقق سیاست‌های تحولی قوه قضاییه است.

قویدل در پاسخ به این سوال که نقش سازمان‌های مردم‌نهاد را چگونه ارزیابی می‌کنید گفت: نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در پیشگیری از جرم بسیار حیاتی است. مشارکت مردمی در اعلام گزارش‌ها از طریق سامانه سجام بسیار اثرگذار بوده است.

وی تصریح کرد: بهره‌گیری از ظرفیت مصلحین و معتمدین محلی موجب حل اختلافات پیش از ورود به دستگاه قضایی شده است.بدون مشارکت مردم، برنامه‌های پیشگیرانه اثرگذاری لازم را نخواهند داشت.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان درباره اینکه چه تجربه موفق مشارکت مردمی در استان داشته‌اید گفت: پیشگیری از سرقت محصولات کشاورزی با همکاری کشاورزان از نمونه‌های موفق بوده است.برگزاری گلریزان‌های اجتماعی نمونه‌ای از همبستگی اجتماعی است.

وی تصریح کرد: اقدامات مؤسسات خیریه مانند موسسه نرجس خاتون در پیشگیری از جرم مؤثر بوده است.همکاری مردم کلید موفقیت پیشگیری اجتماعی است.

قویدل درباره مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو بیان کرد: تعاملات بین‌بخشی و نیاز به زیرساخت‌های ملی از چالش‌های مهم است.در سامانه‌هایی مانند «مسیر» و «نماد» محدودیت دسترسی نظارتی وجود دارد.

وی تصریح کرد: محدودیت اعتبارات به‌ویژه در حوزه رسانه و آموزش عمومی از دیگر چالش‌هاست.با وجود این محدودیت‌ها، اقدامات پیشگیرانه با جدیت ادامه دارد.

تمرکز بر سرقت و کاهش آسیب های جوانان از اولویت های سال آینده است 

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان درباره اینکه اولویت‌های سال آینده این معاونت چیست، اظهار کرد: تمرکز بر پیشگیری از سرقت و جرایم مرتبط اولویت اصلی است.کاهش آسیب‌های اجتماعی در میان نوجوانان و جوانان ادامه خواهد یافت.

وی تصریح کرد: همکاری‌های بین‌بخشی و مشارکت مردم تقویت خواهد شد.هدف نهایی ایجاد امنیت پایدار و صیانت از حقوق عامه است.

قویدل درباره اینکه چه انتظاری از سایر دستگاه‌ها دارید، بیان کرد : انتظار ما انجام به‌موقع وظایف قانونی دستگاه‌هاست، کوتاهی در اجرای تکالیف قانونی روند پیشگیری را مختل می‌کند. تنها با مسئولیت‌پذیری همگانی می‌توان آسیب‌های اجتماعی را کاهش داد.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان کرمان درباره اینکه نقش رسانه‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید، اظهار کرد: رسانه‌ها نقش بسیار مهمی در آگاه‌سازی عمومی دارند. تولید محتوای آموزشی و اطلاع‌رسانی موجب افزایش اثرگذاری پیشگیری می‌شود.همکاری مستمر با رسانه‌ها به ارتقای امنیت عمومی کمک می‌کند.

قویدل در پایان بیان کرد:خانواده‌ها نقش محوری در پیشگیری از جرم دارند، به‌ویژه در نظارت بر استفاده فرزندان از فضای مجازی. افزایش سواد رسانه‌ای از مؤثرترین ابزار‌های کاهش آسیب‌های نوپدید است. شهروندان با مطالبه‌گری قانونی و مشارکت در برنامه‌های پیشگیرانه می‌توانند به ارتقای امنیت اجتماعی کمک کنند. تعامل مسئولان و مردم، اساس تحقق سیاست‌های تحولی قوه قضاییه در حوزه پیشگیری از وقوع جرم است.