روایت رمضان در کوچه‌های شهر/ خدادادی: رمضان را به‌عنوان سبک زندگی نوشتیم، نه صرفاً یک مناسبت آیینی

سهیلا خدادادی، نویسنده برنامه افطار رادیو فرهنگ با نام «خانه دوست کجاست» درباره اینکه در نگارش این برنامه‌های ویژه ماه رمضان، چه موضوعات و پیام‌هایی را برای مخاطبان در نظر گرفته‌اید؟ گفت: در طراحی و نگارش این مجموعه رمضانی، تلاش آگاهانه‌ای صورت گرفت تا ماه رمضان صرفاً در قالب یک مناسبت آیینی یا مجموعه‌ای از اعمال عبادی بازنمایی نشود، بلکه به‌عنوان یک «سبک زندگی» در متن زیست روزمره مخاطب جاری شود. ایده محوری برنامه بر این اساس شکل گرفت که رمضان، ماه تمرینِ دوباره انسان بودن است؛ تمرینی برای شنیدن، دیدن، گذشتن و مهربان‌تر زیستن. به همین دلیل، موضوعات انتخاب‌شده نه از جنس توصیه‌های مستقیم و خطابه‌ای، بلکه برگرفته از مسائل ملموس زندگی امروز شهری بود: همسایگی، گفت‌وگو، کنترل خشم، احترام متقابل، کمک پنهانی و بازسازی اعتماد اجتماعی.

وی درباره اینکه چگونه تلاش کرده‌اید که فضای معنوی ماه رمضان در متن برنامه به‌خوبی منتقل شود؟ گفت:در فرآیند نگارش، گروه نویسندگی که فاطمه ترسا و منصوره کردی هم در کنارم بودند به‌جای ساختارهای کلیشه‌ای مذهبی، از روایت استفاده شد؛ روایتی که در دل یک مجتمع مسکونی صمیمی شکل می‌گیرد. این انتخاب آگاهانه باعث شد مخاطب، خود را بیرون از ماجرا احساس نکند، بلکه بخشی از آن بداند. مسجد در این روایت، نه یک مکان دوردست و آیینی صرف، بلکه قلب تپنده محله است؛ جایی که دین از محراب به رفتار منتقل می‌شود و معنویت در ساده‌ترین کنش‌ها معنا پیدا می‌کند. در این نگاه، عبادت فقط در نماز خلاصه نمی‌شود، بلکه در نوع برخورد با همسایه، در صبر هنگام اختلاف و در گذشت از خطای دیگری تجلی می‌یابد.

این نویسنده درباره اینکه چه نکته یا عنصر خاصی در نگارش برنامه وجود دارد که به نظر شما بیشترین تأثیر را بر شنوندگان خواهد داشت؟

وی بیان کرد:یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این رویکرد روایی، پرهیز از لحن نصیحت‌گونه است. شنونده در مواجهه با برنامه، احساس نمی‌کند مخاطب یک پیام آموزشی مستقیم قرار گرفته، بلکه خودش در حال کشف معناست. این کشف تدریجی، تأثیر عمیق‌تری بر ذهن و احساس مخاطب می‌گذارد. رمضان در این برنامه، تجربه‌ای زیسته است؛ تجربه‌ای که از دل آشپزخانه‌ها، راهروها، آسانسورها و حیاط‌های مشترک عبور می‌کند و به قلب شنونده می‌نشیند.

خدادادی گفت: به‌عنوان نویسنده، مهم‌ترین اصل در این مجموعه، حفظ صداقت روایت بود؛ اینکه داستان‌ها واقعی به نظر برسند و شخصیت‌ها باورپذیر باشند. همین باورپذیری است که باعث می‌شود مخاطب با برنامه همراه شود و پیام‌ها را نه به‌عنوان توصیه‌ای بیرونی، بلکه به‌مثابه بخشی از زندگی خودش بپذیرد. تلاش کردیم که برنامه خانه دوست برنامه‌ای باشد که از دل مردم و از دل همین کوچه خیابون‌های شهر، فرهنگ روزه‌داری را به معنای اصلاح درونی بداند.