تاریخ آلمان دو روایت متفاوت از مواجهه جهان با یک ملت را پیش روی ما قرار داده است؛ روایت تحقیر و حذف در معاهده ورسای و روایت همکاری و بازسازی پس از جنگ. نویسنده معتقد است یادداشت تفاهم اسلامآباد میتواند آغازگر مسیر دوم برای ایران باشد؛ مشروط به آنکه همه بازیگران به منطق همکاری پایبند بمانند.