احتمال امضای تفاهم نامه میان ایران و آمریکا در روزهای آتی/ بازه زمانی ۶۰ روزه برای مذاکرات هسته ای

باشگاه خبرنگاران جوان - اسماعیل بقائی روز شنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه که در استانداری همدان برگزار شد، در پاسخ به پرسش  در خصوص آخرین وضعیت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و روند آن اظهار کرد: ما یک روند تقریباً دو ماهه را از زمان اعلام آتش‌بس در ۱۹ فروردین و فرایندی که با میانجیگری پاکستان آغاز شد، پشت سر گذاشته‌ایم.

وی ادامه داد: این روند فراز و نشیب‌های زیادی داشته است و دلیل عمده آن این بوده که طرف آمریکایی الگوی مذاکراتی متعارفی نداشته است؛ مواضع ضدونقیض مقام‌های آمریکایی و تغییر مکرر دیدگاه‌های آن‌ها از طریق رسانه‌ها، هم کار میانجی‌ها را دشوار کرده و هم باعث طولانی شدن روند شده است.

بقائی با اشاره به بدعهدی های آمریکا در قبال ایران، تصریح کرد: ما مسئولیت  داریم که این روند دیپلماتیک را با بدبینی دنبال کنیم؛ چرا که تجربه یک‌سال‌ونیم مذاکره با طرف آمریکایی و بدعهدی‌ها و جنایات آنان در حین مذاکرات پیشین، ایجاب می‌کند که با احتیاط و دوراندیشی فوق‌العاده زیاد هر گامی را با دقت برداریم.

وی در خصوص زمان احتمالی امضای این تفاهم‌نامه نیز گفت: درباره زمان دقیق امضا باید منتظر بمانیم؛ اگرچه فردا نخواهد بود اما احتمال اینکه در روزهای آتی این اتفاق رقم بخورد منتفی نیست.

بقایی افزود: با این حال، به دلیل تزلزل طرف مقابل در هرگونه اظهارنظر درباره این روند باید محتاط باشیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه موضوعات بین ایران و آمریکا بسیار پیچیده است،افزود: با توجه به تجارب قبلی، در این مرحله تمرکز بر خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان بوده و تصمیم بر این شد که در مورد موضوع هسته‌ای صحبتی نشود.

وی گفت: این توافق نهایی بین ایران و آمریکا نیست بلکه تفاهمی است که رئوس کلی مباحث اختلافی را مطرح کرده و مشخص می‌کند که جنگ خاتمه خواهد یافت.

بقائی ادامه داد: درباره موضوع هسته‌ای نیز قرار است در یک بازه زمانی ۶۰ روزه گفت وگو شود بنابراین در این مرحله راجع به جزئیات آن صحبتی مطرح نمی شود.

بقائی افزود: تعرضات به کشتیرانی ایران و مسائل مربوط به تنگه هرمز، از جمله موضوعات مورد گفت وگو در این مرحله است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه، با اشاره به برخی مواضع ایالات متحده درباره تحولات منطقه،اظهار کرد: اینکه آمریکا برخی موضوعات را نمی‌پذیرد مساله ای برای ما ایجاد نمی‌کند؛ ما باید بر اساس منافع خود و در چارچوب حقوق بین‌الملل اقدام کنیم، هر جا که تشخیص دهیم منافع ملی ما اقتضا می‌کند و اقدام ما منطبق با حقوق بین‌الملل است، فارغ از خواست و تحلیل آمریکا عمل خواهیم کرد.

بقائی با اشاره به موضوع تنگه هرمز نیز گفت: تنگه هرمز از منظر حقوق بین‌الملل در محدوده آب‌های سرزمینی ایران و عمان به عنوان دو دولت ساحلی قرار دارد و اعمال حاکمیت ایران در این منطقه، در راستای تامین امنیت ملی و اعمال حق حاکمیت ملی جمهوری اسلامی ایران است؛ موضوعی که در حقوق بین‌الملل نیز پذیرفته شده است.

وی افزود: هرچند ایران به کنوانسیون حقوق دریاها مصوب ۱۹۸۲ نپیوسته است اما بر اساس حقوق عرفی بین‌المللی، رژیم حقوقی حاکم بر تردد کشتی‌ها در این تنگه مشخص است. تجربه دو تا سه ماه گذشته نیز نشان داده است که آمریکا و رژیم صهیونیستی از این آبراه برای تهدید امنیت ملی و نقض حاکمیت ملی ایران سوءاستفاده کرده‌اند و این وضعیت، ایران را مجاز می‌کند تدابیر لازم را برای جلوگیری از تداوم چنین شرایطی اتخاذ کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: اقداماتی که ایران انجام داده، کاملاً منطبق با حقوق بین‌الملل و قوانین داخلی کشور است و در ادامه نیز با همکاری عمان و مشورت با کشورهای منطقه پیگیری خواهد شد.

وی ادامه داد: ما تصریح کرده‌ایم که مدیریت تردد ایمن در تنگه هرمز، هم در راستای صیانت از منافع و امنیت ملی ایران و هم در جهت تأمین خیر عمومی جامعه بین‌المللی است و طبیعی خواهد بود که جامعه بین‌المللی از تضمین ایمنی تردد در این آبراه مهم استقبال کند.

بقائی در ادامه با اشاره به برخی مباحث مطرح‌شده درباره هزینه‌های خدمات مرتبط با مدیریت تردد در تنگه هرمز نیز گفت: اصل موضوع این است که ایران به عنوان دولت ساحلی با همکاری عمان، باید بتواند تدابیر لازم را برای مدیریت تردد در تنگه هرمز و ایمنی آن اتخاذ کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در رابطه با نحوه ایفای تعهدات در صورت توافق نیز گفت: طرف مقابل به هیچ عنوان عملکرد مناسبی در ایفای تعهدات خود نداشته است و ما نیز باید متناسب با آن پیش‌بینی‌های لازم را انجام دهیم.

اگر طرف مقابل از انجام تعهدات خودداری کند ایران اقدام متقابل انجام می دهد

وی همچنین گفت: تعهدات به نحوی تنظیم می‌شود که متناظر باشد و در هر مرحله اگر طرف مقابل از انجام تعهدات خودداری کند، متقابلاً ایران نیز مجاز خواهد بود اقدام متقابل انجام دهد.

بقائی افزود: در روابط بین‌الملل می‌دانیم که بهترین ضمانت، قدرت یک کشور است و ایرانیان نشان داده‌اند که در دفاع از منافع خود و در دفاع از عزت و استقلال‌شان مصمم هستند، در نحوه دفاع از کشور در این ۴۰ روز، درس بسیار فراموش‌نشدنی به دشمن داده شد و امیدواریم تجاربی که در این مدت و در مجموع در این ۱۰۰ روز اندوخته‌ایم، حتماً پشتوانه‌ای برای تامین بهتر منافع ملی و امنیت ملی باشد.

بقائی در ادامه با اشاره به انتشار اخبار رسانه های خارجی در خصوص مذاکرات و توافق، گفت: اگر قبول دارید که مقامات آمریکایی به‌راحتی دروغ می‌گویند و به‌سادگی حرف خود را تغییر می‌دهند، باید توجه داشت که تاکنون ده‌ها بار گفته‌اند امروز یا فردا توافق انجام می‌شود، بنابراین باید این موارد را بخشی از جنگ روانی آنها دانست که تلاش می‌کنند چنین فضایی ایجاد کنند که گویا با افراد دیگری در حاکمیت گفت‌وگو می‌کنند.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: تکلیف مذاکرات کاملاً روشن است؛ هم تیم مذاکره‌کننده مشخص است که چه کسانی هستند، هم طرف مذاکره و هم میانجی، همه این موارد روشن و شفاف است.

بقائی اظهار کرد: البته ما می‌پذیریم که باید اطلاع‌رسانی را بهتر و روش‌ها را تقویت کنیم، اما از سوی دیگر برخی رسانه‌های ما نگاه بیش از حدی به رسانه‌های غربی دارند و خیلی سریع مطالب آنها را ترجمه و مخابره و تحلیل می‌کنند. در حالی که بسیاری از مواقع می‌توانند با یک تماس ساده با ما سؤال کنند.

وی افزود: برای مثال خبری منتشر شد که گفته می‌شد فلان هواپیما با سه میلیارد دلار آمده است، در حالی که مشخص بود چنین خبری هیچ منطقی ندارد. با چند خبرگزاری تماس گرفتم و گفتم چنین موضوعی مبنایی ندارد، اما باز هم این خبر تکرار شد. بنابراین این مسئله یک کار جمعی می‌طلبد و همه باید کمک کنیم تا چنین اتفاقاتی رخ ندهد.

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره شهدای میناب و سایر جنایت‌ها نیز گفت: ما به‌صورت مستمر این موضوع را پیگیری می‌کنیم و نخستین وظیفه ما مستندسازی است؛ باید این موارد با دقت ثبت شود، هم برای تاریخ و هم برای هرگونه اقدام حقوقی در آینده.

بقایی ادامه داد: البته باید بدانیم که در دنیای بین‌الملل و در سازمان‌های بین‌المللی، همواره عدالت به‌طور کامل دنبال نمی‌شود و همان‌گونه که در موضوع نسل‌کشی در غزه طی دو سال گذشته دیدیم چه جنایاتی رخ داد.

بقائی ادامه داد: دیدیم که با گزارشگر ویژه حقوق بشر فلسطین که یک ایتالیایی است، چه برخوردی مواجه شد و چه تحریم‌هایی علیه او اعمال شد و دیوان بین‌المللی کیفری و دیوان بین‌المللی دادگستری نیز پرونده‌های روشنی علیه مقامات رژیم صهیونیستی مطرح کردند، اما با فشارها و تحریم‌های آمریکا روبه‌رو شدند.

وی گفت: در رابطه با جنایت میناب نیز از هیچ فرصتی نمی‌گذریم و همه کسانی که در سطح بین‌المللی صدایی دارند یا حضور و تأثیری دارند، برای نشان دادن اوج بی‌اخلاقی و اقدام وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی مورد استفاده قرار گرفته‌اند قدردانی می کنیم، حتی ورزشکاران و فوتبالیست‌ها با اقداماتی مانند استفاده از نماد «پیکسل ۶۸» به این روند کمک می‌کنند.

بقائی افزود: ما یک جلسه ویژه شورای حقوق بشر برای بررسی موضوع میناب برگزار کردیم و مدام این موضوع را پیگیری خواهیم کرد، مستندسازی ادامه دارد و هر اطلاعات جدیدی که درباره جنبه‌های مختلف این جنایت به دست می‌آوریم ثبت می‌کنیم.

وی ادامه داد: هر خبرنگار خارجی که به ایران می‌آید، تا جایی که امکان داشته باشد برای بازدید از بیمارستان‌ها و دیدار با مجروحان هماهنگی انجام می‌دهیم.

بقائی تاکید کرد: این روند باید ادامه پیدا کند و باید کمک کنیم که میناب و لامرد و موارد مشابه به‌عنوان مصادیق جنایت جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی ثبت در تاریخ شوند و وزارت امور خارجه نیز موظف است در این زمینه از هیچ اقدامی فروگذار نکند.

وی درباره لبنان نیز گفت: در آتش‌بس لبنان تصریح شده بود که خاتمه جنگ باید در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان اعمال شود، برای تحقق این موضوع تلاش‌های زیادی صورت گرفت، حتی در حد اقدام به ضربات دفاعی علیه رژیم صهیونیستی، در متن تفاهم نیز تصریح شده که آتش‌بس در لبنان باید بخشی از یادداشت تفاهم و بخشی از پایان جنگ باشد.

بقائی خاطرنشان کرد: البته چالش‌های زیادی وجود خواهد داشت، زیرا طرف‌های این تفاهم سابقه طولانی و مستمری در بدعهدی دارند؛ با این حال در اصل موضوع اینکه لبنان باید بخشی از این تفاهم باشد، تردیدی وجود ندارد.

وی در بخش دیگری از صحبت های خود گفت: ما به عنوان وزارت امور خارجه باید حتما سطح آگاهی و گفت‌وگو را بالا ببریم، جامعه ما جامعه‌ای پویا است و همان‌گونه که در اینجا دوستان دیدگاه‌های مختلفی در رابطه با موضوعات گوناگون سیاست خارجی دارند، طبیعی است که در سطح جامعه‌ای با مختصات ایران نیز دیدگاه‌های متفاوتی وجود داشته باشد.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: ما به نظرات مختلف احترام می‌گذاریم و معتقدیم دغدغه‌مندی نسبت به منافع ملی و امنیت ملی، دغدغه‌ای محترم و مقدس است و همه این دیدگاه‌ها باید شنیده شود و باید تلاش کنیم که به بهترین وجه منافع و امنیت ملی کشور را تأمین کنیم.

وی تصریح کرد: بنابراین بیان دیدگاه‌های مختلف مادامی که منجر به اختلاف، کینه و تفرقه در سطح کشور نشود، حتماً باعث خیر خواهد بود و کمک می‌کند تصمیم‌گیران دیدگاه‌های مختلف را ببینند و با هوشیاری بیشتری درباره موضوعات بیندیشند و عمل کنند.

با هیچ یک از کشورهای همسایه دشمنی نداریم

بقائی همچنین گفت: سیاست ایران برای ترمیم روابط با کشورها بسیار مهم است و ما هیچ‌گاه نگفته‌ایم و واقعاً هم باور نداشته‌ایم که با کشورهای منطقه مشکلی داریم و ما با هیچ‌یک از همسایگان خود دشمنی نداریم و همسایگان ما برای ما بسیار محترم هستند.

وی خاطرنشان کرد: آنچه اتفاق افتاد ناشی از یک تجاوز نظامی از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی و متأسفانه عدم پایبندی برخی کشورهای منطقه به مسوولیت حقوقی و اخلاقی‌شان برای جلوگیری از استفاده طرف‌های متجاوز از خاک و حاکمیت ملی آنها، از جمله پایگاه‌ها و امکاناتشان، برای حمله به ایران بود.

بقائی اظهار کرد: اقدامی که برخی کشورهای منطقه انجام دادند مطلقاً غیرقانونی و موجب مسوولیت بین‌المللی آنهاست و یک عمل خلاف بین‌المللی محسوب می‌شود.

وی تاکید کرد: طبق همه قواعد بین‌المللی، هیچ کشوری مجاز نیست بلکه موظف است مانع سوءاستفاده از قلمرو خاکی، آبی و فضای خود برای تعرض به یک کشور دیگر شود و ما بارها پیش از جنگ هشدار داده بودیم و از آنها خواسته بودیم که مانع سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از خاک و امکاناتشان شوند اما متاسفانه این اتفاق نیفتاد.

سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: ما در راستای حق دفاع مشروع، مبدأ و منشأ اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران را مورد هدف قرار دادیم و این اقدام کاملاً منطبق با حقوق بین‌الملل است با این حال، همواره و همزمان با این اقدامات دفاعی، کشورهای همسایه را دعوت کرده‌ایم که برای شکل‌دهی به امنیت دسته‌جمعی مبتنی بر همکاری و اعتماد متقابل میان کشورهای منطقه همکاری کنند.

بقائی گفت: کماکان سیاست ما همین است و فکر می‌کنیم تنها راه شکل‌گیری امنیت پایدار در منطقه این است که پایگاه‌ها و حضور نظامی بیگانگان از منطقه خارج شود و کشورهای منطقه با عبرت‌آموزی از اتفاقات این دو تا سه ماه، سازوکار امنیتی دسته‌جمعی را با استفاده از ظرفیت‌های منطقه ایجاد کنند.

بقائی همچنین به نقش رسانه ها در تبیین واقعیات میدانی و صیانت از منافع ملی در جریان جنگ شناختی و ترکیبی دشمنان علیه ایران، اشاره کرد و گفت: رسانه های ما در ارایه روایت صحیح از مظلومیت و همزمان با آن، اقتدار میهن اسلامی و همچنین خنثی کردن اقدامات و دروغ پردازی های دشمنان نقش بی بدیلی داشته و دارند.

وی با اشاره به جنایات دشمن در جنگ تحمیلی اخیر،گفت: در مورد حادثه میناب زیاد شنیدیم و گفتیم اما حوادثی از این دست در جریان جنگ ۴۰ روزه زیاد اتفاق افتاد، از جمله در لامرد که در قالب آزمایش یک موشک جدید بود و موجب شهادت و زخمی شدن ۱۴۰ هموطن بیگناه شد، این ها نمونه های روشن از جنایات جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی بود.

بقائی ادامه داد: آخرین نمونه این جنایات تخریب مخازن نگهداری آب آشامیدنی سیریک در استان هرمزگان بود، این موارد باید با کمک رسانه ها مستندسازی شود که البته این کار می تواند جنبه بازدارندگی در آینده برای پیشگیری از تکرار این حوادث علیه ملت ایران را نیز داشته باشد.

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین گفت: نکته دیگری که باید رسانه های ما به آن بپردازند، کار بزرگی است که ملت ایران در جریان این جنگ انجام داد، این مساله را باید به خوبی برای افکار عمومی مردم خود و جهانیان تبیین کنیم.

وی با اشاره به سابقه درخشان تمدنی مردمان ایران زمین و اینکه در طول تاریخ این سرزمین شرایط سخت تری هم داشته اما به سلامت از گردنه ها عبور کرده است،گفت: مردم میهن اسلامی از جمله همدانی ها میراث داران تمدن غنی ایران هستند، مردمان این سرزمین طی قرن ها خود را با شرایط مختلف وفق دادند و حوادث و دشمنان و مشکلات ریز و درشت فائق آمدند، بنابراین غلبه بر دشمنانی که طی این سالهای اخیر بر میهن ما هجوم آوردند برایشان کار دشوار و نشدنی نیست.

بقائی گفت: ما رسالت مهمی داریم و باید نسل های آینده را با این روزهای تاریخی و اینکه چگونه ملت ایران با اتحاد و انسجام و شجاعت خود بر دشمنانی که در انجام جنایت حد و مرز نمی شناسند فائق آمدند، آشنا کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به جایگاه تاریخی و تمدنی همدان، این شهر را یکی از مناطق پرافتخار و تمدن‌خیز ایران دانست و گفت: در جایگاه تمدنی همدان تردیدی وجود ندارد و همه ایرانیان این شهر را به عنوان یکی از کانون‌های مهم تاریخ و تمدن کشور می‌شناسند.

بقایی با بیان اینکه همدان به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن نام گذاری شده است، افزود: این عنوان خود نشان‌دهنده اهمیت و ظرفیت‌های ویژه این استان است.

وی اظهار کرد: علاوه بر پیشینه تاریخی، همدان از ظرفیت‌های انسانی بسیار شایسته و اثرگذار نیز برخوردار است و نیروهای توانمند این استان در سطوح مختلف مدیریتی و دانشگاهی در سراسر کشور فعالیت دارند که آثار آن کاملاً مشهود است.

بقائی در ادامه به برنامه‌های وزارت امور خارجه در حوزه دیپلماسی اقتصادی اشاره کرد و گفت: یکی از وظایف معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه، شناسایی و فعال‌سازی ظرفیت‌های استانی است و در دو سال اخیر، وزیر امور خارجه برنامه‌ای را در قالب دیپلماسی استانی تعریف کرده‌اند که تمرکز آن بر شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی استان‌ها و اتصال اجزای مختلف فعال در این حوزه به یکدیگر است.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: هدف این طرح آن است که با استفاده همزمان از ظرفیت‌های دستگاه دیپلماسی، از جمله سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های جمهوری اسلامی ایران، زمینه افزایش مراودات تجاری و اقتصادی فراهم شود.

این مسئول دستگاه دیپلماسی گفت: تاکنون چند نشست دیپلماسی استانی برگزار شده است که از جمله می‌توان به نشست‌های برگزارشده در خراسان رضوی و فارس اشاره کرد و همچنین برگزاری چند نشست دیگر نیز در دستور کار امسال قرار داشت که به دلیل شرایط پیش‌آمده، بخشی از این برنامه‌ها با وقفه مواجه شد.

بقائی تأکید کرد: وزارت امور خارجه مصمم است این برنامه را با جدیت ادامه دهد، همزمان با این اتفاقات، افتتاح دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در همدان نیز ظرفیت بسیار خوبی ایجاد کرده است، این اقدام در چارچوب سیاست‌های وزارت امور خارجه و در راستای تقویت دیپلماسی اقتصادی دنبال می‌شود و امیدواریم با قوت ادامه یابد.

بقائی همچنین به نقش رسانه‌ها در تبیین تحولات سیاست خارجی اشاره کرد و گفت: نقش رسانه‌ها بسیار مهم است و شما همکاران ما در پیشبرد اهداف سیاست خارجی، تبیین مواضع کشور و خنثی‌سازی جنگ ترکیبی و شناختی دشمن علیه ملت ایران هستید و انتشار به‌موقع و دقیق اخبار و ارائه روایت دست‌اول و مبتنی بر واقعیت، اهمیت زیادی دارد.

بسیاری از گزارش های منابع غربی معتبر نیست و خبرسازی یا جعلی است

وی افزود: در شرایط فعلی با نوعی هرج‌ومرج رسانه‌ای و روایی مواجه هستیم و بسیاری از گزارش‌هایی که از منابع غربی منتشر می‌شود، فاقد مبنای معتبر است و بعضاً خبرسازی یا جعلی است و ترجمه و انتشار این مطالب بدون بررسی و راستی‌آزمایی، می‌تواند اذهان عمومی را دچار برداشت‌های نادرست کند و به جنگ روانی دشمن کمک کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: ضروری است رسانه‌ها در این زمینه نقش دروازه‌بانی خبری را ایفا کنند و با بررسی دقیق، از انتشار مطالب بی‌مبنا خودداری کنند و در مقابل، استناد به گزارش‌ها و اطلاعات رسمی منتشرشده از سوی منابع داخلی اهمیت ویژه‌ای دارد.

بقائی خاطرنشان کرد: وزارت امور خارجه نیز در چارچوب وظایف خود، علاوه بر برگزاری نشست‌های هفتگی سخنگویی با حضور خبرنگاران، آمادگی دارد اطلاعات لازم را در اختیار رسانه‌ها قرار دهد و از اصحاب رسانه دعوت می‌کند با حضور فعال در این نشست‌ها، در مسیر اطلاع‌رسانی دقیق و مسوولانه همکاری داشته باشند.

منبع: ایرنا