چرا نیروگاه‌های حرارت متمرکز خورشیدی بار دیگر مورد توجه جهان قرار گرفته‌اند؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - مهدی کربلایی، پژوهشگر سیستم‌های انرژی و پژوهشگر حوزه انرژی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با تشریح مبانی فنی نیروگاه‌های حرارت متمرکز خورشیدی، این فناوری را یکی از مهم‌ترین روش‌های تبدیل انرژی خورشیدی به برق دانست و گفت: نیروگاه‌های CSP با متمرکز کردن تابش خورشید و تبدیل آن به انرژی حرارتی، امکان تولید برق از طریق سیکل‌های توان را فراهم می‌کنند و از این منظر با نیروگاه‌های فتوولتائیک تفاوت اساسی دارند.

او با اشاره به اینکه این فناوری قابلیت تلفیق با سایر منابع انرژی را دارد، افزود: یکی از مزیت‌های مهم نیروگاه‌های حرارت متمرکز خورشیدی امکان ترکیب آنها با سوخت‌های دیگر و همچنین بهره‌گیری از سامانه‌های ذخیره‌سازی حرارتی است که می‌تواند به افزایش قابلیت اطمینان شبکه برق کمک کند.

کربلایی در ادامه با تشریح فناوری‌های مختلف CSP اظهار کرد: نیروگاه‌های سهموی خطی، برج توان، فرنل و دیش سهموی مهم‌ترین فناوری‌های توسعه‌یافته در این حوزه هستند که در میان آنها نیروگاه‌های سهموی خطی بیشترین سهم ظرفیت نصب‌شده جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

این پژوهشگر حوزه انرژی با اشاره به نقش ذخیره‌سازی حرارتی در توسعه این فناوری خاطرنشان کرد: یکی از ویژگی‌های متمایز نیروگاه‌های CSP نسبت به بسیاری از فناوری‌های تجدیدپذیر، امکان ذخیره انرژی به صورت حرارتی و تولید برق در ساعات غیرتابشی است؛ قابلیتی که می‌تواند به پایداری بیشتر شبکه برق منجر شود.

او همچنین به بررسی فناوری‌های انتقال و ذخیره حرارت در این نیروگاه‌ها پرداخت و توضیح داد که روغن‌های حرارتی، نمک‌های مذاب و سایر سیالات انتقال حرارت هر یک دارای مزایا و محدودیت‌های فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی هستند و انتخاب آنها به نوع فناوری و شرایط بهره‌برداری بستگی دارد.

کربلایی با اشاره به روند‌های جهانی توسعه این فناوری گفت: ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های حرارت متمرکز خورشیدی در جهان طی سال‌های اخیر روندی رو به رشد داشته و برآورد‌های بین‌المللی از افزایش قابل توجه ظرفیت این فناوری در دهه‌های آینده حکایت دارد.

او در ادامه نتایج مطالعات تطبیقی انجام‌شده در این پروژه را تشریح کرد و افزود: کشور‌های اسپانیا، چین، آمریکا، امارات متحده عربی و آفریقای جنوبی به‌عنوان نمونه‌های شاخص توسعه CSP مورد بررسی قرار گرفتند؛ نتایج این مطالعات نشان می‌دهد موفقیت این کشور‌ها بیش از هر عامل دیگری به وجود سیاست‌های حمایتی پایدار، برنامه‌ریزی بلندمدت و توسعه سامانه‌های ذخیره‌سازی وابسته بوده است.

به گفته وی، تجربه اسپانیا نشان می‌دهد حمایت‌های مؤثر دولتی می‌تواند توسعه سریع این فناوری را رقم بزند و در مقابل، کاهش حمایت‌ها نیز قادر است روند رشد را متوقف کند. همچنین تجربه چین بیانگر نقش تعیین‌کننده برنامه‌ریزی‌های مرحله‌ای، توسعه نیروگاه‌های پایلوت و الزام به استفاده از سامانه‌های ذخیره‌سازی در توسعه نیروگاه‌های حرارت متمرکز خورشیدی است.

این پژوهشگر در پایان تأکید کرد: شناخت روند‌های جهانی، فناوری‌های برتر، مدل‌های حمایتی و تجربه کشور‌های پیشرو می‌تواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری درباره آینده توسعه نیروگاه‌های حرارت متمرکز خورشیدی در ایران و تدوین سیاست‌های حمایتی در این حوزه باشد.