این سبک زندگی «زامبی» پرورش می‌دهد!

رسانه‌های ماتریالیستی؛ ماشین توقعات ناممکن

یکی از مهم‌ترین عوامل گسترش این سبک زندگی، رسانه‌های مبتنی بر جهان‌بینی ماتریالیستی هستند. این رسانه‌ها که نمونه داخلی آن را می‌توان در شبکه‌های معاند و برخی محصولات فرهنگی وارداتی مشاهده کرد، دائم در حال بالا بردن سطح انتظارات مخاطبان خود هستند، بدون اینکه تصویری واقعی از هزینه‌ها و پیامدهای این سبک زندگی ارائه دهند.این رسانه‌ها با تصاویر هالیوودی و رؤیاهای دست‌نیافتنی، مخاطب ایرانی را با توقعی مواجه می‌کنند که نه با واقعیت‌های جامعه خودش، نه با واقعیت‌های جوامع غربی همخوانی دارد. سپس وقتی این انتظارات برآورده نمی‌شود، «حکومت» و «نظام» را به عنوان مانع اصلی رسیدن به خوشبختی معرفی کرده و خشم و سرخوردگی جوان را جهت‌دهی می‌کنند.

یک کارشناس رسانه در این باره می‌گوید: «این رسانه‌ها هرگز تصویر واقعی غرب را نشان نمی‌دهند. از آمار بالای افسردگی، خودکشی، اعتیاد و ازهم‌گسیختگی خانواده‌ها در جوامع غربی خبری نیست. آنها فقط بخش درخشان و مصرفی زندگی را برجسته می‌کنند و بقیه را پنهان. نتیجه این می‌شود که جوان ایرانی فکر می‌کند اگر به آن دنیا برود، به بهشت موعود رسیده است.

سرخوردگی‌ای که گاه در قالب عصبیت‌های سیاسی، رفتارهای خشن در فضای مجازی و حتی حمایت از اقدامات افراطی علیه نظام سابق خود بروز می‌کند. تحلیلگران معتقدند بخشی از رادیکالیسم سیاسی برخی چهره‌های مهاجر، ریشه در همین ناکامی و عدم امکان بازگشت آبرومندانه به کشور دارد.نمونه‌های متعددی از چهره‌های سابقاً شناخته‌شده هنری در خارج از کشور را می‌توان مشاهده کرد که امروز به مشاغل پست و دریوزگی روی آورده‌اند، اما همچنان با شعارهای تند علیه نظام، تلاش می‌کنند تصویری از خود ارائه دهند که شکست‌شان را بپوشاند. تحلیلگران می‌گویند این افراد به خوبی می‌دانند که بازگشت به ایران در شرایط فعلی برایشان با «شرمندگی» همراه است، پس تنها راه باقی‌مانده برای حفظ وجهه، تلاش برای سقوط نظامی است که از آن گریخته‌اند تا بتوانند بدون شرمساری بازگردند.

یک روانشناس اجتماعی در این باره توضیح می‌دهد: «وقتی کسی تمام هستی خود را بر پایه یک رؤیای دروغین بنا می‌کند و سپس با واقعیت تلخ مواجه می‌شود، دچار نوعی ناهماهنگی شناختی شدید می‌گردد. برای کاهش این ناهماهنگی، یا باید بپذیرد که اشتباه کرده (که بسیار دردناک است) یا باید جهان بیرون را مقصر بداند. بسیاری از مهاجران رادیکال، راه دوم را انتخاب می‌کنند و تمام خشم خود را متوجه نظامی می‌کنند که از آن گریخته‌اند.»

پرسش مهمی که مطرح می‌شود این است که اگر سبک زندگی زامبی‌ساز تا این حد مخرب است، چرا در خود جوامع غربی این همه آشفتگی دیده نمی‌شود؟ پاسخ کارشناسان در سه محور خلاصه می‌شود:

۱. قوانین سخت و هزینه‌های سنگین جرم: در جوامع غربی، قوانین و مقررات بسیار سختی برای کنترل رفتارهای ناهنجار وجود دارد. هزینه ارتکاب جرم آنقدر بالاست که بسیاری از افراد حتی با وجود خشم و سرخوردگی، جرات اقدام عملی ندارند. پلیس و سیستم قضایی با قاطعیت و سرعت عمل می‌کنند و این خود عامل مهمی در کنترل بحران‌های اجتماعی است.

۲. مدیریت انتظارات توسط رسانه‌ها: برخلاف تصور رایج، رسانه‌های اصلی در جوامع غربی نه توقعات را بالا می‌برند، بلکه آنها را مدیریت می‌کنند. رسانه‌های جریان اصلی در غرب، تصویری واقع‌بینانه از زندگی ارائه می‌دهند و مخاطب را با رؤیاهای دست‌نیافتنی مواجه نمی‌کنند. این در تضاد کامل با رسانه‌های معاند ایرانی است که برای جذب مخاطب، تصویری ایده‌آل و غیرواقعی از غرب ترسیم می‌کنند.

۳. مشغول‌سازی جوانان با سرگرمی‌های کنترل‌شده: یکی از استراتژی‌های پنهان حکمرانی در جوامع غربی، مشغول‌سازی جوانان با انواع سرگرمی‌هاست. از کاباره‌ها و کلوب‌های شبانه گرفته تا سهولت دسترسی به مشروبات الکلی و مواد مخدر، همگی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که انرژی جوانان را در مسیرهایی مصرف کنند که تهدیدی برای ساختار قدرت نباشد.

یک جامعه‌شناس در این باره می‌گوید: «در غرب، سرخوردگی و افسردگی جوانان با قرص‌های آرامبخش و سرگرمی‌های سطحی مدیریت می‌شود. آنها به جای درمان ریشه‌ای، مسکن می‌دهند. به همین دلیل است که آمار مصرف مواد مخدر، الکل و خودکشی در این جوامع بسیار بالاست، اما این آمارها معمولاً در رسانه‌های اصلی بازتاب چندانی ندارد.»