ایران ۱۴۳۰ سالمندترین کشور منطقه/ غربالگری سلامت زنان سرپرست خانوار

باشگاه خبرنگاران جوان - نشست هم‌اندیشی سازمان بهزیستی کشور با اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی امروز در ساختمان ستاد سازمان بهزیستی کشور برگزار شد.

فاطمه عباسی، معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در این نشست با اشاره به گستره خدمات این معاونت اظهار کرد: در حال حاضر یک میلیون و ۶۷۰ هزار نفر از افراد دارای معلولیت تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند و ضروری است حمایت‌های پایدار از این جامعه هدف تداوم یابد.

وی با بیان اینکه محدودیت منابع و افزایش نیازها، برنامه‌ریزی در حوزه توانبخشی را با چالش‌هایی مواجه کرده است، افزود: برنامه‌های سازمان در این حوزه بر چهار محور اصلی استوار است که عبارتند از برنامه پیشگیری از معلولیت‌ها برنامه‌های خانواده محور برنامه‌های مبتنی بر جامعه و برنامه‌های مبتنی بر موسسات و مراکز.

عباسی با اشاره به اجرای طرح غربالگری تنبلی چشم از سال ۱۳۷۵ در سازمان بهزیستی گفت: تاکنون بیش از ۶۵ میلیون نوبت غربالگری تنبلی چشم در کشور انجام شده و از ابتلای حدود ۵۰۰ هزار نفر به این عارضه پیشگیری شده است.

۹۷ درصد افراد دارای معلولیت در خانه نگهداری می‌شوند

معاون توانبخشی سازمان بهزیستی با تأکید بر رویکرد خانواده‌محور در ارائه خدمات افزود: در حال حاضر ۹۷ درصد افراد دارای معلولیت در کانون خانواده نگهداری می‌شوند و به همین دلیل لازم است خانواده‌ها از نظر روانی، اجتماعی و اقتصادی توانمند شوند تا بتوانند نقش مؤثرتری در مراقبت از این افراد ایفا کنند.

وی در ادامه با اشاره به پرداخت حق پرستاری به افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید گفت: دولت موظف است حق پرستاری این افراد را پرداخت کند. امسال میزان حق پرستاری ماهانه به حدود ۸ میلیون تومان رسیده است در حال حاضر حدود ۷۶۰ هزار نفر مشمول دریافت این خدمت هستند، اما تنها ۱۶۰ هزار نفر از حق پرستاری بهره‌مند می‌شوند.

معلولان دهک یک تحت پوشش حق پرستاری قرار بگیرند 

عباسی با بیان اینکه حدود ۳۵ هزار نفر از افراد دارای معلولیت در دهک اول درآمدی همچنان در نوبت دریافت حق پرستاری قرار دارند، اظهار کرد: برخی از این افراد بیش از شش سال است که در انتظار دریافت این حمایت هستند. انتظار داریم در متمم بودجه و اعتبارات مرتبط با شرایط پس از جنگ، برای تأمین منابع این بخش تسهیل‌گری و حمایت لازم صورت گیرد. برآورد می‌شود تأمین اعتبار مورد نیاز این بخش حدود ۴.۳ همت باشد که می‌تواند به بودجه سازمان افزوده شود.

وی همچنین به اجرای برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه CBR اشاره کرد و گفت: پوشش این برنامه در مناطق روستایی به ۹۵ درصد رسیده و در مناطق شهری حدود ۱۳ درصد است. از سال گذشته نیز برنامه تقویت و توسعه این طرح در دستور کار سازمان قرار گرفته است.

معاون توانبخشی سازمان بهزیستی با اشاره به برنامه‌های پیشگیری از کم‌شنوایی افزود: تاکنون ۱۸ میلیون کودک تحت غربالگری شنوایی قرار گرفته‌اند و پوشش این برنامه به ۹۶ درصد رسیده است.

عباسی در بخش دیگری از سخنان خود به خدمات ارائه‌شده به افراد دارای اختلال طیف اتیسم اشاره کرد و گفت: بر اساس آمار‌های موجود شیوع اتیسم حدود یک در هزار نفر است و نزدیک به ۹۲۰ هزار نفر مبتلا به اتیسم در کشور زندگی می‌کنند. سازمان بهزیستی در حال حاضر ۱۵۴ مرکز روزانه توانبخشی ویژه کودکان زیر ۱۴ سال مبتلا به اتیسم را اداره می‌کند. با توجه به نیاز خانواده‌ها به دریافت خدمات حمایتی و استراحت موقت، ایجاد مراکز ویژه افراد بالای ۱۴ سال مبتلا به اتیسم و همچنین مراکز اقامت موقت شبانه در دستور کار قرار گرفته است. این مراکز هم‌اکنون در ۹ استان فعال هستند و امسال به ۱۹ استان کشور توسعه خواهند یافت.

معاون توانبخشی سازمان بهزیستی افزود: در جریان جنگ اخیر نیز مراکز ویژه اتیسم برای افراد بالای ۱۴ سال در استان‌های کرمان و کردستان راه‌اندازی شد و برنامه‌ریزی شده است این مراکز در سال جاری به ۱۰ استان دیگر نیز گسترش یابد.

محمدکریم آریا، مشاور رئیس سازمان بهزیستی در امور مجلس در این نشست با تأکید بر اهمیت ارتقای انگیزه کارکنان سازمان گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار و مصداق اصلی ارتقای انگیزه، حقوق و مزایای پرسنل است. کارمند در هر دستگاهی که مشغول خدمت است اگر به دلیل محدودیت‌های مالی آن را شغل اصلی و رضایت‌بخش خود نداند و از درآمد خود رضایت نداشته باشد، نمی‌تواند در ارائه خدمات موفق عمل کند.

وی افزود: اگر احکام کارگزینی کارکنان سازمان بهزیستی با هر دستگاه دیگری که مدنظر باشد مقایسه شود، مشخص می‌شود بسیاری از دستگاه‌ها و سازمان‌ها فوق‌العاده‌های خاص مرتبط با وظایف خود را در احکام کارگزینی کارکنانشان لحاظ کرده‌اند در حالی که سازمان بهزیستی از این مزایا بی‌بهره است.

آریا از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس خواست موضوع مصوبه فوق‌العاده خاص را به عنوان یک مطالبه و دغدغه جدی سازمانی برای کارکنان پرتلاش بهزیستی پیگیری و دنبال کنند.

همچنین مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، در نشست هم‌اندیشی سازمان بهزیستی کشور با اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با هشدار نسبت به روند شتابان سالمندی جمعیت در ایران گفت: بر اساس پیش‌بینی‌ها ایران تا سال ۱۴۳۰ به سالمندترین کشور منطقه تبدیل خواهد شد و بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل خواهند داد.

وی افزود: از سال ۱۴۱۸ به بعد، فرصت جمعیتی کشور به پایان می‌رسد و جمعیت جوان و سالمند با یکدیگر برابر می‌شوند و پس از آن روند افزایش جمعیت سالمند شتاب بیشتری خواهد گرفت. این در حالی است که بسیاری از کشور‌های دنیا این مسیر را طی حدود ۱۰۰ سال طی کرده‌اند، اما ایران در کمتر از ۳۰ سال و بدون آمادگی کافی در حال ورود به این وضعیت است.

فولادیان با بیان اینکه کشور در برابر دو انتخاب قرار دارد، اظهار کرد: یا بدون برنامه و آمادگی وارد چالش سالمندی شویم یا با رویکردی هوشمندانه و آینده‌نگر برای آن برنامه‌ریزی کنیم به همین دلیل برنامه‌ای در شش محور طراحی شده است تا زیرساخت‌های ورود به سالمندی سالم در کشور فراهم شود اجرای این برنامه‌ها نیازمند اعتبارات سنگین نیست و هزینه آن نزدیک به صفر است، اما هماهنگی، همکاری بین‌بخشی و انسجام در سیاست‌گذاری‌ها را می‌طلبد.

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان نخستین محور این برنامه را ایجاد بانک ملی داده‌های سالمندان عنوان کرد و گفت: در حال حاضر اطلاعات متعددی توسط دستگاه‌های مختلف تولید می‌شود، اما این داده‌ها پراکنده و جزیره‌ای هستند و تصویر جامعی از وضعیت سالمندان کشور در دسترس نیست هدف ما ایجاد پرونده الکترونیک برای همه سالمندان کشور است تا اطلاعات رفاهی، بهداشتی و اجتماعی آنان در یک سامانه متمرکز ثبت شود و بتوانیم به‌صورت دقیق بدانیم هر سالمند چه شرایطی دارد با چه بیماری‌هایی مواجه است و چه نیاز‌هایی دارد.

فولادیان دومین محور را طراحی و تثبیت گفتمان سالمندی در کشور دانست و افزود: باید مسئله سالمندی را به یک گفتمان عمومی تبدیل کنیم و از هم‌اکنون برای آینده برنامه‌ریزی راهبردی داشته باشیم.

وی با اشاره به محور قانون‌گذاری، سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری افزود: بازنگری سند ملی سالمندان در دستور کار قرار گرفته است و در این فرآیند، وظایف و مسئولیت‌های تمامی دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه سالمندی به‌طور دقیق احصا و رصد خواهد شد.

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان تصریح کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد تنها حدود یک درصد از قوانین موجود کشور به‌طور مستقیم در جهت حمایت از سالمندان تدوین شده‌اند به همین دلیل تدوین قانون جامع سالمندی را در دستور کار قرار داده‌ایم و لایحه آن پس از نهایی شدن به دولت ارائه خواهد شد.

توسعه اقتصاد سالمندی در ایران

وی یکی دیگر از محور‌های مهم برنامه‌های این دبیرخانه را ایجاد بستر اقتصاد سالمندی و توسعه بازار خدمات سالمندی عنوان کرد و گفت: اقتصاد سالمندی در کشور‌های اروپایی گردش مالی سالانه‌ای حدود ۴۲۰ میلیارد یورو دارد در حالی که این حوزه در ایران هنوز به شکل جدی شکل نگرفته است در همین راستا نخستین نمایشگاه اقتصاد سالمندی مهرماه امسال در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران برگزار خواهد شد تا ظرفیت‌های اقتصادی این حوزه معرفی و زمینه توسعه بازار خدمات سالمندی فراهم شود. اگر به این موضوع توجه نکنیم در آینده با سالمندی مخاطره‌آمیز و پرهزینه مواجه خواهیم شد.

فولادیان با اشاره به موضوع اشتغال سالمندان عنوان کرد: در حال حاضر بسیاری از سالمندان در مشاغل سطح پایین یا فعالیت‌هایی مانند رانندگی در سکو‌های حمل‌ونقل اینترنتی مشغول هستند در حالی که در بسیاری از کشور‌های دنیا فرصت‌های شغلی متناسب با تجربه، تخصص و شأن سالمندان طراحی شده است بر همین اساس الگوی مشاغل سالمندی متناسب با شرایط فرهنگی و اقتصادی ایران طراحی شده و حوزه‌هایی مانند اقتصاد دیجیتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اشتغال برای سالمندان به شمار می‌روند.

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان تأکید کرد: اقتصاد مراقبتی یکی از مهم‌ترین و در عین حال کم‌هزینه‌ترین بخش‌های اقتصادی در جهان است. مراقبت از سالمندان در سال‌های آینده اهمیت فزاینده‌ای خواهد یافت و به همین منظور برای نخستین بار دوره‌های تخصصی تربیت مراقب سالمند طراحی شده است که با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور اجرا و به‌زودی رونمایی خواهد شد.

در ادامه حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با اشاره به برخی چالش‌های اجتماعی حوزه سالمندی گفت: بر اساس آمار‌های موجود تنها در شهر تهران حدود دو هزار سالمند تنها شناسایی شده‌اند که این موضوع ضرورت برنامه‌ریزی و مداخله جدی در حوزه حمایت‌های اجتماعی از سالمندان را دوچندان می‌کند.

غربالگری سلامت زنان سرپرست خانوار و شناسایی ۱۲۰۰ بیمار مبتلا به سرطان

سید حسن موسوی‌چلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اجرای برنامه غربالگری سلامت جسمی زنان سرپرست خانوار اظهار کرد: در این طرح ۱۰۷ هزار پرسشنامه توزیع شد که بیش از ۸۰ هزار نفر در فرآیند غربالگری مشارکت کردند و در نتیجه آن، یک هزار و ۲۰۰ نفر مبتلا به سرطان شناسایی شدند با همکاری معاونت بهداشت وزارت بهداشت، خدمات درمانی مورد نیاز این افراد در حال ارائه است و در همین راستا جلساتی نیز با بنیاد بیماری‌های خاص برگزار شده است.

معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور همچنین از آغاز اجرای طرح ملی سنجش و رصد سلامت روان خبر داد و گفت: یکی از نیاز‌های اساسی کشور، دسترسی آسان مردم به خدمات حوزه سلامت روان است.

موسوی‌چلک با طرح دو مطالبه از کمیسیون بهداشت و درمان مجلس گفت: نخست اینکه یک هزار و ۲۰۰ فرد مبتلا به سرطان که در این غربالگری‌ها شناسایی شده‌اند در حال حاضر امکان استفاده از حمایت‌های صندوق بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج را ندارند و ضروری است روند بهره‌مندی آنها از این خدمات تسهیل شود.

وی دومین مطالبه را توسعه پوشش بیمه‌ای خدمات روانشناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی عنوان کرد و افزود: در حال حاضر در این حوزه با چالش‌های جدی مواجه هستیم و اگر پوشش بیمه‌ای فراگیر برای خدمات سلامت روان ایجاد نشود باید منتظر افزایش آسیب‌های اجتماعی از جمله خودکشی باشیم.

در ادامه این نشست، حسینعلی شهریاری رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با اشاره به پیگیری‌های انجام شده در این زمینه گفت: کمیسیون بهداشت و درمان از شش ماه قبل ورود جدی به این موضوع داشته و مقرر شده است از ظرفیت صندوق بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج برای حمایت از این افراد استفاده شود.

ایجاد بیش از ۴۹ هزار فرصت شغلی برای جامعه هدف بهزیستی

در بخش دیگری از این نشست، آرزو ذکایی‌فر رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی با تشریح برنامه‌های حوزه توانمندسازی سازمان بهزیستی اظهار کرد: اشتغال، مسکن، درمان، بیمه‌های اجتماعی، حمایت از دانش‌آموزان و دانشجویان تحت پوشش از مهم‌ترین برنامه‌های سازمان در حوزه توانمندسازی است. پنج اولویت اصلی سازمان بهزیستی در حوزه توانمندسازی شامل آموزش، مهارت‌آموزی، اشتغال، ازدواج و مسکن است.

ذکایی‌فر با تأکید بر اهمیت آموزش در پایداری اشتغال گفت: یکی از مهم‌ترین دلایل ناپایداری فرصت‌های شغلی، فقدان آموزش و مهارت کافی است به همین دلیل خدمتی با عنوان نقشه رشد نوجوانان برای نوجوانانی که در آستانه ترخیص از مراکز سازمان قرار دارند و همچنین دانش‌آموزان تحت پوشش بهزیستی طراحی شده است همچنین بسته خدمات غربالگری و استعدادیابی نوجوانان از سن ۱۵ سالگی طراحی و اجرا شده که در سال گذشته ۳۰ هزار نفر از دانش‌آموزان تحت پوشش این برنامه قرار گرفتند.

رئیس مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی اظهار کرد: در سال گذشته موفق شدیم ۴۹ هزار و ۶۰۶ فرصت شغلی برای جامعه هدف ایجاد کنیم که بخش عمده آن مربوط به افراد دارای معلولیت و زنان سرپرست خانوار بوده است.

۱۵۶ هزار فرد دارای معلولیت فاقد مسکن

وی درباره اقدامات حوزه مسکن نیز گفت: با وجود مشکلات اقتصادی و افزایش قیمت مسکن، در سال گذشته ۱۰ هزار و ۷۵۲ واحد مسکونی به جامعه هدف تحویل داده شد. با این حال همچنان ۱۵۶ هزار نفر از افراد تحت پوشش فاقد مسکن هستند که از این تعداد، هزار و ۷۱۷ نفر دارای سه معلول و ۱۰ هزار و ۵۱ نفر دارای دو معلول در خانواده هستند.

ذکایی‌فر با اشاره به ماده ۶ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت تصریح کرد: بر اساس این ماده قانونی، وزارت بهداشت مکلف است امکانات درمانی و توانبخشی مورد نیاز افراد دارای معلولیت را فراهم کند در حال حاضر تنها افرادی که تحت پوشش بیمه سلامت هستند از این خدمات بهره‌مند می‌شوند و درخواست ما این است که تمامی افراد مشمول قانون از این خدمات برخوردار شوند.

وی همچنین تأکید کرد: زنجیره اشتغال موضوع بسیار مهمی است و امسال تلاش خواهیم کرد با تشکیل تعاونی‌های مددجویی، حلقه‌های این زنجیره را به یکدیگر متصل کنیم تا پایداری اشتغال افزایش یابد.

رشد ۴۰۰ درصدی مشارکت‌های مردمی در دوران جنگ

در ادامه نشست، سید محمدجواد حسینی رئیس مرکز مشارکت‌های مردمی، توسعه ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اهمیت جلب مشارکت‌های مردمی گفت: مهم‌ترین اقدام ما معرفی دقیق مسائل و نیاز‌های سازمان بهزیستی به مردم است. هرچه در این زمینه موفق‌تر عمل کنیم مشارکت‌های مردمی نیز افزایش خواهد یافت.

وی افزود: سازمان بهزیستی بیشترین میزان صدور مجوز را در میان دستگاه‌های مرتبط دارد و ۹۹ درصد مجوز‌ها نیز در موعد مقرر صادر می‌شود همچنین در راستای تسهیل امور، اقدامات گسترده‌ای در حوزه مقررات‌زدایی انجام شده است.

حسینی ادامه داد: در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر میزان مشارکت‌های مردمی نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۰۰ درصد افزایش یافت و در مقایسه با سال گذشته نیز رشد ۵۳ درصدی را تجربه کرد.

وی از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس خواست در پویش‌های اجتماعی سازمان بهزیستی مشارکت فعال داشته باشند و گفت: همراهی نمایندگان مجلس در پویش‌های مردمی می‌تواند یکی از اقدامات تحول‌آفرین در توسعه خدمات اجتماعی باشد.

رئیس مرکز مشارکت‌های مردمی سازمان بهزیستی افزود: شبکه داوطلبان بهزیستی ایجاد شده و در جریان جنگ اخیر ۳۰ هزار داوطلب جدید به این شبکه پیوستند این داوطلبان در مجموع ۱۹ هزار خدمت مختلف به جامعه هدف سازمان ارائه کردند.

وی همچنین از طراحی زیست‌بوم مسئولیت اجتماعی در کشور خبر داد و گفت: امروز در سطح شهرستان‌ها نقشه مسئولیت اجتماعی تدوین شده و مشخص است که هر منطقه چه ظرفیت‌هایی برای ایفای مسئولیت اجتماعی و حمایت از جامعه هدف بهزیستی در اختیار دارد.

حسینی با اشاره به فعالیت ۲۰ هزار مرکز غیردولتی همکار با سازمان بهزیستی اظهار کرد: برای ارتقای نظارت بر این مراکز از ظرفیت تشکل‌ها و شبکه‌های تخصصی از جمله انجمن‌های نابینایان، ناشنوایان و انجمن اولیا و مربیان مراکز بهره می‌گیریم.

بهزیستی از سهمیه نیرو‌های طرحی وزارت بهداشت محروم مانده است

علیرضا انجلاسی، معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان بهزیستی کشور با اشاره به برخی چالش‌های سازمان بهزیستی گفت: از سال ۱۴۰۳ تاکنون سازمان بهزیستی موفق نشده از سهمیه نیرو‌های طرحی وزارت بهداشت استفاده کند و از این ظرفیت که می‌توانست کمک قابل توجهی به تأمین نیروی انسانی مورد نیاز سازمان باشد محروم مانده است. با وجود پیگیری‌های مستمر طی دو سال گذشته هنوز این مسئله به نتیجه نرسیده است.

انجلاسی همچنین با اشاره به وضعیت اعتبارات قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت اظهار کرد: برای اجرای کامل این قانون به حدود ۲۵۰ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است، در حالی که در حال حاضر تنها ۵۸ هزار میلیارد تومان تأمین شده که معادل حدود ۲۳ درصد از نیاز واقعی است.

وی خاطرنشان کرد: سازمان بهزیستی حدود ۹ درصد جمعیت کشور را تحت پوشش دارد، اما سهم آن از بودجه عمومی کشور تنها ۲.۸ درصد است و سرانه خدمات برای هر فرد دارای معلولیت حدود یک میلیون و ۳۵۰ هزار تومان برآورد می‌شود.

منبع: سازمان بهزیستی