زنگ خطر افزایش میزان مصرف گاز به صدا در آمد/ افزایش پلکانی تعرفه‌های گاز در راه است

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری-با آغاز فصل سرد سال و افت محسوس دما در بیشتر نقاط کشور، روند مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی و تجاری به شکل چشمگیری افزایش یافته است. بر اساس اعلام شرکت ملی گاز ایران، میزان مصرف روزانه گاز در روزهای اخیر از  ۶۲۵ میلیون مترمکعب عبور کرده  و میزان تولید گاز  در کشور به ۸۵۰ میلیون متر مکعب رسیده که از این میزان حدود ۷۰ درصد  در بخش خانگی و تجاری و صنایع جزء مصرف شده است.

این رشد مصرف عمدتاً ناشی از افزایش نیاز در بخش خانگی، تداوم سرمای زودهنگام و بعضاً استفاده غیربهینه از وسایل گرمایشی است؛ موضوعی که باعث شده بخش عمده ظرفیت شبکه انتقال و توزیع به تأمین مصارف خانگی اختصاص یابد و فشار گاز برای مناطق صنعتی با کاهش مواجه شود.  

در پی افزایش مصرف، شرکت ملی گاز ایران طی اطلاعیه‌هایی، برنامه‌هایی برایمدیریت مصرف سوخت صنایع بزرگ را صادر کرده است‌.

مسئولان شرکت ملی گاز اعلام کرده‌اند که اولویت اصلی در فصل سرد، تأمین پایدار گاز خانوارهاست، اما هم‌زمان طرح‌هایی برای افزایش بهره‌وری انرژی در صنایع و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف گاز خانگی در دستور کار قرار دارد.  

اعمال محدودیت‌های مصرف گاز از هفته آينده 

در همین راستا هم سعید توکلی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در برنامه تلویزیونی اعلام کرد: ما یک مقدار گاز مشخصی در شبکه داریم که معمولا در فصل سرما به عدد ۸۵۰ میلیون متر مکعب به شبکه گاز کشور تزریق می‌شود که از این مقدار ۴۳۵ میلیون متر مکعب خط مبنایی مصرف خانگی، تجاری و صنایع جزء است که هر چه مقدار این عدد بیشتر می‌شود ما مجبوریم به بقیه مصرف کنندگان و مشترکان که عمدتا بخش‌های انرژی بر هستند محدودیت اعمال کنیم.

وی ادامه داد: روز گذشته ۶۲۵ میلیون متر مکعب از سبد ۸۵۰ میلیونی را در بخش خانگی و تجاری و صنایع جزء‌ مصرف کردیم، که پیش بینی می‌شود تا آخر هفته یعنی روز جمعه به دلیل استمرار و ورود توده هوای سرد در کشور خصوصا در نقاط جنوب، فلات مرکزی و شمال شرق کشور این عدد به ۶۵۰ میلیون متر مکعب برسد.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران افزود: اگر میزان مصرف گاز از ۴۳۵ میلیون متر مکعب در بخش خانگی و تجاری و صنایع جزء افزایش داشته باشد مجبور هستیم محدودیت اعمال کنیم، هفته آینده و هفته بعد از آن نیز طبق پیش بینی هواشناسی دمای هوا کاهشی است و طبیعتا مصرف کننده خانگی میزان مصرف خود را با دما تنظیم می‌کند.

به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، مصرف گاز در ۴ روز گذشته ۱۰۰ میلیون متر مکعب افزایش داشته است.

اجرای طرح الگوی مصرف گاز در کشور

در همین راستا هم بسیاری از کارشناسان اعلام می کنند که‌ افزایش پلکانی تعرفه‌های گاز به ویژه برای مشترکان پر مصرف یکی از مهم‌ترین اقدامات و گام‌ها در جهت کاهش میزان مصرف گاز و همچنین کاهش ناترازی انرژی در این بخش است.

در همین راستا  حسینی کارشناس انرژی در گفت وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران اظهار داشت: در حال حاضر یکی از مهم‌ترین اقدامات در جهت بهبود وضعیت مصرف گاز در کشور اجرای طرح الگوی مصرف گاز است چراکه این امر خود نقش بسیار موثری در کاهش میزان مصرف و همچنین برقراری عدالت در این حوزه را ایفا میکند‌

وی افزود: بسیاری از مشترکان پر مصرف گاز در شرایطی که میزان مصرف گاز بالا است اقدام به گرم کردن استخر و یا اقداماتی که زمینه ساز افزایش مصرف گاز می شود می‌کنند که همین امر خود باعث می‌شود یک بی عدالتی در این حوزه ها ایجاد شود. بنابراین بهترین راهکار در این بخش اجرای جدید الگوی مصرف گاز در کشور است.

همچنین کارشناسان بر ضرورت فرهنگ‌سازی عمومی برای مصرف بهینه انرژی تأکید دارند و معتقدند در صورتی‌که این روند اصلاح نشود، در سال‌های آینده فشار بیشتری بر ذخایر و شبکه گاز وارد خواهد شد.  

اجرای طرح افزایش پلکانی تعرفه‌های گاز برای مشترکان پر مصرف 

در همین راستا هم پیش از این سیدحسن موسوی، سخنگو و شرکت ملی گاز ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران، با اشاره به الگوی جدید مصرف گاز خانگی، گفت: این مصوبه تنها به اصلاح تعرفه‌ها محدود نیست و ۸ بند کلیدی ازجمله مدیریت مصرف در ساختمان‌های دولتی را شامل می‌شود که نشان می‌دهد، دولت با این تصمیم، اجرای بهینه‌سازی را از خود آغاز کرده و عدالت‌محوری را در عمل نشان داده است.

به گفته موسوی، بر اساس مصوبه هیأت وزیران، تمامی دستگاه‌های اجرایی مکلفند در دوره سرد سال، دمای آسایش ساختمان‌های خود را حداکثر تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد تنظیم و در ایام تعطیل، نسبت به خاموش کردن سامانه‌های گرمایشی اقدام کنند؛ ضمن آن‌که دستگاه‌های یادشده مکلفند مصرف گازطبیعی ساختمان‌های خود را در دوره سرد سال که از ابتدای آبان‌ماه آغاز می‌شود، نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۱ با تعدیل دمایی، حداقل ۲۰ درصد کاهش دهند.

وی با بیان این‌که خط مبنای مصرف گاز دستگاه‌های مشمول، ۸۰ درصد مصرف گاز آن ساختمان در مدت مشابه دوره سرد سال ۱۴۰۱ پس از اعمال تعدیل دمایی است، توضیح داد: این در حالی است که پایش ساختمان‌ها در بازه دو هفته یک‌بار انجام شده و تیم‌های پایش باید طی این دوره، از ساختمان‌های دستگاه‌های مشمول بازدید به‌عمل آورند.

سخنگوی شرکت ملی گاز ایران با بیان این‌که این تعرفه‌گذاری بر اساس چهار پلکان مصرفی تعیین شده که هر یک به دسته‌های مختلفی از مشترکین اشاره دارد، گفت: مبنای محاسبه هزینه گاز بر اساس مصرف ماهانه (بر حسب مترمکعب) در مقایسه با میانگین مصرف ۵ سال گذشته در همان ماه در شهر محل سکونت تعیین می‌شود.

وی در خصوص پلکان اول (کم‌مصرف - مصرف بهینه) که برای تشویق اکثریت جامعه به مصرف منطقی طراحی شده، خاطرنشان کرد: این پلکان شامل خانواده‌هایی است که مصرف آن‌ها تا ۵۰ درصد از میانگین مصرف ۵ سال گذشته در همان ماه در شهرشان پایین‌تر است و حدود ۷۰ درصد از مشترکین در این پلکان قرار دارند. این گروه بیشترین تخفیف را در تعرفه‌ها دریافت می‌کنند و کمترین قیمت واحد گاز را می‌پردازند. این تعرفه به عنوان یارانه انرژی تلقی می‌شود.

موسوی در خصوص پلکان دوم (متوسط مصرف) نیز گفت: این پلکان شامل مشترکینی است که مصرف آن‌ها در محدوده قابل قبولی قرار دارد، اما هنوز جای بهبود وجود دارد. میزان مصرف گاز این بخش بین ۵۰ تا ۷۵ درصد بوده و از میانگین مصرف ۵ سال گذشته شهر سکونت کمتر است که تقریباً ۱۸ درصد از مشترکین به این دسته تعلق دارند. نرخ تعرفه در این پلکان کمی بالاتر از پلکان اول است، اما همچنان نسبتاً یارانه‌ای محسوب می‌شود.

وی در خصوص پلکان سوم (پر مصرف‌ها) اظهار کرد: این دسته نشان‌دهنده مصرفی است که از میانگین تاریخی بالاتر بوده و نیاز به توجه دارد. این دسته شامل مشترکینی است که مصرف آن‌ها بین ۷۵ تا ۹۵ درصد از میانگین مصرف در همان ماه در شهرشان است. مصرف این افراد از میانگین تاریخی بالاتر است، اما هنوز به مرز پرمصرفی شدید نرسیده‌اند. قیمت واحد گاز در این پلکان به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و به سمت نرخ واقعی بازار حرکت می‌کند.

موسوی همچنین در خصوص پلکان چهارم (بسیار پرمصرف - مصرف خارج از الگو) تصریح کرد: این پلکان برای اعمال فشار حداکثری بر مشترکینی است که الگوی مصرف آن‌ها به طور غیرمتناسبی بالاست. مشترکینی که مصرف آن‌ها بالای ۹۵ درصد میانگین است، در این دسته قرار می‌گیرند. این مشترکین با بالاترین تعرفه گاز مواجه خواهند شد. این نرخ بازدارنده، هدفش ممانعت از هدررفت انرژی و مصرف غیرضروری است.

براساس این گزارش روند فعلی مصرف گاز در کشور، هشداری جدی برای مدیریت پایدار انرژی است. اگرچه حفظ گرمایش خانوارها اولویت بی‌چون‌وچرای دولت به شمار می‌رود، رعایت اصول صرفه‌جویی و اجرای سیاست‌های بهینه‌سازی در بخش‌های مختلف، تنها مسیر متوازن برای جلوگیری از بروز  قطعی گاز است.