کتاب‌هایی که رهبر شهید مطالعه آن را به کودکان و نوجوانان توصیه کردند

باشگاه خبرنگاران جوان - "من در دوران نوجوانی زیاد مطالعه می‌کردم و می‌خواندم، هم کتاب تاریخ، هم کتاب ادبیات، هم کتاب شعر، هم کتاب قصه و رمان می‌خواندم. به کتاب قصه خیلی علاقه داشتم و خیلی از رمان‌های معروف را در دوره نوجوانی خواندم. شعر هم می‌خواندم. من در دوره نوجوانی و جوانی، با بسیاری از دیوان‌های شعر آشنا شدم. به کتاب تاریخ علاقه داشتم و، چون درس عربی می‌خواندم با زبان عربی آشنا بودم، به حدیث هم علاقه داشتم. الان احادیثی یادم است که آنها را در دوره نوجوانی خواندم و یادداشت کردم. دفتر کوچکی داشتم که احادیث را در آن یادداشت می‌کردم. احادیثی را که دیروز یا همین هفته نگاه کرده باشم، یادم نمی‌ماند؛ مگر اینکه یادآوری‌ای وجود داشته باشد، اما آنهایی را که در آن دوره خواندم، کاملاً یادم است. شما‌ها واقعاً باید دوره نوجوانی و جوانی را قدر بدانید. هرچه امروز مطالعه می‌کنید، برایتان می‌ماند و هرگز از ذهنتان زدوده نمی‌شود.

این دوره نوجوانی، برای مطالعه کردن و یاد گرفتن، دوره خیلی خوبی است؛ واقعاً یک دوره طلایی است و با هیچ دوران دیگری قابل مقایسه نیست. "

رهبر شهید انقلاب به مناسبت‌های مختلف بار‌ها بر امر کتابخوانی به ویژه در دوره کودکی و نوجوانی تاکید کرده و این دوره را، دوره‌ای طلایی برای آموختن و خواندن توصیف کرده‌اند. ایشان در سنت معرفی کتاب که در مواقع مختلف و با روش‌های گوناگون از عناوینی یاد کرده‌اند که مطالعه آن برای این نسل می‌تواند ضمن مفید بودن، آغازی برای قرار گرفتن در مسیر کتابخوانی باشد.

در ادامه به بهانه برگزاری نمایشگاه کتاب کودک (میناب ۱۶۸) در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تعدادی از این آثار معرفی می‌شود:

حالا دیگر کار من آسان شد

ژرژ رمی، کارتونیست بلژیکی، زمانی که تصمیم گرفت در سال ۱۹۲۹ «تن‌تن» را منتشر کند، نمی‌دانست که این مجموعه به یکی از محبوب‌ترین مجموعه‌های کمیک در قرن بیستم و حتی پس از آن تبدیل خواهد شد؛ تا جایی که به بیش از ۱۰۰ زبان ترجمه و میلیون‌ها نسخه از آن در سراسر جهان به فروش برسد.

کتاب، نمایشگاه کتاب، کتاب نوجوان، کتاب کودک، کانون پرورش فکری.

نخستین جلد از این مجموعه ۲۴ جلدی با عنوان «تن‌تن در سرزمین شوروی» در مجله بچه‌ها به نام Le Petit Vingtième منتشر شد. رمی در ابتدا قصد داشت داستان‌های ماجراجویانه، پرتحرک و آموزنده برای نوجوانان بسازد؛ داستان‌هایی که شبیه آن را می‌توان در روایت‌های سفرنامه‌نویسان و گزارشگران دید، اما بعد‌ها خود اذعان کرد که تحت تاثیر فضای سیاسی و رسانه‌ای بلژیک قرار گرفته است.

رمی اگرچه تلاش داشت کودکان و نوجوانان را با اقصی نقاط جهان آشنا کند، اما به اعتقاد کارشناسان؛ در لایه‌های زیرین، تن‌تن نماد انسان غربی است که به عنوان انسانی کامل و نجات‌دهنده معرفی می‌شود. به گفته کارشناسان؛ شخصیت و کتابی که رمی خلق کرد، فرهنگ غرب را فرهنگ غالب معرفی می‌کند و در این جریان، خرده‌فرهنگ‌ها و فرهنگ‌های بومی نادیده گرفته می‌شوند. از این جهت، تن‌تن نه تنها یک کتاب که نمادی از اولین تلاش‌ها برای تهاجم فرهنگی معرفی شد.

محمد میرکیانی از نویسندگان خوش‌ذوق ادبیات کودک و نوجوان در اثری با عنوان "تن‌تن و سندباد" با الهام از داستان رمی، فضای جدیدی خلق کرد که در آن فرهنگ غرب و شرق به تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند.

«تن‌تن و سندباد» کتابی استراتژیک در حوزه ادبیات نوجوان است که هدف نویسنده از خلق چنین داستانی پرداخت استعاری و غیر مستقیم به مسئله تهاجم فرهنگی غرب به شرق است. جالب آنکه در ابتدای دهه ۷۰، مسئله تهاجم فرهنگی امری واضح و قابل روئیت برای همگان نبود و حتی علی رغم تأکیدات فراوان رهبر معظم انقلاب، این امر برای طیف وسیعی از دست‌اندرکاران و مسئولان گنگ و نامفهوم بود.

موضوع اصلی کتاب، توجه به هویت شرق در مقابل تهاجم غربی است که مورد نظر و توجه ویژه رهبر معظم انقلاب قرار گرفته و تقریظی بر آن نگاشته‌اند که روز ۱۹ مرداد ۹۵ در مراسم دومین پاسداشت هنر و ادبیات انقلاب اسلامی از این یادداشت رونمایی شد. این یادداشت رهبری گویای اشاعه فرهنگ مطالعه کتاب‌های مفید است.

رهبر شهید انقلاب در این تقریظ فرموده‌اند: "من هم همین قصّه را همیشه تعریف می‌کردم! حیف که خیلی‌ها آن را باور نداشتند. حالا خوب شد، شاهد از غیب رسید! راوی این حکایت که خود همه چیز را به چشم خود دیده، حکایت تن تن و سندباد را چاپ کرده است. حالا دیگر کار من آسان شد! همین بس است که نسخه‌ی این کتاب را به همه‌ی بچه‌ها بدهم. "

یکی از بلا‌های بزرگ دنیای امروز

مطالعه "تن‌تن و سندباد" در کنار دیگر آثار مشابه، می‌تواند نوجوان امروز را با روحیه استعماری غرب بیشتر آشنا کند؛ به ویژه در این ایام که عیان‌تر از گذشته، خواسته‌های پنهان خود را فریاد می‌زنند. مجموعه کتاب "سرگذشت استعمار"، نوشته مهدی میرکیایی، از جمله این آثار است که رهبر شهید انقلاب در دیدار با نخبگان، خواندن آن را توصیه فرمودند. این اثر تلاش دارد خط سیر توسعه استعمار در مناطق مختلف جهان و تأثیرات اقتصادی و فرهنگی آن را بر مناطق مستعمره مورد بررسی قرار دهد.

میرکیایی با در نظر گرفتن ذائقه مخاطب نوجوان امروز، کوشیده از نثر خشک تاریخی فاصله گرفته و با قلمی روان و شیرین و با تمرکز بر وقایع شنیدنی و قابل تأمل، نوجوان امروز را با بخش مهمی از تاریخ جهان آشنا کند.

نویسنده در این مجموعه ۱۵ جلدی با روایت آنچه استعمار بر سر مردم جهان آورد، کوشیده با نثری شیرین و خواندنی به نوجوان و جوان امروز یادآور شود که غرب چگونه غرب شد و در این مسیر، چه بلایی بر سر مردمان دیگر نقاط جهان، از آمریکا و آسیا گرفته تا آفریقا آورد؟

رهبر معظم انقلاب در دیدار سال ۱۴۰۱ با جمعی از نخبگان، بر مطالعه این مجموعه تاکید کرده و فرموده بودند: "من اخیراً کتابی دیدم که یکی از همین نویسندگان خودمان ــ که من از نزدیک با ایشان آشنایی ندارم ــ نوشته، به‌نام «سرگذشت استعمار»؛ پانزده شانزده جلد کتاب ۱۲۰، ۱۵۰ صفحه‌ای است که تشریح می‌کند استعمار چگونه در قاره آمریکا و در قاره آسیا توانست ثروت‌های اینها را از بین ببرد و خودش را ثروتمند کند. کشور انگلیس ثروتمند نبود، فرانسه ثروتمند نبود، کشور‌های اروپایی ثروتمند نبودند؛ اینها ثروت کشور‌های دیگر را گرفتند.

اینها به‌وسیله سلاح توانستند چنین کار‌هایی را بکنند، ذهن‌های خلّاقی داشتند؛ تلاش هم خیلی کردند؛ اهل خطرپذیری بودند؛ اینها خصوصیات خوب اروپایی‌ها است، اما از این خصوصیات چه استفاده‌ای کردند؟ ایجاد نظام سلطه در عالم. نظام سلطه یکی از بلا‌های بزرگ امروز دنیا که هنوز تمام نشده و ان‌شاءالله تمام خواهد شد. نظام سلطه یعنی دنیا تقسیم بشود به سلطه‌گر و سلطه‌پذیر؛ یک عده‌ای حتماً بایستی قدرتمندانه بر همه دنیا حکمرانی کنند، کشور‌های دیگری هم بایستی زیر پوشش‌های مختلف از اینها اطاعت کنند؛ این نظام سلطه است که آن را پیشرفت علمی اروپا به وجود آورد، پس نخبه به عنوان یک توصیف ارزشی شامل اینها نمی‌شود. "

مجموعه "سرگذشت استعمار" از جمله آثار پرمخاطب انتشارات سوره مهر است که تاکنون به دیگر زبان‌ها از جمله عربی نیز ترجمه شده است.

قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب

مجموعه "قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب" از دیگر آثاری است که رهبر شهید انقلاب بر مطالعه آن توسط نسل جدید تاکید کرده‌اند. این اثر که به قلم مرحوم مهدی آذر یزدی نوشته شده، تلاش دارد حکایت‌های شاخص‌ترین کتاب‌های ادبیات کلاسیک ایران را با زبانی امروزی و ساده برای گروه سنی کودک و نوجوان روایت کند. نویسنده ضمن ایجاد پلی برای آشنایی مخاطب امروز با گنجینه ادب فارسی، نکات اخلاقی و آموزنده این حکایت‌ها را نیز با زبانی نرم و مخاطب‌پسند، به نسل جدید یادآور شده است.

این کتاب در هشت عنوان و توسط انتشارات امیرکبیر چاپ شده است: جلد ۱ - قصه‌های کلیله و دمنه جلد ۲ - قصه‌های مرزبان نامه جلد ۳ - قصه‌های سندبادنامه و قابوسنامه جلد ۴ - قصه‌های مثنوی جلد ۵ - قصه‌های قرآن جلد ۶ - قصه‌های شیخ عطار جلد ۷ - قصه‌های گلستان و ملستان جلد ۸ - قصه‌های چهارده معصوم.

رهبر شهید انقلاب درباره این اثر ارزشمند فرموده‌اند: "من خودم را از جهت رسیدگی به فرزندانم، بخشی مدیون این مرد و کتاب این مرد میدانم. آنوقتی که کتاب ایشان درآمد - اول هم به نظرم دو جلد، سه جلد، تا آنوقتی که من اطلاع پیدا کردم، از این کتاب درآمده بود؛ «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» - من رفتم تورق کردم. بچه‌های ما داشتند به دوران مُراهقی - یعنی نزدیکی به بلوغ - میرسیدند، دوره هم دوره‌ی طاغوت بود و همه‌ی عوامل در جهت گمراه‌سازی ذهن و دل جوان حرکت می‌کرد. من دلم می‌خواست چیزی باشد که جوان‌های ما با او هدایت شوند و جاذبه هم داشته باشد. خب، کتاب خوب که خیلی بود. بنده فهرست پیشنهادی کتاب می‌نوشتم و بین جوان‌های دانشجو و دانش‌آموز‌های سطوح بالای دبیرستان‌ها پخش می‌شد، اما برای بچه‌های کوچک، دستمان خالی بود، تا اینکه کتاب ایشان را من پیدا کردم. نگاه کردم دیدم این از جهات متعددی، از دو سه جهت، همان چیزی است که من دنبالش می‌گردم. به نظرم دو جلد یا سه جلد آنوقت چاپ شده بود، خریدم. بعد هم دنبالش گشتم تا اینکه جلد پنجم به نظرم یا ششم - حالا درست نمیدانم، یادم نیست - درآمد؛ بتدریج چاپ شد و من رفتم تهیه کردم و برای فرزندانم خریدم. نه فقط فرزندان، بلکه در سطح شعاع ارتباطات فامیلی و دوستانه، هرجا دستم رسید و فرزندی داشتند که مناسب بود با این قضیه، این کتاب ایشان را معرفی کردم. خواستم این حق‌شناسی را من به نوبه‌ی خود کرده باشم.

ایشان یک خلأئی را در یک برهه‌ی از زمان برای زنجیره‌ی طولانی فرهنگی این کشور پر کردند. این کار، باارزش است. خداوند از شما - آقای مهدی آذر یزدی! - این خدمت را قبول کند و مأجور باشید. این ستایش‌های زبانی و اینها، اجر کارهائی که با اخلاص انجام گرفته باشد، نمی‌شود؛ اجر کار مخلصانه را خدا باید بدهد و خدا هم خواهد داد. "

نمایشگاه کتاب کودک با عنوان "میناب ۱۶۸" تا دوازدهم خردادماه در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برپاست؛ نمایشگاهی که در آن ۷۰ ناشر مطرح این حوزه، عناوین خود را بدون محدودیت زمانی عرضه کرده‌اند. علاقه‌مندان می‌توانند با خرید از این نمایشگاه، از تخفیف ۱۰ درصدی بهره‌مند شوند.

منبع: تسنیم