روزی به نام پایتخت گیلان؛ رشت شهر شب های روشن

باشگاه خبرنگاران جوان ؛ سمیه بشارتی _ روز رشت به پاسداشت و ارج نهادن به شهر تاریخی رشت گفته می‌شود، این روز برابر با ۱۲ دی ماه است، روزی که رشت در ۴۵۷ سال پیش به عنوان مرکز سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی استان گیلان انتخاب گردید. مناسبت این نامگذاری ورود سلطان محمود نماینده شاه طهماسب صفوی در روز ۱۲ دی ۹۳۶ شمسی به رشت است.

رشت به شهر شب‌های روشن، شهری با پیشینه غنی فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و هنری است که به آن شهر اولین‌ها هم می‌گویند.

 رشت در قدیم «بیه» بود که وجه تسمیه آن شاید به دلیل قرار گرفتن بین دو رودخانه گوهررود و زرجوب باشد. پس از آن رشت را به نام‌های «دارالمرز» یا «دارالامان» هم می‌شناختند. در زمان حکومت سلسله صفویان در تاریخ ۱۲ دی، شهر رشت به عنوان مرکز گیلان انتخاب شده بود به همین دلیل به همت گروهی از اساتید و فرهیختگان گیلانی، سال ۱۳۹۴ این روز در تقویم ملی کشورمان به نام «روز رشت» ثبت شد.

شهر باران‌های نقره‌ای

شهر رشت را همه با آب و هوای معتدل، تابستان‌های ملایم و شرجی و زمستان‌های سرد و مرطوب می‌شناسند. این شهر به خاطر باران‌های مدام و زیبا و دلنشینش لقب شهر باران‌های نقره‌ای را به خود اختصاص داده است.

رشت پرچم دار اولین‌ها

از آنجایی که شهر رشت دروازه تمدن اروپا بود و به دلیل داشتن مردمی متمدن و با فرهنگ، نخستین شعبه‌ بانکی ایران یا بانک سپه، نخستین کتابخانه ملی در ایران، نخستین راه آهن کشور، نخستین تئاتر، نخستین هنرستان موسیقی در کشور، نخستین داروخانه‌ شبانه‌روزی در ایران و نخستین خانه معلولان و سالمندان در شهر رشت تأسیس شد.

رشت شهر خلاق خوراک در یونسکو

آب و هوای مرطوب و مناسب کشاورزی شهر رشت سبب شده تا محصولات مختلف کشاورزی در این شهر کشت شود و مردم منطقه همیشه در هر فصلی، غذا و سبزیجات مخصوص خود را داشته باشند. غذاهایی، چون خورشت کدو مسما، واویشکا، شیرین‌تره، بینه قورمه، شوید قورمه، ترش شامی، مرغ ترش، ماهی فسنجان، میرزا قاسمی، اناربیج و... از جمله غذاهایی است که طعم خوشمزه آن زیر دندان گردشگران و مسافرانی که مقصدشان رشت است همیشه جا خوش کرده و آن‌ها را بارها و بارها به این شهر می‌کشاند.

شهر رشت با بیش از ۲۵۰ نوع غذا، پیش غذا، مزه و شیرینی توانست سال ۲۰۱۵ در فهرست شهرهای خلاق خوراک در یونسکو قرار بگیرد، این در حالیست که به جز رشت فقط ۴۹ شهر دنیا در فهرست شهرهای خلاق یونسکو قرار دارند و دلیل آن تنوع غذایی و ابتکار آشپزان رشتی است. ترشی‌ها و مزه‌هایی، چون زیتون پرورده، کال کباب، هفت‌بیجار، آبغوره، اخته خمس، رب انار و رب نارنج و شیرینی‌هایی، چون رشته خشکار و کاکا در این منطقه تهیه شده است.

بناهای سنتی رشت

شهر رشت دارای بناهای قدیمی و سنتی و محله‌های قدیمی فراوانی است که ساختمان شهرداری یا بلدیه، کتابخانه ملی، موزه‌ پست و ساختمان‌های قدیمی هتل ایران، عمارت کلاه فرنگی، مسجد سفید، خانه ابریشمچی، خانه‌ی قدیری و خانه‌ی میرزا کوچک خان و محله‌های ساغریسازان و دباغیان از جمله ساختمان‌ها و محلات قدیمی شهر رشت با معماری سنتی است.

مشاهیر رشت

شهر رشت شهر مشاهیر بنام است. پروفسور بهزاد، پروفسور اکبرزاده، پروفسور رضا و پروفسور سمیعی از جمله شخصیت‌های شناخته شده و برجسته در جهان دانش هستند.

رشت خاستگاه علم، فقاهت، دیانت و اندیشه

 آیت الله  رسول فلاحتی، نماینده ولی فقیه در گیلان گفت :  فرارسیدن دوازدهم دی‌ماه، روز رشت، فرصتی مغتنم برای بازخوانی هویت ریشه‌دار، تمدن‌ساز و چندلایه این شهر کهن و تجدید میثاق با میراثی گران‌سنگ است که در پیوندی عمیق میان ایمان، علم، مجاهدت، فرهنگ و مسئولیت اجتماعی شکل گرفته است.

 نماینده ولی فقیه در گیلان افزود : رشت در دوره صفوی و با تثبیت جایگاه سیاسی، فرهنگی و ارتباطی خود، به یکی از کانون‌های اثرگذار در جغرافیای تمدنی ایران اسلامی بدل شد؛ جایگاهی که آثار و پیامدهای آن تا امروز نیز در حیات علمی، اجتماعی و فرهنگی این شهر استمرار یافته است.

 وی ادامه داد: رشت، شهری با جلوه‌های ممتاز طبیعی و زیست‌محیطی و در عین حال خاستگاه علم، فقاهت، دیانت و اندیشه است.

 آیت الله فلاحتی اذعان داشت : پرورش و حضور عالمان برجسته‌ای چون آیات عظام رودباری، لاکانی، بحرالعلوم، ضیابری، خمامی، نجفی گیلانی، روحانی و آیت‌الله بهجت و دیگر فقها، مراجع و اندیشمندان نامدار، گواهی روشن بر عمق دینی و علمی این دیار است؛ چهره‌هایی ماندگار که در سپهر حوزه‌های علمیه و معارف اسلامی نقشی مؤثر و ماندگار ایفا کرده‌اند.

 نماینده ولی فقیه در گیلان خاطر نشان ساخت : این شهر، هم‌زمان، دیار حماسه، ایثار و مقاومت است. تقدیم بیش از هشت هزار شهید والامقام در راه دفاع از اسلام، انقلاب و تمامیت ارضی ایران اسلامی، سندی افتخارآمیز از وفاداری مردم رشت و گیلان به آرمان‌های الهی و انقلابی است؛ مردمی که در بزنگاه‌های حساس تاریخ، همواره پیشگام دفاع، بصیرت و مسئولیت‌پذیری بوده‌اند.

 وی تصریح کرد : رشت، شهر اولین‌ها و پیشگام در عرصه‌های مدنی، فرهنگی و اجتماعی کشور و مهد نهضت‌های بزرگ و جریان‌ساز همچون مشروطه و نهضت جنگل است؛ سرمایه‌هایی هویتی که مسئولیت امروز ما را در صیانت از اصالت تاریخی و فرهنگی این شهر دوچندان می‌کند. بی‌تردید، هرگونه نگاه تک‌بعدی و تقلیل‌گرایانه به رشت، غفلت از این پشتوانه سترگ تاریخی، دینی و اجتماعی است.

 نماینده ولی فقیه در گیلان اضافه کرد : از چهره‌های برجسته دینی و انقلابی این دیار و نیز یادآور نام و راه میرزا کوچک‌خان جنگلی، نماد غیرت دینی، استقلال‌خواهی و عدالت‌طلبی مردم گیلان است؛

 وی اظهار داشت : دی‌ماه همچنین برای رشت، یادآور پیوند عمیق رشت با مبارزه، هویت دینی و مقاومت در برابر استبداد و استعمار نیز هست. یاد آور مجاهدت های آقاسید محمدباقر رسولی رشتی در ۱۲ دی ۱۳۰۵،همزمان با شهادت میرزاکوچک و گسترش یافتن دامنه دیکتاتوری رضاخان بر ایران، بسیاری به کنج عزلت خزیدند و ادامه مبارزه سخت شد.،‌ولی آیت الله رسولی در میانه میدان ایستاد و به طور جدی به مقابله با کژی ها پرداخت، شخصیت‌هایی که هر یک در مقطع تاریخی خود، پرچمدار صیانت از دین، عزت ملی و کرامت مردم بودند و نام آنان با هویت رشت گره خورده است.

آیت الله فلاحتی اذعان داشت : البته فرهنگ اصیل رشت، جلوه‌های متنوع و ارزشمند دیگری نیز دارد؛ از صنایع‌دستی ریشه‌دار که بازتاب ذوق، صبر و هنر مردمان این خطه است، تا خوراک‌ها، آیین‌ها و سنن بومی که بخشی از سبک زندگی و هویت فرهنگی مردم را شکل داده‌اند. این مؤلفه‌ها، در کنار ایمان، علم و ایثار، مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از هویت رشت را می‌سازند و باید با نگاهی متوازن، حکیمانه و مسئولانه پاس داشته شوند.

 وی  گفت : در فضای رسانه‌ای امروز، گاه شاهدیم که تمرکز بر یک عنوان گذرا، نظیر شهر خلاق خوراک، می‌تواند موجب فراموشی داشته‌های اصیل شهر شود.یادمان باشد، هویت اصیل رشت، نه در خوراک، بلکه در خون شهید و علم عالم تعریف می‌شود.

 نماینده ولی فقیه در گیلان اظهار داشت:  وظیفه همگان است که با تکیه بر این پیشینه درخشان، مسیر پیشرفت و تعالی رشت را با حفظ پیوندهای عمیق دینی، ملی و انقلابی دنبال کرده و اجازه ندهند ظواهر زودگذر، حقیقت تاریخی، فرهنگی و معنوی این شهر را به حاشیه براند. 

رشت ، مهد اندیشه و فرهنگ 
هادی حق شناس،  استاندار  گیلان به مناسبت فرارسیدن ۱۲ دی روز رشت گفت :  این روز فرصتی مغتنم برای پاسداشت هویت بومی، صیانت از میراث فرهنگی و تقویت حس تعلق و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در مسیر پیشرفت و آبادانی رشت است.

استاندار گیلان افزود: روز رشت، یادآور پیشینه درخشان، هویت فرهنگی و نقش‌آفرینی مؤثر این شهر کهن در تاریخ، فرهنگ و تحولات اجتماعی ایران اسلامی است. 

وی تصریح کرد : رشت، به‌عنوان مرکز استان گیلان، همواره مهد اندیشه، فرهنگ، همزیستی اجتماعی و خاستگاه نخبگان، فرهیختگان و مفاخر برجسته‌ای بوده است که نام این شهر را در عرصه‌های مختلف ملی و بین‌المللی ماندگار کرده‌اند.

 استاندار گیلان اذعان داشت : این شهر با برخورداری از ظرفیت‌های ارزشمند فرهنگی، تاریخی، گردشگری و سرمایه انسانی توانمند، جایگاهی ویژه در مسیر توسعه استان دارد و می‌تواند با بهره‌گیری از این توانمندی‌ها و با برنامه‌ریزی منسجم و مشارکت فعال شهروندان، به الگویی موفق از توسعه پایدار شهری تبدیل شود.

 وی تصریح کرد: گرامیداشت روز رشت، فرصتی مغتنم برای پاسداشت هویت بومی، صیانت از میراث فرهنگی و تقویت حس تعلق و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در مسیر پیشرفت و آبادانی این شهر است،  بی‌تردید، آینده‌ای روشن در انتظار رشت خواهد بود، اگر توسعه و پیشرفت آن هم‌زمان با حفظ اصالت‌های فرهنگی و اجتماعی دنبال شود.

رشت، کانون علم و ادب 

رئیس شورای اسلامی شهر رشت با بیان اینکه رشت مهد دیرپای فرهنگ، علم، هنر و مقاومت است گفت: رشت در طول تاریخ همواره در بزنگاه‌های حساس، آگاهانه و مسئولانه در میدان بوده و امروز نیز صیانت از این جایگاه، نیازمند توجه جدی به مردم، نخبگان و هنرمندان است.

 محمدحسین واثق کارگرنیارئیس شورای اسلامی شهر رشت با گرامیداشت هفته رشت و با تبریک میلاد امام علی (ع) و بزرگداشت مقام پدر و مرد و با  اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی این شهر اظهار کرد: رشت از گذشته‌های دور به‌عنوان شهری دانش‌پرور، فرهنگ‌ساز و انسان‌پرور شناخته می‌شده و در طول تاریخ، نسل به نسل مفاخر، علما، ادیبان و اندیشمندانی را به ایران عزیز تقدیم کرده است.

وی با بیان اینکه رشت از دیرباز  به‌عنوان کانون علم و ادب در شمال کشور شناخته می‌شد ، افزود: از دیر باز  تا امروز که فرزندان این دیار در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، هنری و ورزشی می‌درخشند، این شهر همواره چراغی روشن برای ایران بوده و نقش‌آفرینی مؤثری در تحولات ملی داشته است. 

رئیس شورای اسلامی شهر رشت با تأکید بر جایگاه تاریخی این شهر در شکل‌گیری اندیشه و مقاومت تصریح کرد: رشت شهر تولد آگاهی، مسئولیت‌پذیری و ایستادگی است،  شهری که از دل آن نام‌هایی برخاست که هر یک فصلی ماندگار از تاریخ پرافتخار ایران را رقم زده‌اند و از کوشیار گیلانی که عقل ریاضی را جهانی کرد، تا میرزا کوچک‌خان جنگلی که شرافت سیاست را با ایمان گره زد و نشان داد اگر دین در متن مردم باشد، نه ابزار قدرت بلکه پرچم عدالت می شود.

کارگرنیا با بیان اینکه رشت پیش از انقلاب اسلامی، شهر آگاهی بود و پس از انقلاب، شهر ایستادگی شد، گفت: در روزهای سرنوشت‌ساز این ملت، زمانی که تاریخ از مردم نقش‌آفرینی می‌خواست نه تماشاگر بودن، رشت همواره مرد میدان بود و این شهر نه‌تنها در صحنه حضور داشته، بلکه هزینه داده و مسئولیت پذیرفته است.

وی با اشاره به نقش برجسته مردم رشت در دفاع از انقلاب و ولایت بیان کرد: در بزنگاه‌های سیاسی و اجتماعی، هرگاه پای انقلاب، استقلال و ولایت در میان بوده، مردم رشت نشان دادند که اهل بصیرت و زمان شناسند و می‌دانند چه زمانی با عقل تصمیم بگیرند و چه زمانی با دل پای کار بایستند و همچنانکه حضور خودجوش و تاریخی مردم رشت در هشتم دی‌ماه سال ۸۸، یک روز زودتر از بسیاری از شهرهای کشور، نمونه‌ای روشن از این بصیرت و آگاهی است.

رئیس شورای اسلامی شهر رشت با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای این شهر افزود: رشت شهر شهید است، شهیدانی که نامشان سند هویت این دیار است و از شهیدان شاخص تا سرداران و فرماندهان شهیدی که خونشان پای درخت انقلاب ریخته شد تا امروز ایران اسلامی سرافراز و استوار بایستد.

کارگرنیا  با اشاره به جایگاه رشت در عرصه علم و اندیشه بیان کرد: رشت شهر مفاخر بی ادعاست و اندیشمندانی که هیاهو نداشتند اما تاریخ را تغییر دادند، وقتی نام‌هایی چون دکتر پورداوود، دکتر معین، آذر اندامی، پروفسور سمیعی و دیگر مفاخر علمی و فرهنگی این شهر را می‌شنویم و به‌روشنی درمی‌یابیم که رشت شهری است که (انسان) تولید کرده، انسان‌هایی اثرگذار که بی‌هیاهو، در مسیر خدمت به مردم بودند.

وی رشت را شهری با دیانت آگاهانه دانست و گفت: حضور روحانیت مؤثر و آگاه در کنار مردم، از جمله علمایی که دین را با درد مردم فهمیدند و زیستند و گفتار و کردارشان همواره در طول تاریخ حجت شرعی و مقبول افراد جامعه بوده و باعث شده دیانت در این شهر همواره با عقلانیت، اخلاق و مسئولیت اجتماعی همراه باشد و در طول تاریخ، نقش هدایت‌گر خود را ایفا کند.

رئیس شورای اسلامی شهر رشت با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری این شهر تصریح کرد: رشت در عرصه فرهنگ و هنر نیز پیشگام است،  هنری که از زندگی مردم جدا نیست و از دستهای زنان و مردانی که در تار و پود صنایع‌دستی و هنرهای سنتی  در نقش‌ و رنگ، در چوب، پارچه، فلز و خوراک، هویت این شهر را حفظ کردند و عنوان (شهر خلاق خوراک) صرفاً یک برند جهانی نیست، بلکه حاصل قرن‌ها ذوق، صبر و خلاقیت مادران هنرمند و مردانی است که طعم را به زبان فرهنگ ترجمه کردند.

رشت؛ شهر خلاق خوراک‌شناسی

رشت به‌عنوان شهر خلاق غذا توسط یونسکو شناخته شده است و این امر نشان‌دهنده میراث غنی آشپزی و فرهنگ غذایی متنوع آن است. آشپزی این شهر تحت تأثیر زمین‌های حاصلخیز و نزدیکی به دریای خزر قرار دارد که منابع فراوانی از غذاهای تازه دریایی و محصولات کشاورزی را فراهم می‌کند. میرزاقاسمی، باقالی قاتق، مرغ ترش، شامی گیلانی، ماهی شکم‌پر، کته کباب و خورش شش‌انداز از جمله غذاهای معروف این شهر است.