علت کمبود عرضه روغن در برخی فروشگاه‌ها چیست؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - بنابر آمار سالانه ۵ تا ۵.۵ میلیون تن دانه روغنی و کنجاله سویا به منظور تامین کسری ۹۰ درصدی روغن وارد می شود که با احتساب قیمت های جهانی سالانه بیش از ۳ میلیارد دلار ارز از کشور خارج می شود که با حذف ارز ترجیحی و کاهش نسبی مصرف و جلوگیری از قاچاق به آن سوی مرزها و توسعه کشت دانه های روغنی انتظار می رود که با تحقق خوداتکایی در برنامه هفتم بتوان علاوه بر ارتقای امنیت غذایی و پایداری تولید از خروج ارز از کشور جلوگیری کرد.

با حذف ارز ترجیحی قیمت روغن در نیمه ماه گذشته نسبت به قبل بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یافت که همین امر می تواند در مصرف و خرید روغن اثر بگذارد، کمااینکه آمارهای خرید کالابرگ هم مصداق این امر است چراکه در دور اول توزیع کالابرگ تقاضا برای خرید روغن بالا بود، اما بنابر گفته فروشندگان کاهش یافته است. این در حالی است که طی روزهای اخیر مجدد قیمت روغن افزایش یافته که این امر با واکنش آحاد جامعه و نمایندگان مجلس روبرو شده است چراکه آنها معتقدند که  آزادسازی قیمت و حذف ارز نباید به معنای افزایس مجدد قیمت ها و التهاب بازار باشد.

بنابر اعلام فروشندگان قیمت انواع روغن خوراکی به طور متوسط ۱۲ درصد افزایش یافته است که شرکت ها علت این رشد قیمت را افزایش نرخ ارز حاصل از واردات روغن خام از ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۳۰ هزار و ۲۰۰ تومان اعلام کرده اند؛ اما آنچه حائز اهمیت است با توجه به افزایش ۳ برابری قیمت روغن در ماه اخیر و گرانی مجدد آن می تواند به کاهش مصرف ناشی از قدرت خرید خانوار منجر شود.

روز گذشته میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی  درباره احتمال شارژ کالابرگ شهروندان در صورت افزایش قیمت کالا‌های اساسی گفت: ما جدول کالا‌های اساسی را با توجه به میزان مصرف محاسبه و اگر ارزش آنها تغییر یابد، لحاظ می‌کنیم.

وی گفت: با توجه به آنکه یک قلم مثل روغن افزایش داشته، اما تخم‌مرغ و مرغ کاهشی بوده لذا مجموع این ۳ قلم را تا اواسط اسفند ماه محاسبه می‌کنیم و به دولت می‌دهیم که اگر در مجموع افزایشی بود، بر اساس دستور رئیس‌جمهور و مصوبات، باید مبلغ کالابرگ افزایش یابد.

تولید ماهانه ۱۳۰ هزارتن روغن در سه ماه اخیر

علیرضا شریفی دبیر انجمن روغن نباتی گفت: در خصوص اینکه چه میزان از کالابرگ صرف خرید روغن شده است، آماری نداریم. اما به طور کلی در ۷ ماهه امسال یک میلیون و ۴۰۰ هزارتن روغن تولید و توزیع شد که در تاریخ ۷۲ ساله صنعت روغن نباتی بی سابقه بود، اما متاسفانه از آبان ماه تولید روغن کاهش یافت.

به گفته وی، علی رغم آنکه با برودت هوا و در استانه ماه مبارک رمضان انتظار بر آن بود که تولید و توزیع روغن بالا رود، اما این امر با روند کاهشی مواجه بود به طوریکه در آبان ۱۷۵ هزارتن، آذر ۱۲۵ هزارتن و دی حدود ۱۴۰ هزارتن تولید داشتیم که در مقایسه با نیاز ماهانه ۲۰۰ هزارتن روغن در این مقطع از سال کاهش چشمگیری دارد، به همین خاطر در برخی مراکز و فروشگاه ها به میزان کافی روغن را مشاهده نمی کنیم.

شریفی ادامه داد: با توجه به عرضه حدود ۱۰۲ هزارتن روغن خام توسط شرکت بازرگانی دولتی و گشایش ارزی که در خصوص روغن های وارداتی جدید ایجاد شده، روند واردات روغن خام از مبادی خارجی اندکی افزایش یافته است که امیدواریم با این اتفاق مقارن با کاهش تقاضای ناشی از افزایش قیمت روغن بتوانیم شرایط بهتری نسبت به هفته های گذشته در آینده داشته باشیم.

دبیر انجمن روغن نباتی با اشاره به آینده بازار روغن بیان کرد: در حال حاضر  با چند اتفاق مواجه هستیم که براین اساس بعید است که در  کوتاه مدت در حوزه روغن نباتی به تعادل و آرامش بازار برسیم که یکی از این دلایل این است که مطالبات انبوه ارزی کارخانجات روغن نباتی پرداخت نشده است؛ بنابراین سرمایه در گردش ارزی کارخانجات برای خریدهای مجدد بشدت کاهش یافته به طوریکه برخی کارخانه ها توان واردات ندارند و برخی دیگر از کارخانه ها به میزان گذشته امکان واردات ندارند، ضمن اینکه این امر باعث بی اعتمادی تامین شدگان خارجی شده است و از طرفی نزدیکی ایام ماه مبارک رمضان و نوروز به افزایش تقاضا کمک می کند و یخ زدگی دریای خزر مسیر کشتیرانی که واردات روغن آفتاب از روسیه را دچار کندی کرده است و مجموعه این عوامل موجب شده روغن خام موجود در بنادر و کارخانجات یک سوم میزانی است که در این فصل باید داشته باشیم، لذا با میزان موجودی فعلی انتظار عرضه انبوه روغن معقول نیست، اما تلاشمان برآن است که مشکلات کمتر شود.

به گفته وی، در شرایط فعلی برآورد تقاضا امری دشوار است، اما در این مقطع سال باید ماهانه ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزارتن تولید داشته باشیم، حال اینکه با حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت چقدر میزان مصرف کاهش می یابد، امری دشوار است. با میزان تولید میانگین ۱۳۰ هزارتن سه ماه اخیر فاصله چشمگیری دارد.

این مقام صنفی با بیان اینکه یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار از مطالبات ارزی کارخانجات روغن پرداخت نشده است، افزود: در خصوص روغن پالم از اسفند سال گذشته و در خصوص روغن های غیرپالم از اردیبهشت امسال مطالبات پرداخت نشده است که با وجود پیگیری های مکرر قرار است بانک مرکزی، وزارت جهاد و وزارت اقتصاد مطالبات تجار را مشخص و جدول زمانبندی پرداخت را تعیین کنند.

شریفی با اشاره به قیمت روغن در بازار بیان کرد: با حذف ارز ترجیحی، قیمت روغن تابع عرضه و تقاضا و بازار جهانی و رقابت است، اما تلاش ما بر آن است که نوسانات را به گونه ای مدیریت کنیم که تغییرات در فواصل زمانی کوتاه مدت نداشته باشیم.

دبیر انجمن روغن نباتی با بیان اینکه عرضه روغن بالاتر از نرخ درج شده بر روی کالا تخلف است، افزود: بعداز حذف ارز ترجیحی، قیمت هر حلب روغن ۵ کیلویی نیمه جامد حاوی امگا برای مصرف کننده یک میلیون و ۶۵۵ هزار و ۸۰۰ تومان است و عرضه بالاتر از این رقم تخلف و گران فروشی محسوب می شود.

تغییر سیاست گذاری و برنامه ریزی تولید راهی حلی برای خودکفایی روغن

پیمان عالمی رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفت: علی رغم تخصیص ارز یارانه ای به واردات دانه های روغنی در سنوات قبل از کشاورزان خواستار تولید دانه های روغنی و رقابت آنها با محصول وارداتی بودیم که روند کار موجب شده بود تا آنها انگیزه ای برای تولید نداشته باشند.

به گفته وی، با توجه به عدم رقابت تولید داخل با خارجی در شرایط تخصیص ارز ۲۸ هزار  و ۵۰۰ تومان، کشاورزان انگیزه و توان استفاده از تکنولوژی و دانش روز به منظور افزایش تولید و بهره وری نداشته باشند.

عالمی ادامه داد: با وجود بیشترین وابستگی به تامین روغن به آن سوی مرزها، بدنبال تغییر  سیاست گذاری و برنامه ها در راستای افزایش تولید  و تحقق اهداف خودکفایی بودیم که با حذف ارز ترجیحی، اگر سیاست ها بدرستی پیش رود، این امر منجر به افزایش تولید در واحد سطح دانه های روغنی و روغن در کشور خواهد شد.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی با بیان اینکه قیمت خرید تضمینی متناسب با هزینه های تولید باید اصلاح شود، افزود: هیچ محدودیت و ممنوعیتی برای اصلاح قیمت ها وجود ندارد.

به گفته وی، در حال حاضر قیمت روغن و دیگر کالاها با نرخ های جهانی برابر شده و تنها نگرانی مصرف کنندگان است که با پرداخت یارانه از زنجیره به مصرف کنندگان از سبد معیشتی حمایت کند تا قدرت خرید افزایش یابد.

عالمی گفت: با توجه به کالابرگ، تقاضا برای خرید روغن روند روبه بهتری است و مشکلی در این خصوص وجود ندارد.

بنابر گفته کارشناسان، با حذف ارز ترجیحی، قیمت تمام شده کالاها به طور مستقیم وابسته به نوسان نرخ ارز است که بنابراین هرگونه افزایش قیمت نرخ ارز بر قیمت کالای اساسی اثر می گذارد، اما دولت در راستای پایداری تولید و حفظ قدرت خرید خانوار باید سیاست هایی اتخاذ کند تا نوسانات پی در پی منجر به کوچک شدن سفره خانوار نشود‌.