بازار
گواتاما بودا در میانه هزاره نخست پیش از میلاد در شمال شبه‌قاره هند می‌زیست. منظومه فکری بودا بر چند مفهوم کلیدی استوار است که در بازخوانی‌های امروزین، برخی آن‌ها را پایه‌ای برای اخلاق محیط‌زیست به شمار می‌آورند. نخست، آموزه «پیدایش وابسته» است. این اصل در بنیاد خود توضیح می‌دهد که هیچ پدیده‌ای مستقل و خودبه‌خود وجود ندارد، بلکه پدیداری و زوال هر چیز به شرایط دیگر وابسته است. بودا این قانون را برای نشان‌دادن علل رنج انسان به کار برد. بااین‌حال، برخی مفسران محیط‌زیستی آن را تعبیری از «شبکه درهم‌تنیده حیات» و وابستگی متقابل موجودات به یکدیگر می‌دانند. در پیوند با این اصل، آموزه «بی‌خویشتنی» می‌آموزد که انسان هویتی جدا، ثابت و برتر از سایر اجزای جهان ندارد. این تلقی، حس توهم‌گونه مالکیت انسان بر زمین و روحیه بی‌پایان مصرف‌گرایی را به چالش می‌کشد.
دوم، اصل عدم خشونت و گسترش دامنه شفقت به همه زیستمندان است. بودا با نقد سنت قربانی‌کردن حیوانات، آسیب‌نرساندن به جانداران را تکلیفی اخلاقی دانست. بازتاب این همدلی در داستان‌های کهن «جاتاکا» دیده می‌شود. در جاتاکا روایاتی نقل می‌شود که در آن‌ها حیوانات با چهره‌هایی بافضیلت، هوشمند و فداکار تصویر شده‌اند. در مقررات عملی رهبانان بودایی («وینَیَه») نیز احکامی چون ممنوعیت آلوده‌کردن آب رودخانه‌ها و چشمه‌ها و پرهیز از آسیب‌زدن بیهوده به گیاهان و خاک گنجانده شده بود که مانع رفتارهای مخرب در زیست‌بوم محلی … …
