روایت ارس؛ رودی که ایستادگی مرزبانان را به چشم دید

به گزارش همشهری آنلاین در این مستند که از زبان رود ارس روایت می‌شود، ابتدا، ارس خودش را به مخاطب معرفی می‌کند و به‌تدریج از تاریخ و رنج‌هایی می‌گوید که بر سرش آمده است؛ از سلسله‌های هخامنشی و ساسانی و ایلخانان گرفته تا صفویان، جنگ‌های ایران و عثمانی، قرارداد ننگین ترکمنچای، ورود روس‌ها به ایران در جریان جنگ جهانی دوم، سدسازی‌های مشترک میان شوروی و سرزمین‌های منطقه و در نهایت، پیوند رود ارس و رود کور در دشت مغان.

بیشتر بخوانید: تصاویر | اَرَس ؛ طولانی‌ترین رود مشترک ایران

این رود خروشان در زبان فارسی ارس، به ترکی آذربایجانی آراز و در زبان ارمنی آراکس نامیده می‌شود. واژه یونانی ارس به معنای تیزرو و خروشان است. در افسانه‌های ارمنی با آراست، نوه بزرگ خاندان افسانه هایکان قدرتمند ارمنی، پیوند دارد و در قرآن از تباری به نام اصحاب رس یاد شده که در کنار ارس زندگی و درخت صنوبر را نیایش می‌کردند.

رودخانه ارس در سال ۱۸۱۳ میلادی در پی عهدنامه گلستان به عنوان مرز ایران و روسیه انتخاب و تمامی مناطق شمال این رود از ایران جدا و به خاک روسیه افزوده شد. بعدها ایران و اتحاد شوروی با هم سدی در ناحیه پلدشت به نام سد ارس بنا کردند. سد خداآفرین و سد قیزقعله‌سی به صورت مشترک با ارمنستان روی ارس احداث می‌شود. ارس قبل از آنکه توسط پیمان‌نامه های گلستان و ترکمنچای از ایران جدا شود، گهواره تبارها و تمدن‌های بزرگی بود، همچنان که امروز هم برخی از آنها بر کرانه‌های ارس زندگی می‌کنند. داستان سفر ارس در ایران از آذربایجان غربی آغاز می‌شود. عشایر کردهای بخش ماکو، شوت، پلدشت چای پاره، چالدران و خوی سده‌هاست که در این دشت‌ها زندگی می‌کنند.

وجه ملی این مستند به ایستادگی سه مرزبان روی یکی از پل‌های رود ارس برای جلوگیری از ورود روس‌ها در جریان جنگ جهانی دوم مربوط می‌شود. روس‌ها مرز جلفا و مسیر رود ارس را یکی از مناسب‌ترین و آسان‌ترین راه‌ها … …