فروپاشی دستمزد؛ سقوط آزاد دستمزد ایرانیان

صندوق بین‌المللی پول در گزارش اکتبر ۲۰۲۶ هشدار داد که دستمزدهای واقعی در دوران بحران، قدرت خود را برای تأمین هزینه زندگی از دست می‌دهند و برای مدت طولانی پایین‌تر از سطوح قبلی باقی می‌مانند. همین‌جاست که فروپاشی دستمزدها رخ می‌دهد، فرایندی که خرید مایحتاج ضروری مانند میوه، گوشت و ... از سبد خانوار حذف می‌شود.

فاصله زیاد دستمزد در ایران با دیگر کشورها

آخرین رتبه‌بندی‌ جهانی دستمزد در سال ۲۰۲۶ شکاف عمیق ایران با اقتصادهای پیشرفته و حتی درحالی‌که توسعه را نشان می‌دهد. بر اساس داده‌های پلتفرم Wage. is (ژوئیه ۲۰۲۶)، سوئیس با میانگین ۹.۶۱۵ دلار در صدر ۲۰۶ کشور قرار دارد و ایالات‌متحده با ۶.۲۲۸ دلار در رتبه ششم و چین با بیش از ۱۰۰۰ دلار در حدود پنجاهم است.

بر این اساس میانگین دستمزد ماهانه ایران کمتر از ۲۰۰ دلار باقیمت‌های رسمی برآورد شده است.

اگرچه برخی رتبه‌بندی‌ها به نقل از صندوق بین‌المللی پول با محاسبه ۷۵ دلار رتبه ۱۶۰ جهانی را برای ایران بر پایه «حداقل دستمزد» نشان می‌دهد.

بر اساس آمار رسمی منتشرشده مرکز آمار ایران، میانگین درآمد ماهانه خانوار در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۸.۶ میلیون تومان بود. با در نظر گرفتن دو افزایش دستمزد کارگری در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، این رقم به حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان می‌رسد که با دلار ۲۷۰ هزارتومانی این روزها معادل ۱۶۰ دلار در ماه است.

میانگین دستمزدهای زیر 200 دلار موردتوافق آمار جهانی و داخلی است. بنابراین ایران در میان 160کشور رتبه‌بندی شده IMF در محدوده ۱۵۰ امین کشور و در کنار بورکینافاسو، موریتانی و اوگاندا قرار دارد.

چرا افزایش دستمزدها بی‌اثر بوده‌اند؟

۱. افزایش‌ها پلکانی و نابرابر: رشد حقوق کارکنان دولتی در سال ۱۴۰۵ همچون سال ۱۴۰۴ پلکانی و بین ۲۰ تا ۴۳ درصد متغیر بود که تبعیض برانگیز بوده است. حداقل مزد کارگری با افزایش بیش از 50 درصدی مواجه شده و با رعایت مجموع دریافتی کارگر متأهل با یک فرزند در حدود ۲۴ تا ۲۵ میلیون تومان برآورد شده است.

۲. تورم افزایش‌ حقوق را بلعیده و ماهانه حقوق‌بگیران را فقیرتر می‌کند: …