آنتونیو کاستا پس از دیدار با مسعود پزشکیان در شبکه اجتماعی ایکس، این گفتوگو را «صریح و اساسی» توصیف کرد و گفت از رئیسجمهور ایران خواسته است همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سر گرفته شود.
این موضع اروپا در شرایطی مطرح میشود که مسئله هستهای ایران دیگر صرفاً یک پرونده فنی میان تهران و آژانس نیست و با تحولات امنیتی و نظامی ماههای اخیر گره خورده است. از سوی دیگر، آژانس در گزارشهای اخیر خود مدعی شده که دسترسی بازرسان به برخی تأسیسات و اطلاعات هستهای ایران محدود شده است.
از نگاه تهران، اما نمیتوان درباره تعهدات هستهای ایران بدون در نظر گرفتن شرایط امنیتی جدید سخن گفت؛ بهویژه آنکه تأسیسات هستهای ایران در جریان حملات آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفتهاند. بنابراین، هرگونه بازگشت به یک سازوکار نظارتی، نیازمند توجه همزمان به مسئله امنیت تأسیسات و تضمینهای مربوط به عدم تکرار حملات خواهد بود. تنگه هرمز؛ مطالبه اروپا یا نقطه فشار غرب؟
بخش مهمتر سخنان کاستا به تنگه هرمز مربوط میشود. رئیس شورای اروپا از ایران خواسته است حملات علیه همسایگان متوقف و آزادی کشتیرانی در این آبراه بازگردانده شود.
اما مسئله هرمز یک طرفه نیست. این تنگه پیش از تشدید جنگ، یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان بود و بر اساس گزارش رویترز، پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایعشده جهان از آن عبور میکرد. اختلال در این مسیر نیز مستقیماً بر بازار انرژی و قیمتها اثر گذاشته است.
در همین حال، تهران اعلام کرده است که در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره بنادر ایران، آمادگی دارد روند بازگشایی هرمز برای کشتیرانی را از سر بگیرد. یک مقام ایرانی به رویترز گفته بود ایران میتواند در چنین شرایطی هرمز را ظرف چند روز بازگشایی کند.
بنابراین، اختلاف اصلی بر سر یک پرسش کلیدی است: آیا آزادی کشتیرانی در هرمز باید بدون پیششرط از ایران مطالبه شود یا اینکه امنیت و آزادی این آبراه بخشی از یک توافق متقابل درباره پایان فشار نظامی و جنگ باشد؟ اروپا میان آمریکا و ایران؛ مسئله فقط کشتیرانی نیست
موضع کاستا را میتوان در چارچوب نگرانی گستردهتر اروپا درباره تبعات جنگ در منطقه نیز بررسی کرد. اروپا از یک سو … …
