آنتیموان؛ فلز کوچک در مرکز رقابت قدرت‌های بزرگ

اکوایران: محدودیت‌های صادراتی چین، وابستگی صنایع دفاعی به این فلز و تلاش آمریکا و اروپا برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین، آنتیموان را به یکی از مواد معدنی حساس در معادلات ژئوپلیتیکی جهان تبدیل کرده است. به گزارش اکوایران- آنتیموان تا چند سال پیش کمتر در کانون توجه بازارهای جهانی مواد معدنی بود، اما امروز یکی از حلقه‌های حساس زنجیره تأمین صنایع راهبردی است. اهمیت آن به حجم بازارش مربوط نیست. کاربردهای صنعتی و دفاعی، تمرکز جغرافیایی تولید و امکان استفاده از محدودیت صادراتی به‌عنوان ابزار فشار اقتصادی، آن را مهم کرده است.

بر اساس گزارش ۲۰۲۶ سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۰ هزار تن آنتیموان استخراج کرد و بزرگ‌ترین تولیدکننده معدنی جهان بود. کل تولید جهانی در همین سال حدود ۱۱۰ هزار تن برآورد شده است؛ یعنی سهم چین نزدیک به ۳۶ درصد است. روسیه با ۳۲ هزار تن و تاجیکستان با ۲۲ هزار تن در رتبه‌های بعدی‌اند. این سه کشور روی هم حدود ۸۵ درصد تولید معدنی جهان را در اختیار دارند و همین تمرکز، مصرف‌کنندگان صنعتی را در برابر تصمیم‌های تجاری و سیاسی تولیدکنندگان بزرگ آسیب‌پذیر می‌کند. (ارقام ۲۰۲۵ برآوردی هستند.)

چین از سال ۲۰۲۳ صادرات چند فلز راهبردی را مرحله‌به‌مرحله محدود کرد و آنتیموان را در سپتامبر ۲۰۲۴ به الزام مجوز صادرات کشاند. در دسامبر ۲۰۲۴ نیز صادرات آنتیموان و چند فلز دیگر را به آمریکا عملاً ممنوع کرد. در نوامبر ۲۰۲۵ و پس از دیدار رهبران دو کشور، اجرای این ممنوعیت تا ۲۷ نوامبر ۲۰۲۶ به حالت تعلیق درآمد. با این حال، الزام دریافت مجوز برای آنتیموان و محصولات مرتبط برقرار مانده و ممنوعیت صادرات به کاربران نهایی نظامی هم لغو نشده است. نزدیک شدن به پایان مهلت تعلیق می‌تواند بار دیگر بازار و مصرف‌کنندگان آمریکایی را با نااطمینانی روبه‌رو کند.

کاربردهای آنتیموان دلیل دیگری برای حساسیت کشورهاست. این فلز در تولید مواد ضدحریق، آلیاژهای سربی، باتری‌های سرب‌اسیدی، مهمات و برخی تجهیزات الکترونیکی و دفاعی استفاده می‌شود. بنابراین محدودیت عرضه فقط مسئله یک بازار معدنی نیست و می‌تواند … …