بریکس در آزمون ایران؛ از وعده دلارزدایی تا واقعیت تجارت و پرداخت

همشهری آنلاین - گروه سیاسی: اجلاس بریکس در دهلی در شرایطی به پایان می‌رسد که ایران همزمان با جنگ، تحریم و اختلال در تجارت و کشتیرانی، بیش از هر زمان دیگری به مسیرهای جایگزین برای پرداخت، تامین مالی و تجارت نیاز دارد. بریکس در ۲ دهه گذشته توانسته تجارت درون‌گروهی را به بیش از یک تریلیون دلار برساند، بانک توسعه جدید را ایجاد کند و استفاده از ارزهای ملی را در بخشی از مبادلات افزایش دهد؛ اما تجربه این گروه نشان می‌دهد فاصله میان وزن اقتصادی بریکس و توان نهادی آن همچنان زیاد است. برای تهران، بریکس فعلا بیشتر یک شبکه از مسیرهای دوجانبه و ابزارهای محدود اقتصادی است تا یک سپر مشترک در برابر تحریم و فشار خارجی.

اجلاس امسال بریکس در حالی در دهلی برگزار شد که جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل، یکی از مهمترین آزمون‌های سیاسی این گروه را رقم زده است. اعضای بریکس سرانجام در ۱۲ سپتامبر بر سر بیانیه مشترک به توافق رسیدند؛ بیانیه‌ای که نسبت به تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه ابراز نگرانی کرد، خواستار «حداکثر خویشتنداری» شد و بر گفت‌وگو و دیپلماسی تاکید کرد. رویترز گزارش داده است که رسیدن به این توافق با توجه به حضور همزمان ایران و امارات متحده عربی که در جریان جنگ روابط خود را با تهران قطع کرده، برای بریکس آسان نبوده است. در همین حال، بیانیه از اقدامات یکجانبه اقتصادی و تجاری نیز انتقاد کرده، اما هیچ تعهد امنیتی یا اقتصادی الزام‌آوری برای حمایت از ایران ایجاد نکرده است.

همین اتفاق، بخشی از واقعیت بریکس را نشان می‌دهد: این گروه قدرت اقتصادی و سیاسی بزرگی دارد، اما هنوز یک بلوک یکپارچه با تصمیم‌های الزام‌آور نیست. رویترز در تحلیلی درباره تحول بریکس نوشته است که این گروه اکنون بیش از ۴۰ درصد جمعیت جهان را نمایندگی می‌کند و مجموعه اعضای آن بخش قابل توجهی از اقتصاد جهان را در اختیار دارند، اما اختلاف دیدگاه میان چین و هند، تفاوت اولویت‌های روسیه و چین با هند و برزیل و افزایش تعداد اعضا، رسیدن به اجماع را دشوارتر کرده است. تجارت بریکس؛ رشد بزرگ، یکپارچگی محدود …