سرمایه‌گذاری در هنر یا سرمایه‌داری هنری؟

  رضا صائمی؛ دبیر  گروه فرهنگی  /   بی‌تردید، اقتصاد هنر مهم است. هنرمند برای خلق اثر به امنیت مالی، امکانات تولید و امکان عرضه نیاز دارد. رونق چرخه اقتصادی هنر می‌تواند به استمرار تولید، حمایت از هنرمندان و گسترش نهادهای فرهنگی کمک کند. بنابراین، مسأله نه مخالفت با خریدوفروش آثار هنری است و نه انکار ضرورت ورود سرمایه به این حوزه. مسأله از جایی آغاز می‌شود که بازار هنر را با توسعه فرهنگی یکی می‌گیریم و قیمت‌های نجومی را معادل اعتبار و رونق هنر می‌دانیم. آیا فروش گران‌قیمت یک اثر هنری الزاماً به معنای رشد فرهنگی جامعه است؟

 حراج تهران از این منظر، واجد تناقضی قابل تأمل است. خرید اثر هنری می‌تواند کنشی فرهنگی و حمایتی باشد، اما وقتی مالکیت اثر به نشانه‌ای از منزلت اجتماعی تبدیل می‌شود، هنر نیز در معرض منطق مصرف تجملی قرار می‌گیرد. گویی خریدن یک اثر، بیش از آنکه به تجربه زیبایی‌شناختی مربوط باشد، راهی برای نمایش توان اقتصادی و تعلق به طبقه‌ای خاص است. در این وضعیت، هنر به جای آنکه امکان مواجهه‌ای مشترک با زیبایی و اندیشه فراهم کند، می‌تواند به ابزاری برای مرزبندی اجتماعی بدل شود.

 اینجاست که می‌توان به نقد آدورنو درباره کالایی‌شدن فرهنگ اندیشید. خطر زمانی شکل می‌گیرد که ارزش مبادله‌ای اثر بر ارزش هنری … …