این ساز عجیب که از آن با عنوان «لیر جمجمه ای» (Skull Lyre) یاد می شود، به قرن نوزدهم میلادی تعلق دارد و در فهرست موزه به آفریقای مرکزی نسبت داده شده است. با این وجود، داستان آن فقط به ظاهر غیرمعمولش محدود نمی شود؛ زیرا حتی درباره منشا دقیق، سازنده و کاربرد تاریخی آن نیز اطلاعات قطعی در دست نیست.
لیر جمجمه ای چگونه ساخته شده است؟
بر اساس اطلاعات ثبت شده در موزه متروپولیتن، بدنه این ساز از یک جمجمه انسان ساخته شده و در ساخت آن از چوب، شاخ بز کوهی آفریقایی (آنتلوپ)، پوست حیوان، روده و مو نیز استفاده شده است. ترکیب این مواد، ظاهری کاملا متفاوت به یک ساز زهی بخشیده است.
این ساز حدود 36.5 سانتی متر عرض، 14 سانتی متر عمق و 13 سانتی متر ارتفاع دارد. موزه آن را در گروه سازهای زهی زخمه ای و خانواده لیرها طبقه بندی کرده است؛ یعنی سازهایی که صدا در آن ها با ارتعاش سیم ها و کشیدن یا ضربه زدن به آن ها تولید می شود.
در سازهای معمول لیر (چنگ رومی)، بدنه نقش محفظه تشدیدکننده صدا را بر عهده دارد و دو بازوی متصل به بدنه، سیم ها را در جای خود نگه می دارند. در این نمونه، استفاده از جمجمه به جای بدنه متداول ساز، مهم ترین ویژگی غیرمعمول آن است. ساز مرموزی با گذشته ای نامعلوم
یکی از جذاب ترین بخش های داستان این ساز، ابهام درباره خاستگاه آن است. این شیء در اواخر قرن نوزدهم از یک فروشنده ناشناس خریداری شد و زمانی که در سال 1906 در فهرست موزه ثبت شد، تصور می کردند منشا آن آمریکای جنوبی باشد. با بررسی های بعدی، انتساب جغرافیایی آن تغییر کرد و در نهایت به آفریقای مرکزی نسبت داده شد.
با این وجود، پژوهشگران موزه نتوانسته اند آن را به یک قوم، منطقه مشخص یا سنت موسیقایی شناخته شده پیوند دهند. حتی مشخص نیست چه کسی آن را ساخته و دقیقا در چه موقعیت هایی از آن استفاده می شده است. …


دانلود از کافه بازار















































![[دکتر سیدمحمدکاظم سجادپور] امواج ضد ترامپ](/news/u/2026-11-16/ettelaat-brqtr.jpg)












