به گزارش خبرگزاری تسنیم؛ کاپیتولاسیون پدیده‌ای فراتر از یک امتیاز حقوقی و بیانگر منطق تمدنی است که به قدرت اجازه استثناشدن از قانون را می‌دهد و در نتیجه عدالت و حاکمیت برابر را تضعیف می‌کند.
اگر کاپیتولاسیون صرفا یک پرونده در تاریخ معاصر ایران تلقی شود، بخش مهمی از صورت مسئله دیده نشده است، زیرا این سازوکار نه فقط مصوبه یا امتیازی قضایی که نمادی از سلسله‌مراتب حقوقی میان انسان‌ها و دولت‌هاست. در تعریف حقوقی، کاپیتولاسیون به معنای قضاوت کنسولی است، یعنی اتباع یک کشور در قلمرو کشور دیگر، مشمول ضوابط قضایی کشور متبوع خویش باشند. اما این تعریف، صورت سطحی مسئله است و مغز امر آن است که قانونی که باید نشان‌دهنده حاکمیت برابر بر همه ساکنان یک سرزمین باشد، در مواجهه با قدرت خارجی عقب‌نشینی می‌کند و میان افراد و گروه‌ها سلسله‌مراتب ایجاد می‌کند.
ریشه‌های تاریخی کاپیتولاسیون به اعطای امتیازهای ویژه در بیزانس و سپس امپراتوری عثمانی بازمی‌گردد. در دوران استعمار این سازوکار به‌عنوان ابزاری برای نفوذ و تحمیل منافع بیگانگان به کشورهای آسیا و آفریقا به کار گرفته شد. در سده‌های نوزدهم و بیستم، کشورهایی مانند ژاپن، ترکیه، تایلند، ایران، مصر و چین روند لغو این امتیاز را آغاز کردند، فرآیندی که بخشی از بازسازی حاکمیت ملی در جهان غیرغربی بود.
تاریخ ایران پیش از مصوبه سال 1343 نیز شاهد فشارها و امتیازهای قضایی تحمیلی بوده است. تصویب مصونیت قضایی برای نیروها و مستشاران آمریکایی در 21 مهرماه 1343 محصول تراکم وابستگی سیاسی، نیازهای امنیتی و ترجیح حمایت خارجی بر حاکمیت ملی بود. از این رو، آنچه این ماجرا را تعمیق کرد، پنهان‌کاری در فرایند تصویب و اطلاع‌رسانی محدود بود، که نشان‌دهنده آنبود که دولت می‌دانست تصمیمی برخلاف وجدان تاریخی جامعه اتخاذ می‌کند. بنابراین کاپیتولاسیون هم تحمیل بیرونی و هم نشانه گسست درونی میان دولت و ملت شد.
واکنش امام خمینی به تصویب لایحه کاپیتالاسیون، این مسأله را از سطح فنی حقوقی فراتر برد و به حوزه حیثیت ملی، عدالت دینی و استقلال تمدنی کشاند. در سخنرانی آبان ماه سال 1343 ایشان تصویب این لایحه را مصیبتی بزرگ خواند و آن … …
دانلود از کافه بازار
