توصیه فوکویاما درباره «واقع‌گرایی اهداف» در سیاست خارجی

آرمان امروز : فرانسیس فوکویاما در مقاله واشینگتن‌پست، «واقع‌گراییِ اهداف» امثال مرشایمر را نقدی تقلیل‌گرایانه می‌داند که دولت‌ها را فاقد هویت داخلی فرض می‌کند. او در مقابل، از «واقع‌گراییِ ابزارها» دفاع می‌کند که ضمن پیوند دادن منافع ملی به ارزش‌های لیبرال، قدرت نظامی را پشتوانه ضروری دیپلماسی و مهار تمامیت‌خواهی می‌داند؛ مشروط بر آنکه قدرت‌های بزرگ با خویشتن‌داری از مداخله‌گری‌های پرهزینه پرهیز کنند. مقاله فرانسیس فوکویاما در واشینگتن پست به تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ به این سوال پاسخ می دهد که  آیا سیاست بین‌الملل صرفاً میدانِ بی‌روحِ بیشینه‌سازی قدرت است یا ارزش‌های داخلی نیز رفتار دولت‌ها را شکل می‌دهند؟ فوکویاما در نوشتار تحلیلی خود، با نقد «واقع‌گراییِ اهداف» – که توسط نظریه‌پردازانی چون جان مرشایمر ترویج می‌شود – آن را رویکردی تقلیل‌گرایانه می‌داند که دولت‌ها را همچون توپ‌های بیلیاردِ فاقد هویت داخلی می‌بیند. به باور فوکویاما، منافع ملی امری ثابت نیست و با ارزش‌های دموکراتیک پیوند دارد. او در مقابل، از «واقع‌گراییِ ابزارها» دفاع می‌کند؛ رویکردی که ضمن حفظ تعهد اصولی به نظم لیبرال، تأکید دارد که آرمان‌های دموکراتیک و حقوق بشر بدون پشتوانه قدرت سخت و نظامی در برابر رهبران تمامیت‌خواه دوام نمی‌آورند. فوکویاما با بازخوانی جنگ‌های خلیج فارس، عراق و اوکراین نشان می‌دهد که دیپلماسی نیازمند تکیه بر قدرت است، اما یک قدرت بزرگ باید در تعیین اهداف خود خویشتن‌داری نشان دهد تا آرمان‌گرایی به مداخله‌گری پرهزینه و بی‌سرانجام منتهی نشود. …