امروز جهان در محاصره ابلهان است. سفیهانی اتوکشیده و پرمدعا کرسیهای تصمیم را قبضه کردهاند و با خونسردی تمام به ریشه عقلانیت تیشه میزنند. از شرارت همیشه ترسیدهایم. از جانیانی که نیت پلید دارند و آشکارا به جان جهان میافتند. اما شرارت سروصدا دارد و دیر یا زود وجدانهای بیدار را علیه خود میشوراند. حماقت بیصداست. در تاروپود جامعه میخزد، نقاب خیرخواهی به چهره میزند و فاجعهای به بار میآورد که از عهده هیچ تبهکاری برنمیآید. برای دیدن این سازوکار باید به زمستان ۱۹۴۳ در برلین رفت، به سلول انفرادی زندان تگل، جایی که دیتریش بنهوفر از دل تاریکی این راز را برملا کرد.
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
رویداد۲۴ | علیرضا نجفی- بنهوفر متفکری سیوهفتساله بود، از خاندانی فرهیخته که استقلال و پرسشگری را با شیر مادر آموخته بود. در روزگاری که بوقهای تبلیغاتی توتالیتر شبانهروز از پیروزیهای موهوم فریاد میزدند و بسیاری از نخبگان برای ماشین کشتار دست میافشاندند، او چشم بر حقیقت نبست. به شبکه مقاومت پیوست و همین بس بود. دستگیریاش پایان کار نبود، بلکه آغازی بود. سلول تگل به آزمایشگاهی بدل شد برای کالبدشکافی بزرگترین فاجعه قرن. بنهوفر در یادداشتهایی که پنهانی بیرون میفرستاد پرسید ملتی با آن کارنامه درخشان در حکمت و هنر چگونه یکباره به توحش درغلتید. پاسخی که داد تحلیلی بود و هشداردهنده. ریشه سقوط را در چیزی یافت که از شرارت کاریتر است و نامی جز حماقت ندارد. در آوریل ۱۹۴۵، پیش از سقوط برلین، اعدامش کردند. اما اندیشهاش ماند، زنگ خطری برای هر جامعهای که با انحطاط فکری روبهرو شود. حماقت، نه نادانی و نه خطا
به گزارش رویداد۲۴، برای فهم این نظریه باید حماقت را از معنای عامیانهاش جدا کرد. بنهوفر آن را با کمهوشی یکی نمیدانست. حماقت از نظر او نقصی اخلاقی و روانی و ساختاری است که در شرایط خاص اجتماعی گریبان آدمی را میگیرد. او سه پدیده همنام را از آن جدا میکرد.
نخست سفاهت، یعنی بیتدبیری شتابزده. آدمی روزمره بارها نسنجیده رفتار میکند. بنزین را در باک اشتباه میریزد یا از بیاحتیاطی شیشه همسایه را میشکند. اینها زاییده هوس لحظهاند و هرچند خسارت میزنند، کیان اخلاقی جامعه را ویران نمیکنند.
دوم محدودیت شناختی، یعنی عجز. ناتوانی در حل معادلهای دشوار نشان مرز توان فردی است. گاه نوجوانی با اندکی تمرین از پیرمردی جهاندیده پیش میافتد، و این هرگز دلیل برتری اخلاقی یا حماقت دیگری نیست.
سوم جهل ساده. ندانستن قانونی فیزیکی یا خبر نداشتن از رویدادی تاریخی از کمبود مطالعه و ضعف مدرسه میآید و با آموزش و سند برطرف میشود.
حماقت واقعی فرسنگها با این سه فاصله دارد. حماقت زوال آگاهانه و ساختاری قوه سنجش است. احمق قدرت اندیشیدن دارد، اما از به کار بستنش میگریزد. حقایق روشن را میبیند و چشم بر معنایشان میبندد، تا آرامش کاذب ذهنش به هم نخورد. بلاهت نه ناتوانی، که امتناع است. برونسپاری عقل و آدم الگوریتمی
بیشتر بخوانید: …