مواجهه بازار جهانی با واقعیتی به نام کمبود نفت

دکتر دانیال رحمت، کارشناس امنیت انرژی، معتقد است بازار نفت از الگوی موقت و انتظاری ابتدای جنگ خارج شده و وارد بحران واقعی کمبود عرضه شده است. با تخلیه ذخایر استراتژیک آمریکا و چین، بازگشت مصرف چین و نبود ذخایر موثر در هند، قیمت‌ها به سطح تخریب تقاضا رسیده و رشد اقتصادی را قربانی می‌کند. همزمان، زمزمه ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا و حذف دیزل روسیه، اروپا را با بحران سوخت و وابستگی پرریسک به نیجریه روبه‌رو کرده است. برخلاف انتظار اولیه برای گشایش، بازار برای ماه‌های آینده افزایش بیشتر قیمت نفت و فرآورده را پیش‌بینی می‌کند. بازار جهانی نفت در ماه‌های اخیر وارد مرحله‌ای تازه شده است که با دوره آغازین جنگ و محاصره دریایی تفاوت معناداری دارد. در مقطع اولیه بحران، واکنش قیمت‌ها بیش از آنکه برآمده از کمبود واقعی و پایدار عرضه باشد، تحت تاثیر انتظارات و گمانه‌زنی‌های سیاسی قرار داشت. در آن دوره الگویی در بازار غالب بود که با عنوان تاکو شناخته می‌شود. بر اساس این الگو، فعالان بازار تصور می‌کردند تنش‌ها موقتی است، مسیرهای دریایی به‌زودی بازگشایی می‌شود و نفت بلوکه‌شده دوباره به چرخه عرضه بازمی‌گردد. در چنین فضایی، دولت‌ها تلاش کردند با ابزارهای کوتاه‌مدت، فاصله میان شوک اولیه و بازگشت به شرایط عادی را مدیریت کنند.

یکی از مهم‌ترین این ابزارها، برداشت از ذخایر استراتژیک نفت بود. ایالات متحده با تزریق بخشی از ذخایر استراتژیک خود کوشید کمبود نفت فیزیکی را جبران کند و چین نیز با اقدام مشابه، فشار اولیه بر بازار را کاهش داد. همزمان، وجود ذخایر شناور روی دریا و اعمال سیاست‌های کنترل و کاهش مصرف در برخی کشورها، این تصور را تقویت می‌کرد که می‌توان منحنی قیمت را در آینده مهار کرد. نتیجه این وضعیت در ساختار قیمتی بازار به‌روشنی دیده می‌شد. اختلاف معنادار میان قیمت نفت در قراردادهای آتی و قیمت نفت فیزیکی نشان می‌داد که بازار انتظار بازگشت به تعادل را دارد و افزایش کنونی قیمت‌ها را پدیده‌ای گذرا تلقی می‌کند. …