معمای مسکو در جنگ ایران؛ ایرانِ قدرتمند یا ایرانِ گرفتار؟

برای کرملین، جنگ ایران صرفاً یک بحران خاورمیانه‌ای یا فصل تازه‌ای از منازعه ایران با آمریکا و اسرائیل نیست؛ این جنگ در نگاه مسکو بخشی از رقابت بزرگ‌تری است که هم‌زمان در خاورمیانه، اوکراین، بازار انرژی، قفقاز جنوبی و نظم بین‌المللی جریان دارد. اهمیت ایران برای روسیه نیز دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود: تهران برای مسکو نه متحدی با تعهد دفاعی متقابل، بلکه شریک مهمی است که حضورش در معادلات منطقه‌ای می‌تواند هزینه‌های راهبردی بیشتری بر رقبای روسیه تحمیل کند. از این منظر، جنگ ایران برای روسیه در کوتاه‌مدت فرصت‌هایی ایجاد کرده، اما همین جنگ می‌تواند در صورت تضعیف ساختاری ایران، بخشی از اهرم‌های ژئوپلیتیکی مسکو را نیز از میان ببرد. این همان پارادوکسی است که سیاست روسیه در قبال جنگ را توضیح می‌دهد: مسکو از پیامدهای بی‌ثباتی سود می‌برد، اما از بی‌ثباتی کنترل‌ناپذیر ایران نیز نگران است.

این دوگانگی در نخستین ارزیابی‌های تخصصی از موضع مسکو به‌روشنی دیده می‌شود Institute for National Security Studies (INSS) در گزارش “The War in Iran Through Moscow’s Eyes: Risks, Opportunities, and Strategic Lessons” به قلم Bat Chen Druyan Feldman and Arkady Mil-Man، منتشرشده در 17 مارس 2026، نشان می‌دهد که روسیه از یک سو جنگ را عاملی برای انحراف توجه و منابع غرب از اوکراین می‌بیند و از سوی دیگر، فروپاشی یا بی‌ثباتی شدید ایران را تهدیدی علیه موقعیت روسیه در منطقه تلقی می‌کند. همین گزارش به تلاش‌های دیپلماتیک مسکو، از تماس ولادیمیر پوتین با مقام‌های ایرانی و کشورهای عربی خلیج فارس تا پیشنهاد میانجی‌گری و تلاش روسیه برای طرح موضوع جنگ در نهادهای بین‌المللی، اشاره می‌کند.

سودی که از جنگ به مسکو می‌رسد …