[دکتر ابوذر ابراهیمی ترکمان] عبور از دوقطبی‌های کاذب

تفاوت دیدگاه‌ها به عمیق‌تر شدن ارتباطات و رسیدن به ایده‌های خلاقانه‌تر و گشودن گره‌های ذهنی واجتماعی کمک می‌کند. از همین رو، اختلاف نظر، بخشِ اجتناب‌ناپذیر در روابط انسانی، کاری و اجتماعی است و اگر به درستی مدیریت شود، به رشد فکری و پیدایشِ راه‌حل‌های بهتر منجر می‌شود. 

زمانی که اختلاف دیدگاه و تفاوت‌های طبیعی میان افراد و گروه‌ها، آنها را به دو جبهه متقابل تبدیل می‌کند، دو قطبی‌های کاذب و فرساینده پدید می‌آید. دوقطبی‌ها، تقابل اجتماعی را می‌آفرینند و تقابل اجتماعی نیز به تضعیف امکان تفاهم و همکاری تبدیل می‌شود و در نتیجه صف‌بندی‌های هویتی و تعارضی پدید می‌آید.

یکم

اختلاف نظر در زندگی اجتماعی، طبیعی وحتی سودمند است تفاوت‌ها دیدگاهها به پشتوانه تجربه ودانش گوناگونی که هر کس به میزانی از آن بهره مند است، می‌تواند زمینه نقد، اصلاح و نوآوری را فراهم کند. اینکه پیامبر اکرم (ص) اختلاف امت خود را رحمت توصیف کرده است.

زمانی که اختلافِ دیدگاه، مرزهای طبیعیِ زیست اجتماعی را در نوردد و با عبور از مرزها و حریم‌های اخلاقی سبب شود تا دو قطبی‌های کاذب و آسیب زننده پدید آید، مسئله دیگر آن نیست که چه کسی در طرف درست ایستاده است، بلکه مسئله آن است که چه کسی یا کدام گروه باید پیروز شود. در چنین وضعیتی، امکانِ داشتن موضعِ مستقل، وتفکیک وامکان موافقت در یک موضوع و مخالفت در موضوعی دیگر، کاهش می‌یابد. گویی هرکس باید همه اندیشه خود را به یک اردوگاه فکری بسپارد.یکی از نشانه‌های این وضعیت، جایگزین‌شدن شخصیتِ گوینده به‌جای اعتبار استدلال، ارزش وانطباق سخنان او با حقیقت است. چنین رویکردی موررد نکوهش امام علی(ع) است.

 اینکه اگر سخنی را اردوگاهی که ما به آن وابسته‌ایم بگوید، درست و قابل پذیرش است و گرنه نادرست و غیرقابل پذیرش خواهد بود؛ همان جایگزین کردن هویت وشخصیتِ فرد به جای انطباق سخنان و رفتارش با حقیقت است. خروج از دوقطبی‌های کاذب ، به معنی حذف تفاوت‌ها نیست، بلکه مدیریت منصفانه آنهاست. 

دوم …