پیچیدگی مقررات، سیاست‌های سخت‌گیرانه ارزی و تعدد بخشنامه‌ها، تجارت رسمی را زمان‌بر و پرریسک کرده‌ است. این شرایط موجب شده بخشی از تجار به مسیرهای غیررسمی گرایش پیدا کنند. کارشناسان معتقدند بازنگری در سیاستگذاری و اعتماد به بخش ‌خصوصی، شرط بهبود وضعیت تجارت خارجی است.

صادرات ایران در طول چند سال اخیر به‌شدت کوچک شده و شاخص پیچیدگی اقتصادی منفی ماند؛ این ترکیب، آسیب‌پذیری اقتصاد ملی را در برابر شوک‌های بیرونی افزایش داده است.

در گزارش سال ۲۰۲۵، ایران با کسب رتبه ۷۰ در میان ۱۳۹ اقتصاد جهان، نسبت به سال ۲۰۲۴ (رتبه ۶۴) شش پله تنزل در رتبه کلی داشته است. تحلیل روند ده‌ساله نشان می‌دهد که ایران در حیطه‌هایی مانند «پیچیدگی بازار»۳ که در سال ۲۰۲۲ رتبه ۱۱ را کسب کرد، عملکردی بسیار نوسانی و البته خارج از انتظار داشته و در سال ۲۰۲۵ …