به‌رغم آن‌که پیشه‌وری نه تُرک‌گرا بود و نه حتی تجزیه‌طلب (دست کم حسب اظهارات خودش)، اما اگر مسیر فرقۀ دمکرات ادامه می‌یافت، جدایی آذربایجان از ایران و تجزیۀ ایران عملاً گریزناپذیر می‌شد. چون اساساً شأن نزول و فلسفۀ وجودی فرقۀ دمکرات بر همین اساس طراحی شده بود و استالین می‌خواست از این اهرم فشار علیه …

شرق/متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست احسان هوشمند| در حالی سالگرد فروپاشی نخستین جریان قوم‌گرای ایرانی پشت سر گذاشته شد که در هیچ‌یک از شبکه‌های رسمی صداوسیمای کشور، برنامه، تحلیل یا نکوداشتی درباره این روز فرخنده پخش نشد. 80 سال پیش در چنینی ایامی با دستور شخص

داستان زندگی سید جعفر پیشه‌وری، از کودکی در روستاهای خلخال تا ریاست فرقه دموکرات آذربایجان و فرجام مرموزش در باکو، روایتی پرفرازونشیب است.

ارتش با صدور اعلامیه‌ای خطاب به مردم آذربایجان، مأموریت خود را نه سرکوب مردم، بلکه حفظ استقلال ایران، آزادی انتخابات و امنیت همگانی معرفی کرد. در این اعلامیه، ارتش به‌عنوان برخاسته از ملت و فداکار در راه شرافت ملی توصیف شد.

آغاز دهه‌ی ۱۳۲۰ خورشیدی برای ایران، دوران بی‌ثباتی کامل بود. کشور هنوز زیر سایه‌ی سنگین جنگ جهانی دوم می‌زیست و نیروهای بیگانه از شمال و جنوب بر آن سیطره داشتند. در شهریور ۱۳۲۰، ارتش‌های بریتانیا و شوروی بدون اعلان جنگ به ایران حمله کردند. این حمله، که با عنوان حفظ خطوط تدارکاتی برای جبهه شرق توجیه …

با عموم ایرانیان به ویژه مردم آذربایجان هم‌صدا شده و فریاد می‌کنیم: «زنده باد ایران... درود بر روان پاک شهدایی که برای نجات آذربایجان جان باختند و با خون پاک خود لکه‌ی ننگ ماجراجویان بی‌وطن را شست‌وشو دادند.»

در تبریز پیشه‌وری داد می‌زند: «اولمک وار، دونمک یوخ!» (مرگ هست و بازگشت نیست!) وقتی حتی پای یک ستون نظامی به تبریز نرسیده بود مردم ایران‌دوست آذربایجان با قیامی ملی و خودجوش تومار فرقه را در هم‌پیچیدند.

۷۰ سال پیش اوضاع آذربایجان با قدرت گرفتن فرقه دموکرات توسط مطبوعات تهران نگران‌کننده توصیف شده است.

یکی از مهم‌ترین رخدادهای فرهنگی این دوره، تأسیس دانشگاه تبریز در زمان حکومت فرقه دموکرات بود. این دانشگاه در سال‌های بعد نقش مهمی در جنبش‌های سیاسی و فرهنگی منطقه ایفا کرد.