TOD؛ نسخه شهرهای ایران برای عبور از توسعه خودرومحور

به گزارش خبرگزاری ایمنا، گسترش شهرها، افزایش وابستگی به خودروی شخصی و دشواری دسترسی به خدمات شهری، ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه شهری را پررنگ می‌کند؛ در این میان، توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی (TOD) با پیوند دادن کاربری زمین، سکونت، فعالیت‌های اقتصادی و شبکه حمل‌ونقل عمومی، راهکاری برای کاهش سفرهای غیرضروری، ارتقای کیفیت زندگی و حرکت به سمت شهرهای پایدار به شمار می‌رود؛ رویکردی که تحقق آن، بیش از ساخت ایستگاه و توسعه زیرساخت، به اصلاح نظام برنامه‌ریزی شهری نیاز دارد.

شهرهای امروز با مسئله‌ای فراتر از ترافیک روبه‌رو هستند؛ مسئله اصلی، چگونگی سازمان‌دهی فضا و فعالیت‌هایی است که شهروندان را ناگزیر به جابه‌جایی‌های روزانه می‌کند. هنگامی که محل سکونت از مراکز اشتغال، مراکز آموزشی، خدمات درمانی و فضاهای تجاری فاصله می‌گیرد و توسعه شهری بدون توجه به ظرفیت حمل‌ونقل عمومی پیش می‌رود، وابستگی به خودروی شخصی افزایش پیدا می‌کند و هزینه‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی شهر بالا می‌رود.

در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت معابر و ساخت مسیرهای جدید، به‌تنهایی پاسخ‌گوی مسئله نیست. تجربه برنامه‌ریزی شهری نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت‌های جاده‌ای بدون مدیریت تقاضای سفر و اصلاح الگوی استقرار فعالیت‌ها، می‌تواند در بلندمدت به افزایش استفاده از خودرو و شکل‌گیری سفرهای بیشتر منجر شود. از سوی دیگر، گسترش افقی شهر، هزینه تأمین زیرساخت‌هایی مانند آب، برق، شبکه فاضلاب و حمل‌ونقل عمومی را افزایش می‌دهد و ارائه خدمات کارآمد به محدوده‌های پراکنده را دشوارتر می‌کند.

در برابر این الگو، توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی یا TOD قرار می‌گیرد؛ رویکردی که به‌جای سازگار کردن حمل‌ونقل با توسعه پراکنده شهر، تلاش می‌کند توسعه شهری را با ظرفیت شبکه حمل‌ونقل عمومی هماهنگ کند. در این الگو، ایستگاه مترو، اتوبوس تندرو یا سایر سامانه‌های حمل‌ونقل عمومی، صرفاً نقاطی برای سوار و پیاده شدن مسافران نیستند، بلکه به کانون‌هایی برای شکل‌گیری محله‌های متراکم، مختلط و پیاده‌پذیر تبدیل می‌شوند. TOD چیست و چه تفاوتی با توسعه متراکم دارد؟ …