گرچه طی سالهای اخیر این تمایل به فنگشویی خانه و محل کار به طبقه متوسط هم سرایت کرده است که از قضا به نظر میرسد بیشتر آنان را زنان تشکیل میدهند. اکنون پرسشهایی که در این میان مطرح میشود، این است که فنگشویی چه تاثیراتی بر زندگی افراد دارد؟ و از آن مهمتر اینکه چرا ایرانیها تا این حد متمایل به این فن شدهاند؟
تاریخچه فنگشویی
فنگشویی که در لغت به معنای باد و آب است، فنی است که ریشه در تمدن چین باستان دارد و قدمت آن به بیش از پنج هزار سال میرسد. هدف این فن، چیزی نیست جز این که بین افراد و محیط زندگیشان هماهنگی ایجاد کند تا از این طریق به تعادل، آرامش و نشاط برسند. درواقع، مردمان چین در دوران قدیم دریافتند که رمز ارتقای کیفیت زندگی نه در جنگ و نبرد با طبیعت، بلکه در هماهنگی کامل قرار گرفتن با آن است.
در فنگشویی برخلاف اعتقادات مردمان سایر سرزمینها ما عناصر چهارگانه آب، باد، خاک و آتش نداریم؛ بلکه عناصر پنجگانه شامل فلز، چوب، آتش، خاک و آب مطرح هستند. هر یک از این عناصر نشانگر تغییر هستند و هر یک عنصر بعدی را میآفریند؛ بدین معنا که آب چوب را تغذیه میکند، چوب سوخت آتش است، آتش خاک را (به شکل خاکستر) در میآورد، فلز از خاک به دست میآید و فلز میتواند مانند آب جاری شود.
حال اگر این عناصر به شکل نادرستی در کنار هم قرار بگیرند، این باور وجود دارد که آثار مخربی را بر محیط و زندگی ما میگذارند. به همین جهت، براساس تعلیمات فنگشویی، راه رسیدن به تعادل و آشتی با محیط پیرامون و رسیدن به خوشی و فراوانی، همانا رعایت دقیق این قواعد است.
معجزه فنگشویی!
«بزرگترین معجزهای که از فنگشویی دیدم، خوب شدن حال وخیم پدرم بود»؛ این جمله مریم، زن جوان ساکن تهران است که پدرش مدتی پیش ضربه مغزی شده بود و امیدی به بهبودش نداشتند. مریم اما ناامید نشد و خانه پدریاش را براساس مشاوره یک متخصص، فنگشویی و پاکسازی کرد. او ادعا میکند که بعد از انجام فنگشویی عمل جراحی پدرش با موفقیت انجام شد؛ به طوری که خود دکتر هم از این بهبودی تعجب کرده بود!
نگاهی به بازار آموزش فنگشویی
اینطور ادعا میشود که با یادگیری فن فنگشویی و اعمال تکنیکهای آن در محیط زندگیتان میتوانید به ثروت دست یابید. اما نباید این سمت ماجرا را نادیده گرفت که بسیاری از افراد با آموزش فن فنگشویی کسب درآمد و امرار معاش میکنند. برای نمونه، هزینه دوره جامع فنگشویی خانم «م.ع» که ادعا میکند در این زمینه تخصص دارد، با پنجاه ساعت آموزش، ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان است. خانم «م.ع» براساس اطلاعاتی که از دورههای خود ارائه داده، حدود ۲۸۹۲ نفر تاکنون در این دوره شرکت کردهاند.
همچنین درمجتمع فنی تهران به عنوان یکی از موسسات که دورههای آموزشی فنگشویی را برگزار میکند، هنرجویان بایستی مبلغ ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان را بابت یک دوره ۱۲ ساعته بپردازند و در نهایت، مدرکی هم در این زمینه دریافت میکنند. بدین ترتیب، فنگشویی خود میتواند یک ممر درآمد برای افراد باشد و به همان نسبت، محلی برای کسب سودهای کلان برخی از افراد سودجویی که در لباس فنگشویی خودشان را استاد میدانند و پولهای کلانی را به جیب میزنند.
فنگشویی از زبان بانوی فنگشویی ایران
به او لقب بانوی فنگشویی ایران را دادهاند؛ چرا که اولین زنی است که آموزش فنگشویی را در ایران آغاز کرده. «اعظم ابراهیمی» در کنار سوابق مدیریتی در سازمانهای مختلف و فعالیت در زمینه نشر کتاب؛ نزدیک سه دهه است که در حوزه فنگشویی به پژوهش و تدریس میپردازد و بنابر ادعای خودش در این زمینه گواهینامههای رسمی متعددی دارد. او همچنین دورههای آموزشی بسیاری را در دانشگاههای مختلف کشور برگزار و شاگردان زیادی را در حوزه فنگشویی تربیت کرده است.
از نظر او، فنگشویی سراسر عشق است و براساس احساسات آدمها بنا شده اما نباید این اصل را فراموش کرد که این ابزار دارای یک سری قوانین مشخص است که ریشهای کاملا منطقی و خردمندانه دارد. چیزی که در این میان اهمیت دارد، این است که نحوه چیدمان و دکوراسیون خانه تاثیر زیادی بر ابعاد مختلف زندگی انسانها میگذارد.
به همین جهت، این بانوی فنگشویی ایران ادعا میکند که با بررسی پلان خانههای افراد میتواند پی به بطن زندگی افراد ببرد. او در گپوگفتی با «هفت صبح» میگوید: «اشخاص زیادی پلان خانهشان را روی کاغذ کشیدهاند و من با یک نگاه توانستهام وضعیت شغلی و کسب درآمد، روابط خانوادگی و عاشقانه، وضعیت سلامتی و حتی امکان بچهدار شدن شخص را بازگو کنم! به گونهای که خود شخص دچار حیرت شدید شده و برایش باورنکردنی بوده است!»
ابراهیمی این نکته را گوشزد میکند که فنگشویی برخلاف باورهای غلط رایج، هیچ ارتباطی با عالم ارواح و اجنه ندارد! بلکه همان قوانینی در آن به کار برده میشود که در طبیعت شاهدش هستیم: «عناصر پنجگانه در طبیعت یک سری فعل و انفعالات دارند. ما زمانی که میخواهیم چوبی را ببُریم از فلز استفاده میکنیم.
زمانی هم که میخواهیم آتشی را خاموش کنیم رویش آب میریزیم. همین قاعده در خانههایمان هم صدق میکند. به عنوان مثال، در خانههایی که سینک ظرفشویی که نماد آب است در کنار گاز که عنصر آتش دارد قرار میگیرد، دعوا و مشاجره هم در خانه زیاد میشود. شاید برایتان عجیب باشد که برخی خانهها به دلیل نوع گردش انرژی و چیدمانشان این امکان را ایجاد میکنند که زن خانواده دچار سرطان شود! هنگامی که انرژی هدایت میشود به سرویس بهداشتی و فاضلاب میتواند پیامدهای بدی را ایجاد کند».
فنگشویی، قربانی خرافات
و اما مسئله مهمی که بایستی به آن اشاره کرد، این است که از نظر برخی متخصصان فنگشویی، این پدیده طی سه- چهار سال اخیر در ایران دچار تحریف و آلوده به خرافات شده است. ابراهیمی مدعی است که بسیاری از افراد فاقد صلاحیت و با مدارک جعلی، به منظور جذب فالوور در فضای مجازی صحبتهایی میکنند که نه تنها هیچ پایه و اساسی در فنگشویی ندارد، بلکه فاقد هرگونه مبنای عقلانی و منطقی هستند.
از نظر او، این دسته از افراد به منظور کسب سود دست به تبلیغات میزنند و یک بازاری برای خودشان راه انداختهاند. او در این زمینه خاطرهای را عنوان میکند که در نوع خودش قابل تامل است؛ «دختری پیش من آمد و گفت از بلاگری که فالوورهای زیادی هم داشت پر طاووس به قیمت ۵ میلیون تومان خریده بود تا ازدواج کند! چون آن بلاگر گفته بود که پر طاووس نماد عشق است. مدتی گذشت و او به آن خانم بلاگر گلایه کرد که پر طاووس هیچ تاثیری نداشت و او هم گفت بیا پر طاووس آفریقایی را از من بخر. او هم ۲۵ میلیون تومان پول داد و پر را خرید که البته آن هم تاثیری نداشت! طنز ماجرا اینجاست که خود آن خانم بلاگر مجرد است!»
یکی از مقاطع طلایی برای فروش کالاهای مربوط به فنگشویی ایام نوروز است. ایامی که بلاگرهای درآن پولهای کلانی به جیب میزنند. موضوعی که ابراهیمی نیز در تایید آن میگوید: «ادمین یکی از بلاگرها میگفت که نوروز پارسال پکیج هفتسین ثروتساز به قیمت ۳ میلیون تومان به ۱۰۰۰ نفر فروخت و ۳ میلیارد تومان سود کرد. درحالی که حقوق مرا که ۱۵ میلیون تومان بود را نداد! واقعیت این است که در فنگشویی اصلا چیزهایی تحت عنوان پر طاووس و پکیج هفتسین ثروتساز نداریم. به طور کلی کالای خاصی برای فنگشویی به فروش نمیرسد و همه اینها کلاهبرداری است».
استقبال جامعه درمانده از فنگشویی
«اصغر مهاجری» جامعهشناس و استاد دانشگاه، معتقد است که فنگشویی هنگامی که در قالب یک باور در مشرقزمین ظهور کرد، در زمره خرافات و موهومات قرار نمیگرفت؛ بلکه از بدو پیدایش غالبا به عنوان نوعی شبهعلم شناخته میشد. بنابراین، میتوان این گونه استدلال کرد که این پدیده براساس نیازهای جامعه مبدأ، از یک پشتیبانی نیمه علمی و عقلانی برخوردار بوده است.
علاوه بر این، اگرچه فنگشویی خاستگاهی چینی دارد، اما باورها و نگرشهای مشابه آن در فرهنگ کشورهای دیگر نیز دیده میشود. او در این باره در گفتوگویی با «هفت صبح» میگوید: «اعتقاد به عناصر چهارگانه طبیعت و تعامل میان آنها در بسیاری از سرزمینها از جمله ایران، اعتقادی ریشهدار بوده است. پس ما میبینیم که این عناصر با عناصری که در فنگشویی مدنظر هستند شباهت زیادی دارند».
از نظر این استاد دانشگاه، فنگشویی با وجودی که مربوط به دوران باستان است، اما در جامعه مدرن امروز هم توانسته است جای خودش را باز کند: « امروزه، فنگشویی به شکل اصولی آن از شبهعلم هم فراتر رفته و به علم و دانش نزدیک شده؛ چرا که ردپای این پدیده در رشتههایی همچون معماری و دکوراسیون داخلی به چشم میخورد. همچنین فنگشویی به نوعی در سبک زندگی مدرن و شهری تجلی پیدا کرده و به نیازهای بشر برای زندگی بهتر کمک کرده است».
مهاجری به چرایی استقبال ایرانیان از فنگشویی اشاره میکند و توضیح میدهد: «تمایل به تبعیت از الگوهایی که در خارج از کشور رواج دارند همواره در میان ایرانیان رواج داشته. درواقع، فنگشویی یک ساماندهی خاصی را به زندگی افراد میدهد که بیشتر جنبه تقلیدی دارد؛ درست مثل بسیاری از مهارتها، تکنیکها و دانشهایی که ایرانیان از سایر کشورها تقلید یا کپی میکنند.»
او در ادامه مطرح کرد: «در زندگی ما ایرانیان نوعی شلختگی و بینظمی در همه امور دیده میشود. به شکلی که این شلختگی در خیابانها، نظام تولید، سیستمهای اداری، زندگی شخصی و... کاملا به چشم میآید و به حد اشباع رسیده. بدین ترتیب، در جامعه این تشنگی و احساس نیاز دیده میشود تا به خود یک نظم و نسقی بدهد و فنگشویی میتواند به این مسئله ورود کند و به چنین نیازی پاسخ دهد».
اما ماجرا فقط به همینجا ختم نمیشود. بلکه استقبال از فنگشویی، یک لایه پنهان دیگری دارد که بایستی به آن توجه کرد و از آن غافل نشد: «ما ایرانیها در حال حاضر به معنای واقعی درمانده هستیم؛ یعنی در حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و بینفردیمان دچار مشکل جدی هستیم. حال اگر یک الگوی رفتاری این وعده را به ما میدهد که با به کار بردن یک سری راهکارها میتوانیم از این اضطرابها و گرفتاریها بیرون بیاییم، بدون شک از آن استقبال میکنیم».
