سناریوی طولانی‌مدت چین برای بسته‌بودن تنگه هرمز؛ مسیر متفاوتی که در پیش گرفت

چین که در ماه‌های ابتدایی بحران نفت ناشی از جنگ آمریکا علیه ایران، با کاهش چشمگیر واردات و برداشت از ذخایر استراتژیک خود، توانسته بود اقتصادش را سرپا نگه دارد، اکنون مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. سرگردانی نفتکش‌های چینی برگشت خورده از تنگه هرمز ؛ بلومبرگ گزارش داد

افزایش دوباره واردات نفت چین به ۸.۴۱ میلیون بشکه در روز و همچنین پر شدن مجدد مخازن ذخیره‌سازی این کشور در ماه جولای، نشانه‌هایی است که تحلیلگران را به این نتیجه رسانده که پکن به بسته‌بودن طولانی‌مدت تنگه هرمز پی برده و خود را برای این سناریو آماده می‌کند.

بر اساس گزارش شبکه الجزیره، چین در سه ماهه دوم سال جاری و در اوج اختلالات ناشی از جنگ، واردات خود را از ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز به حدود ۸ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه کاهش داد؛ رقمی که نشان‌دهنده افت ۴۸.۱۹ درصدی در بازه فوریه تا ژوئن بود.

این کشور اما از پیش برای مواجهه با چنین شرایطی آماده شده بود و به همین دلیل توانست بدون توقف فعالیت اقتصادی، کاهش شدید واردات را مدیریت کند.

نخستین اقدامی که پکن در آن مقطع به کار گرفت، کاهش ظرفیت پالایشگاه‌ها بود. چین به جای آنکه برای تأمین هر بشکه نفت از دست رفته تلاش کند، فعالیت ۴۹ پالایشگاه دولتی خود را تا ماه مه به حدود ۷۱ درصد رساند که پایین‌ترین سطح از زمان همه‌گیری کرونا محسوب می‌شود.

همچنین پردازش نفت خام در نیمه اول سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه، ۵ درصد کاهش یافت. این تصمیم هرچند به معنای کاهش تولید فرآورده‌های نفتی بود، اما از افزایش فشار هزینه‌های وارداتی بر اقتصاد چین جلوگیری کرد.

چین اما سال‌ها پیش از شروع جنگ، خود را برای چنین روزهایی آماده کرده بود. هم‌اکنون ۴۴ میلیون خودروی برقی در جاده‌های این کشور تردد دارند، در حالی که این تعداد در سال ۲۰۲۵ معادل ۱۳ میلیون دستگاه بود.

به گفته آژانس بین‌المللی انرژی، این ناوگان روزانه حدود یک میلیون بشکه در مصرف نفت صرفه‌جویی ایجاد می‌کند. الگوی سفر داخلی نیز تغییر کرد؛ تقاضا برای سفرهای ریلی که با برق تولیدی از زغال سنگ و انرژی‌های تجدیدپذیر کار می‌کنند، افزایش یافت و در مقابل، پروازهای داخلی در ماه‌های مه و ژوئن به ترتیب ۸ و ۷ درصد افت کردند.

این تغییرات اگرچه برای چین ممکن بود، اما برای بسیاری از کشورها که شبکه ریلی برقی گسترده ندارند یا به خودروهای برقی دسترسی کافی ندارند، اصلاً قابل اجرا نیست.

زغال سنگ نیز بخشی از برنامه آمادگی چین بوده است. پکن پیش از جنگ، صنایع تبدیل زغال سنگ به سوخت و مواد شیمیایی را گسترش داده بود و در سال ۲۰۲۴، این صنایع معادل ۳۰۰ میلیون بشکه نفت خام تولید کردند که معادل یک ماه واردات نفتی این کشور است.

این ظرفیت، اگرچه برای چین با منابع عظیم زغال سنگ ممکن است، اما برای اکثر کشورهای دیگر به دلیل کمبود زغال سنگ یا محدودیت‌های زیست‌محیطی، در دسترس نیست.

مهم‌ترین ابزار پکن اما ذخایر عظیم نفتی بود که در دوران وفور انباشته کرده بود. چین در سال ۲۰۲۵ به طور میانگین روزانه ۱.۱ میلیون بشکه به ذخایر خود افزود و مجموع ذخایر را تا پایان سال به ۱.۴ میلیارد بشکه و در آغاز سال جاری به نزدیک ۱.۵ میلیارد بشکه رساند.

زمانی که واردات کاهش یافت، پکن از ماه مه ۲۰۲۶ حدود ۷۱ میلیون بشکه از این مخازن خارج کرد که شامل ۵۶ میلیون بشکه از ذخایر تجاری و ۱۵ میلیون بشکه از ذخایر پالایشگاه‌ها بود، در حالی که بخش اعظم ذخیره راهبردی همچنان دست‌نخورده باقی ماند.

اما رفتار اخیر چین نشان از تغییر رویکرد دارد. واردات نفت چین به ۸.۴۱ میلیون بشکه در روز افزایش یافته و ذخایر استراتژیک این کشور در ماه جولای ۲۱۰ هزار بشکه بیشتر شده است.

این اقدام که از عوامل افزایش قیمت نفت در کانال ۹۰ دلار به حساب می‌آید، نشان می‌دهد پکن دیگر به بازگشایی نزدیک تنگه هرمز امیدوار نیست و خود را برای بسته‌بودن طولانی‌مدت آماده می‌کند.

تحلیلگران پایگاه داده مارهلم نیز با بررسی رفتار چین به این نتیجه رسیده‌اند که تنگه هرمز هرگز به‌زودی بازگشایی نخواهد شد. افزایش واردات و پر شدن مجدد مخازن چین، عملاً تأییدی بر این پیش‌بینی است.

آنچه چین در ماه‌های ابتدایی انجام داد، یک راهکار موقت بود؛ نه یک راه حل دائمی. کاهش واردات و برداشت از ذخایر، فقط زمان خرید تا بتواند برای سناریوی طولانی‌مدت آماده شود.

حالا که پکن نشانه‌هایی از بسته بودن طولانی تنگه هرمز دیده، سیاست خود را تغییر داده است. چین از نفت بی‌نیاز نشد و نتوانست به طور کامل از تبعات جنگ مصون بماند، اما به مدد سرمایه‌گذاری‌های پیشین، توانست ضربه را به تأخیر بیندازد. کد خبر 1062736