مسجد جامع ساری یکی از بناهای تاریخی و مذهبی مهم شهر ساری و از آثار ارزشمند معماری شمال ایران است که در محله چناربن و در مجاورت بازار نرگسیه قرار دارد. این بنا در سال ۱۳۷۷ با شماره ۲۲۷۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. درباره تاریخ دقیق شکلگیری مسجد و بنیان نخستین آن روایتهای متفاوتی وجود دارد و برخی منابع، پیشینه آن را به سدههای نخستین پس از اسلام نسبت میدهند. ساختار مسجد در طول تاریخ بارها دستخوش تغییر و بازسازی شده است و بنای موجود بیشتر حاصل تحولات دوره قاجار و پهلوی است. مسجد دارای حیاط مرکزی، ایوان جنوبی، شبستانهای متعدد و دو گلدسته آجری است. استفاده از آجر، چوب و تزئینات کاشی و کتیبه، در کنار سازماندهی فضاها حول حیاط مرکزی، هویتی متناسب با معماری بومی و اقلیم مرطوب مازندران به بنا بخشیده است. یکی از ویژگیهای مهم مسجد جامع ساری، پیوند عمیق آن با بافت تاریخی و اجتماعی شهر است. قرارگیری مسجد در کنار بازار نرگسیه باعث شده این بنا تنها یک فضای مذهبی نباشد، بلکه بخشی از ساختار شهری و زندگی روزمره مردم ساری محسوب شود. به همین دلیل، مسجد را میتوان نمونهای از تعامل میان معماری، مذهب، شهر و فرهنگ بومی دانست. در تیرماه ۱۳۹۷، بخش قابل توجهی از مسجد در اثر آتشسوزی آسیب دید و قسمتهایی از سقفهای چوبی و فضاهای داخلی از بین رفت. پس از آن، عملیات بازسازی و مرمت بنا انجام شد و مسجد دوباره به فعالیت خود ادامه داد. مسجد جامع ساری را میتوان نمادی از تداوم تاریخی شهر دانست؛ بنایی که با وجود تغییرات، بازسازیها و آسیبهای گوناگون، همچنان بخشی از حافظه جمعی و هویت معماری ساری را در خود حفظ کرده است. ارزش این مسجد تنها در قدمت آن نیست، بلکه در تداوم حضور آن در زندگی شهری و پیوند میان گذشته تاریخی و زندگی معاصر نهفته است.
